منابع.. 113
فهرست جدول ها
جدول 3-1 : خانوار و جمعیت استان بوشهر به تفکیک جنس در سال 1390. 59
جدول 3-3 : فهرست امکانات و زیرساخت های گردشگری در استان بوشهر. 79
جدول 4-1: توزیع پاسخگویان بر حسب سن. 83
جدول 4-2: توزیع پاسخگویان بر حسب جنس.. 84
جدول 4-3: توزیع پاسخگویان بر حسب میزان تحصیلات.. 84
جدول 4-4: توزیع پاسخگویان بر حسب وضعیت اشتغال. 85
جدول4-5- توزیع فراوانی و درصد فراوانی پاسخ آزمودنی ها به سؤال: ( استان بوشهر به چه میزان از توانمندی های مربوط به گردشگری های ساحلی، آبی و تابستانی(قایقرانی، شنا و شیرجه و غواصی، والیبال و فوتسال ساحلی و موج سواری و دیگر جاذبه های مرتبط با آن..) برخوردار است؟ 85
جدول4-7 توزیع فراوانی و درصد فراوانی پاسخ آزمودنی ها به سؤال: استان بوشهر به چه میزان از توانمندی های مربوط به ورزش های آبی برخوردار است؟ 86
جدول4-10 توزیع فراوانی و درصد فراوانی پاسخ آزمودنی ها به سؤال : استان بوشهر به چه میزان از توانمندی های مربوط به بیابان گردی و کویر نوردی برخوردار است؟ 88
جدول 4-11- میزان رضایت گردشگران از امکانات تبلیغی و راهنمایی. 88
جدول 4-12- میزان رضایت گردشگران از امکانات رفاهی و اقامتی استان بوشهر. 89
جدول 4-13- میزان رضایت گردشگران از امکانات دسترسی و حمل و نقل. 89
جدول 4-14- میزان رضایت گردشگران از امکانات بهداشتی. 90
جدول 4-15- میزان رضایت گردشگران از پاکیزگی مکانهای گردشگری استان بوشهر. 90
جدول 4-16- میزان رضایت گردشگران از نحوه مدیریت مکانهای گردشگری. 90
جدول 4-17- آلفای کرونباخ. 91
جدول4-18- ماتریسقوتها،ضعفها، فرصتها و تهدیدها (SWOT) 92
جدول 4-19- ماتریس ارزیابی عوامل داخلی نقاط قوت و ضعف (IFE) مدیریت گردشگری استان بوشهر. 94
جدول 4-20- ماتریس ارزیابی عوامل خارجی(EFE) مدیریت گردشگری استان بوشهر. 96
جدول 4-21- استراتژیهای تدوین شده در راستای توسعه گردشگری دریایی در استان بوشهر با استفاده از ماتریس عوامل داخلی و خارجی. 97
جدول 5-1 نتایج ازمون تک متغیره t 104
جدول 5-2 رابطه بین میزان درآمد با تمایل به مشارکت.. 104
جدول 5-3 رابطه همبستگی بین توسعه توریسم ساحلی استان بوشهر و ایجاد مجتمع های گردشگری. 105
جدول 5-4 تحلیل واریانس رگرسیون(ANOVA) 106
جدول 5-5 رابطه همبستگی بین مدیریت گردشگری و توسعه ورزش های آبی استان بوشهر. 107
فهرست شکل ها
شکل4-1-توزیع فراوانی و درصد فراوانی نمونه های آماری. 83
تصویر 5-1 : نمای ماهواره ای از محل سایت پلان پیشنهادی. 111
تصویر 5-2 : سایت پلان پیشنهادی به تفکیک.. 112
فهرست نقشه ها
نقشه 3-1 : موقعیت جغرافیایی استان بوشهر در کشور. 46
نقشه 3-2 : استان بوشهر به تفکیک شهرستان ها 47
مناطق ساحلی از پربارترین وپویاترین منابع اکولوژیکی وبستر فعالیت های عظیم اقتصادی واجتماعی در جهان به شمار می روند. منابع ارزشمند اکولوژیکی، تنوع زیستی وذخایر سرشار نفت وگاز وفعالیت های عظیم اقتصادی این مناطق را به یکی از حساس ترین وارزشمندترین مناطق در جهان تبدیل نموده است.به دنبال افزایش جمعیت و فشار بر روی منابع طبیعی، مسئله توریسم و گردشگری نیز اثرات نامطلوبی بر محیط زیست برجای می گذارد. مسائلی از قبیل فرسایش خاک، تغییرات خط ساحلی، نابودی زیستگاههای ساحلی، خشک شدگی یا آلودگی آبهای زیرزمینی و به خطر افتادن بهداشت و سلامتی ناشی از شبکه های ناکافی دفع زباله و فاضلاب، جوامع انسانی را تهدید می کند. اما بهترین راه برای حل این مشکلات، توسعه پایدارگردشگری ساحلی است.در این میان استان بوشهر با دارا بودن بیش از 700 کیلومتر مرز دریایی یکی از مناسب ترین مناطق کشور جهت توسعه گردشگری ساحلی و ورزش های آبی می باشد. اما عدم سرمایه گذاری های مناسب و وجود کمبودهای فراوان در این زمینه سبب شده است تا با انتخاب این موضوع در این پژوهش به بررسی زمینه های توسعه گردشگری ساحلی و ورزش های آبی در استان بوشهر پرداخته و در پایان بتوانیم با طراحی سایت پلانی مناسب به رونق گردشگری ساحلی در این استان کمک کنیم .نوع تحقیق کاربردی ، بر مبنای روش swot و روش آن اسنادی ، میدانی بوده است. نتایج بررسی های صورت گرفته در این پژوهش نشان داد بین مدیریت و برنامه ریزی مطلوب گردشگری با توسعه توریسم ساحلی و ورزشهای آبی و همچنین ایجاد سایت پلان های گردشگری در استان بوشهر ارتباط معناداری وجود دارد.
واژگان کلیدی : مدیریت و برنامه ریزی ، گردشگری دریایی و ساحلی ، استان بوشهر
گردشگری ساحلی از قدیمیترین انواع گردشگری بوده و سابقه برخی از گردشگاههای ساحلی در جهان ، به قرن 19 میلادی باز میگردد. اما نکته قابل تامل در این میان ، تغییر ذائقه و تنوع طلبی گردشگران ساحلی در دهه های اخیر است. در حالی که در گذشته گردشگران تنها بر تماشای سواحل دریا به این گردشگاهها مراجعه مینمودند ، امروزه آنها به دنبال اقامت در سواحل دریا و انجام فعالیتهای ورزشی ، تفریحی ، فرهنگی و تفریحات خاص این فضاها هستند.(آقاجانی،1390، 15)
گردشگری ساحلی به مجموعه فعالیتهای تفریحی، ورزشی و سرگرمی که توسط گردشگران در محدوده سواحل انجام میگیرد ، گفته می شود. این گردشگری شباهتهایی با گردشگری دریایی داشته و گاهی نیز با همین عنوان تعریف میشود اما باید در نظر داشت ، گردشگری ساحلی از نظر ماهیت متفاوت است. بدین ترتیب که نوع فعالیتهای تفریحی صورت گرفته در گردشگری دریایی ، بیشتر در آبهای عمیق و دور از خشکی انجام می گیرد و نیازمند تجهیزات ، امکانات و آموزشهای ویژه است. تفریحاتی چون غواصی ، سفر دریایی ، جت اسکی و … در آبهای عمیق از عمده ترین جذابیتهای گردشگری دریایی هستند.
از میان تمامی فعالیتهایی که در مناطق ساحلی و دریاها در جهان انجام می گیرند ، هیچ کدام از نظر گستردگی و تنوع، به اندازه مبحث گردشگری و تفریحات ساحلی مطرح نیست. به دلیل طبیعت پویای این بخش و تقاضای رو به رشد آن ، اغلب طرحهای مربوطه را در زمره طرحهای ملی و منطقه ای قرار داده و سبب شده اند تا سرمایه گذاریهای قابل توجهی در جهت فراهم نمودن زیرساختها و ایجاد تسهیلات در این زمینه صورت بگیرد.(منصور،1390، 15)
در این میان کشور ما با داشتن شهرها و بنادر ساحلی و جزایری چون قشم ، کیش در جنوب ایران و شهرها و بنادر شمالی ایران هنوز در میان کشورهای فعال در زمینه گردشگری ساحلی٬ جایگاهی را کسب نکرده است. و این در شرایطی است که کشورهای حاشیه خلیج فارس با این که از امکانات طبیعی کافی برای رونق گردشگری ساحلی بهره های نبرده اند اما با ساخت جزایر مصنوعی و تسهیلات متنوع اقدام به توسعه این گردشگری و در آمدزایی در این بخش کرده اند. کارشناسان گردشگری برگزاری
تورهای غواصی، تورهای دیدن از تخمگذاری لاکپشت های عظیم الجثه، برگزاری مسابقات والیبال ساحلی و ورزشهای آبی در سواحل کشور، فروش صنایع دستی، پرواز بادبادکها، جشنواره های ساخت مجسمه های شنی و نقاشی غروب دریا، ماهیگیری، جشنهای ملی و …. را از جمله اقداماتی عنوان می کنند که میتواند در رونق گردشگری ساحلی کشورمان موثر باشد.همچنین حضور در نمایشگاههای بزرگ گردشگری و تفریحی که در کشورهای مختلف برگزار میشود، تصویری مناسب از جایگاه واقعی ایران در این صنعت را به جهانیان عرضه خواهد نمود. از سوی دیگر مسوولان و دست اندرکاران گردشگری کشور نیز میتوانند ضمن اتخاذ سیاستهای حمایتی، سرمایه گذاران داخلی و خارجی را جهت فعالیت در این بخش ترغیب نمایند. شناسایی الگوهای موفق در دنیا و چگونگی استفاده آنها از جاذبه گردشگری ساحلی نیز میتواند راهها و ایدههای مناسبی را برای موفقیت در این حوزه ارایه نماید.توسعه گردشگری ساحلی و تفریحات مربوط به آن به طور مستقیم و غیرمستقیم در رشد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیطی ساکنان این مناطق اثرگذار خواهد بود. در عین حال باید به این نکته نیز توجه داشت که توسعه این صنعت به عاملی مخرب و تهدیدکننده برای هویت، محیط و میراث طبیعی، تاریخی و فرهنگی ساکنان محلی سواحل تبدیل نشود. مراکز اقامتی ساحلی سالم، محیطی ایمن و لذتبخش و آب پاک و همچنین آبزیان و منابع دریایی (ماهیها، نرمتنان، تپه های مرجانی و تالابها) از موارد تاثیرگذاری است که برای داشتن گردشگری ساحلی موفق مورد توجه میباشد.(حناچی،1390، 60)
مناطق ساحلی از پربارترین وپویاترین منابع اکولوژیکی وبستر فعالیت های عظیم اقتصادی واجتماعی در جهان به شمار می روند. منابع ارزشمند اکولوژیکی، تنوع زیستی وذخایر سرشار نفت وگاز وفعالیت های عظیم اقتصادی این مناطق را به یکی از حساس ترین وارزشمندترین مناطق در جهان تبدیل نموده است.به دنبال افزایش جمعیت و فشار بر روی منابع طبیعی، مسئله توریسم و گردشگری نیز اثرات نامطلوبی بر محیط زیست برجای می گذارد. مسائلی از قبیل فرسایش خاک، تغییرات خط ساحلی، نابودی زیستگاههای ساحلی، خشک شدگی یا آلودگی آبهای زیرزمینی و به خطر افتادن بهداشت و سلامتی ناشی از شبکه های ناکافی دفع زباله و فاضلاب، جوامع انسانی را تهدید می کند. اما بهترین راه برای حل این مشکلات، توسعه پایدارگردشگری ساحلی است.(ابراهیم زاده،1388، 65)
بهبود مدیریت زیست محیطی تسهیلات گردشگری برای کاهش آسیبهای آن گام اول جهت نیل به اهداف توسعه پایدار گردشگری می باشد. اجرای توسعه پایدار مؤثرترین روش غیر تکنولوژیکی برای کاهش آلودگی ها، زدودن تخریب محیط زیست، کاهش منابع طبیعی و به کارگیری رشد جمعیت به منزله منابع نیروی انسانی برای توسعه آینده شهری و فایده رسانی به جامعه است. (ارلیخ ۱۹۹۴)
استان بوشهر از استانهای جنوبی ایران و هفدهمین استان بزرگ کشور به لحاظ مساحت است که در حاشیه خلیج فارس قرار دارد. مرکز این استان بندر
یک مطلب دیگر :
بهترین فرصت سرمایه گذاری در سال ۹۵ کدام است؟
بوشهر میباشد.این استان بهعلت قرار گرفتن در ساحل استراتژیک خلیج فارس، صادرات و واردات دریایی، صنعت صیادی، وجود ذخایر نفت و گاز(پارس جنوبی و شمالی)، کشاورزی و نخلداری و وجود نیروگاه هستهای از اهمیّت راهبردی و اقتصادی برخوردار است؛ به گونهای که پایتخت انرژی ایران لقب گرفتهاست.بوشهر نزدیک به 707 کیلومتر مرز دریایی دارد.استان بوشهر با دارا بودن پتانسیل های بالقوه در زمینه توریسم ساحلی و ورزشهای آبی می تواند با مدیریت گردشگری در این استان نقش بسیاری در جذب گردشگران داخلی و خارجی داشته باشد. از اینرو در این پژوهش قصد داریم با توجه به متغیرهای محیطی مانند زیرساخت های موجود در استان بوشهر و همچنین سایر عوامل محیطی به عنوان متغیرهای مستقل این پژوهش ، امکانات این استان را به منظور طراحی سایت پلان گردشگری در این استان با توجه به این توانمندی ها بررسی کنیم.
با توجه به سرمایه گذاری های فراوان کشورهای حوزه خلیج فارس در زمینه جذب گردشگر و بویژه گردشگری ساحلی ، متاسفانه در کشور ما با وجود دارا بودن پتانسیل های فراوان در زمینه گردشگری ساحلی و ورزش های آبی هنوز سرمایه گذاری قابل توجهی صورت نگرفته است. در این میان استان بوشهر با دارا بودن بیش از 700 کیلومتر مرز دریایی یکی از مناسب ترین مناطق کشور جهت توسعه گردشگری ساحلی و ورزش های آبی می باشد. اما عدم سرمایه گذاری های مناسب و وجود کمبودهای فراوان در این زمینه سبب شده است تا با انتخاب این موضوع در این پژوهش به بررسی زمینه های توسعه گردشگری ساحلی و ورزش های آبی در استان بوشهر پرداخته و در پایان بتوانیم با طراحی سایت پلانی مناسب به رونق گردشگری ساحلی در این استان کمک کنیم .
همچنین از طرف دیگر در صورت نپرداختن به موضوع مورد بحث کمبودها و مشکلات پیش روی گردشگری در استان بوشهر به خوبی نمایان نشده و راهکارهای مناسب برای مدیریت صحیح و برنامه ریزی مطلوب در این زمینه به دست نخواهند آمد . همین امر ضرورت پرادختن به موضوع انتخاب شده را دوچندان می کند.
مهمترین هدف در انجام این پژوهش بررسی مدیریت گردشگری در استان بوشهر و ارزیابی زیرساخت های گردشگری ساحلی و ورزش های آبی در استان بوشهر می باشد.
شناسایی نقاط ضعف و قوت در مدیریت و برنامه ریزی گردشگری استان بوشهر
بررسی زیرساخت های توریسم ساحلی و ورزش های آبی در استان بوشهر
شناسایی نقاط مستعد استان بوشهر جهت ایجاد سایت پلان های گردشگری
در این زمینه چندان تحقیقاتی صورت نگرفته است آنچه هم تاکنون انجام پذیرفته است در سواحل شمالی کشور بوده اما در این منطقه پژوهشی جامع و کامل نگاشته نشده است . لکن می توان به تحقیقات داخلی و خارجی به این عنوان که تاکنون انجام پذیرفته است به شرح زیر اشاره نمود.
1- اسماعیل شیعه و سجادعلی پوراشلیکی (1389) در مقاله ای تحت عنوان تحلیل عوامل کیفیت بخش محیط گردشگری ساحلی با توجه به معیارهای گردشگری پایدار، مطالعۀ موردی سواحل شهر رامسر به تحلیل عوامل کیفیت بخش محیط گردشگری ساحلی با توجه به معیارهای گردشگری پایدار می پردازند نتایج به دست آمده از تحلیل شاخص های کیفی سواحل شهر رامسر نشان می دهد که در مجموع از میان 17 شاخص، 7 شاخص پایین تر از اندازۀ میانگین بوده است و معادل کیفیت نسبتا مطلوب ارزیابی می شود و 10 شاخص دیگر از اندازۀ میانگین بالاتر بوده و معادل کیفیت نامطلوب ارزیابی می شود. همچنین محیط گردشگری ساحلی بر پایۀ ادراک گردشگران به صورت عوامل مشخصی قابل شناسایی است.. این عامل ها بر پایۀ شاخص های هم بسته کیفیت محیط بنا نهاده شده اند. به کمک این عامل ها می توان اولویت ها و نیازمندی های گردشگران را به منظور بهبود کیفیت گردشگری شناسایی نمود.( اسماعیل شیعه و پوراشلیکی ، ،1389، ص155)
2-ابراهیم زاده عیسی، آقاسی زاده عبدالله.( 1388)در مقاله ای با نام تحلیل عوامل مؤثر بر گسترش گردشگری در ناحیه ساحلی چابهار بیان میدارند تحلیلهای حاصل از مدل SWOT نشان می دهد که این شهر علی رغم برخورداری از ظرفیت تبدیل شدن به یک منطقه نمونه گردشگری، تعدد تصمیم گیران و مسایل مدیریتی، کمبود زیر ساختها و ضعف