با موضوع عرف متعاملین در حقوق ایران و فقه امامیه

ب:تاریخچه عرف در تمدن عرب قبل از اسلام

یک مطلب دیگر :

روش تحلیل اهمیت

دانلود درباره فلسفه و آداب حج از دیدگاه قرآن و سنت

سفارش به رفع نیازهای حجاج. 49

ث ) حج در روایات رسیده از سایر ائمه معصومین ( علیهم السلام ) 49

ج ) نتیجه گیری از احادیث : 54

فصل دوم. 54

فلسفه و اسرار عمیق حج : 55

1-بعد اخلاقی حج ………………………………………………………………………………………….……………………………55

2-بعد سیاسی . اجتماعی : 60

3-بعد فرهنگی   : ………………………………… ………………………63

4-بعد اقتصادی حج :………………… 65

5.بعد حقوقی حج : 69

6.اصول بین المللی حج : 71

7.بعد جهانی حج :         . 73

فصل اول. 76

فلسفه اعمال و آداب حج.. 76

اسرار اعمال حج : 76

گستردگی مسائل و اسرار حج : 76

چرا کعبه ، کعبه است ؟ 77

غسل احرام ؛ شستشوی گناهان : 80

جامه احرام ، جامه طاعت : 81

تلبیه. 83

محرمات احرام : 88

نظارت مستقیم خداوند بر اعمال حج : 91

اشواط سبعه : 94

حجرالاسود : 96

حجر و مقام : 98

مقام ابراهیم : 98

حجر اسماعیل : 100

حطیم. 001

ملتزم : 100

مستجار : 101

ارکان کعبه : 101

آب زمزم ، جام طاعت : 102

صفا و مروه : 103

وجوب سعی میان صفا و مروه : 104

اسرار عرفات : 109

فضیلت و فلسفه عرفات : 111

وجوب وقوفین : 115

افاضه و کوچ به سوی مشعر : 118

منی ، سرزمین رسیدن به آرزوها : 119

رمی جمرات ؛ رمی هر شیطان و شیطنت : 121

قربانی ؛ سربریدن آز و طمع : 123

فلسفه قربانی : 124

اهمیت قربانی : 125

آداب قربانی : 126

تکلیف گوشتهای قربانی : 127

وجوب قربانی در حج تمتع. 129

فصل دوم. 133

حجّ مقبول : 133

روح و جان کعبه ولایت است : 134

حسن ختام. 138

منابع و مآخذ. 140

فلسفه و آداب حج از دیدگاه قرآن و سنت

چکیده:

حج ، به معنای قصد ، آهنگ و حرکت بوده که در اصطلاح به قصد زیارت خانه خدا ، اختصاص پیدا کرده است..

هدف از این تحقیق و پژوهش ، بررسی فلسفه حج ، این واجب الهی ، از دیدگاه و منظر آیات قرآن کریم و روایات و سنت معصومین علیهم السلام می باشد و زمینه فلسفه و علل وجوب حج بیت الله الحرام و فلسفه آداب ومناسکی که در ایام و شرایط مخصوص بر زائر خانه خدا واجب می شود . بررسی و تحقیق فوق از نوع کتابخانه ای می باشد .

منابع مورد استفاده با استمداد اصلی از کلام الله مجید ؛ منابع دست اول از تفاسیر قدیم وجدیدو کتب روایی مختلف و متنوع ، نهج البلاغه ،… وکتب جدید در زمینه حج می باشد و در ضمن از بررسی بعضی از پایان نامه ها و مطالب مندرج در ماهنامه و روزنامه ها و نیز غفلت نشده است .

این پایان نامه شامل سه فصل می باشد:

در فصل اول به اثبات این که کعبه اولین مرکز جهانی برای عبادت است ، و سپس به علل وجوب حج و اهمیت و شرایط و … آن پرداخته شده است  .

* در فصل دوم فلسفه احکام حج از منظر آیات و روایات بیان شده و در نهایت حج را از منظر ابعاد اخلاقی ، سیاسی – اجتماعی ، فرهنگی ، اقتصادی ، حقوقی ، جهانی بررسی و تبیین شده است.

* در فصل سوم فلسفه اعمال و آداب حج از احرام و تلبیه و طواف و سعی و عرفات و مشعر و منی و قربانی به طور مفصل از دیدگاه آیات و روایات بحث و توضیح داده شده است .

و در پایان شرایط حج مقبول و این که روح و جان کعبه ولایت است و حسن ختام پایان نامه خود را مزین به فرمایشات بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران امام خمینی قدس سره الشریف در خصوص اهمیت حج نموده ام.

حج به لحاظ تاریخی پیشینه بس ممتدی داردبه روایتی از زمان نزول آدم و حوا علیهما السلام بر کره خاکی که منزلگاه آن حضرت وعبادتگاه ایشان و حتی قبل از آن مطاف فرشتگان بوده است ، تخریب خانه خدا در زمان طوفان نوح و تجدید بنای آن توسط حضرت ابراهیم(ع ) یعنی 4 هزار سال قبل بوده که به جرأت می توان گفت کعبه کهن ترین معبدی است که تاریخ بشر سراغ دارد و تا کنون جایگاه خود را حفظ کرده است و یکی از پر استقبالترین معابد جهان شمرده می شود .

حج ، همچون برنامه های دیگر اسلامی برای مبارزه با نفس و رویکرد به فلاح و رستگاری است و مناسک حج با پوشیدن لباس احرام و حرکت از میقات آغاز می شود ، زائر در شرایطی قرار می گیرد که بیش از 20 عمل از جمله نگاه کردن به آیینه ، کشتن حشرات و حیوانات و … موجب کفاره و یا بطلان حج می شود . این محدودیت ها دقت او را نسبت به محیط پیرامون و همچنین وظایف وی را در قبال دیگران از جمله محیط طبیعی و محیط زیست تبیین می کند و هر یک از مناسک حج نوعی بصیرت را می طلبد که زائر خانه خدا با تأمل متوجه برنامه عظیم اسلام و آیین ابراهیمی می شود و بینش جدیدی پیدا می کند .

حج انسان را با طبیعت و فوق طبیعت ، فرهنگ جهانی و تجربه ملتهای گوناگون و میراث موحدانه ابراهیم (ع ) و اسماعیل(ع ) پیوند زده و اساس خانه را به عنوان واحد جامعه توحیدی تعریف و مشخص می کند که انسان چگونه از منیت خود فاصله بگیرد و چگونه یکرنگی خود را با طبقات اجتماع حفظ کند و چگونه مذبح نفسانیات ، شهوات و پرستش شیطان را در رمی جمرات به نمایش بگذارد و نشان دهد انسان موحد نمی تواند با ابلیس درون و برون سازش کند بلکه باید تکلیف خود را با تمام شیاطین روشن کند و به نظام مقدس روی آورد که حقیقت و پرستش ذات احدیت تحت لوای ولایت و اساس آن را شکل می دهد .

مقدمه:

حج ، وادی سیر و سلوک عرفانی و طور سینای عارفان ربانی است .

حج ، ضیافت خانه قدسی حضرت رحمان و گلشن با صفای کمال و تعالی انسان است

حج ، نشانه عبودیت مطلق و مظهری از فرشته سیرتی انسان است .

حج ، دریای ژرفی است از عارفان و عرفان ، معنویت ، تقدس ، روحانیت و ایمان

رشید الد ین میبدی می گوید : حج عوام نوعی است وحج خواص نوعی دیگر . حج عوام قصد کوی دوست است وحج خواص ، قصد روی دوست ، آن رفتن به سرای دوست و این رفتن برای دوست ، عوام به نفس رفتند ودر و دیوار دیدند خواص به جان رفتند ، گفتار و دیدار یافتند .

او که به هوای نفس رود ، رنج یابد و بار کشد ، تا گرد کعبه برآید و این که با جان رود ، بیارآمد و بیاساید و کعبه خود گرد سرایش برآید .

عاشق و عارف کامل آیت الله حسن زاده آملی می فرماید :

	خواندمارا جانب سلطان عشـق		باز پیک روضه رضــوان عشق

ای یگانه مرحم دیوان عشـق عاقبت باید شدن قربان عشق

وقت آن شدتاشوی مهمان عشـق

کای همایون طائرعرش آشیـان

مرحباای پیک فرخ نام دوست گرچه مهمانی است درآغاز کار

یک مطلب دیگر :

پایان نامه ارشد رایگان با موضوع الاجزا

اسلام دارای مبانی و ارکانی است که برآنها بنا شده و بدانها قوام گرفته و بدون آنها فرو می ریزد . یکی از این  ارکان حج است .

امام باقر ( علیه السلام ) می فرماید:« بُنِیَ الّاِسّلامُ عَلیَ خَمّسَةِ اَشّیاءٍ : عَلَی الصَلوه وَ الزَکاةِ وَ الصَوّمِ وَ الحَجِ وَ الّوِلایَةِ »[1]

اسلام بر پنج بنیان نهاده شده است : نماز ؛ روزه ؛ زکات ؛ حج وولایت  .

بنابراین کسی که عمدا”حج نگذارد ، رکنی از ارکان دین الهی خویش را نابود کرده است. از همین رو خداوند درباره ترک عمدی حج به کفر تعبیر فرموده است.«و من کفر فان الله غنی عن العالمین.»[2]

حج از آن جهت که جزو مبانی و ارکان اسلام است تجلیگاه دو اصل کلیت و دوام است بلکه مظاهر این دو اصل زوال ناپذیری ؛ همگانی بودن و همیشگی بودن را گوشزد می نماید. لذا با توجه به این همه فضیلت و اهمیـــــت این رکـــن اساسی اسلام به بررسی و تحقیق و تفحص و تفسیر آن درکلام الهی و سنت معصومین علیهم السلام پرداخته تا گوشه هایی از ابعاد گوناگون حج را در حد استطاعت نظاره گر باشیم .

در این پژوهش به طور بسیار مفصل به فلسفه وجوب حج و بخصوص ابعاد مختلف آن از دیدگاه های کاملاً متفاوت با پژوهشهای دیگر پرداخته شده اکثر نویسندگان در این زمینه فقط در ابعاد خاصی و یا چند بعد محدود به بررسی فوایدو ابعاد آن پرداخته اند اما در این تحقیق شما می توانید از دیدگاهها و ابعاد کاملاً جدید و از منظرهای متفاوت و متنوع و جمع شده و مرتب شده در یک جا بهره ببرید و سپس به فلسفه آداب ومناسک حج بر اساس ترتیب وجوب پرداخته و از آیات و روایات به تناسب و با نظم ویژه استفاده شده که خواننده را از سردرگمی که در بعضی از منابع در این زمینه وجود دارد رهایی می بخشد و مجموعه منسجم و یک دست در اختیار او می گذارد .

بخش اول

وجوب حج

فصل1) اهمیت جایکاه تحقیق حاضر

فصل2) اولین مرکز جهانی برای عبادت

فصل3) وجوب حج

فصل اول

اهمیت جایگاه تحقیق حاضر

الف) تعریف و تبیین موضوع :

تعریف حج : در لغت به معنی ، قصد نمودن به جهت حرکت به سوی مکانی یا شخصی ، آهنگ جایی نمودن، مکرر به جایی آمدن.[3]

در روایات اسلامی حج را ” پیروزی وکامیابی ” معنی کرده اند ، زیرا حج گذار با تحمل رنج و زحمات بر نفس خود و شیطان پیروز می گردد . حج به معنای ” اَفْلَحَ ” یعنی رستگار شده نیز آمده ” و یقال حج فلان ای افلح”[4]

خداوند می فرماید : ” ففرّوا الی الله إنّی لکم منه نذیر مبین”[5]  یعنی ازگناهان به سوی خدا بگریزید .

در تفسیر فرماید به سوی خدا حج گذارید تا گناهانتان بخشیده شود.[6]

کلمه حج را با دو گونه حرکت خوانده اند : الحج لغة و قیل الحج بالفتح الاسم و بالکسرمصدر[7]

مردم حجاز آن رابه فتح و اهل نجد به کسر می خوانند[8] و هر دو به معنی قصد زیارت کردن یا انجام دادن مراسم مخصوص می باشد و در اصطلاح شامل قصد خانه خدا کردن و انجام اعمال و مناسکی است که دستور آن در شرع مقدس اسلام آمده است . حج یک حرکت است ، یک قصد و تصمیم گیری است و یکی از مترقی ترین ابعاد اعتقادی دین مبین اسلام است ، حج یک دوره کامل اسلام شناسی است ، حج آدمی را به خدا نزدیکتر می کند ، مکتب توحید را به او می شناساند و رسالت بزرگ اسلام را بیشتر توصیه می کند .

هدف از اعمال و مناسک حج همان قرب و منزلت الهی و رشد و ارتقاء انسان به کمالات معنویه و رسیدن به لقاء محبوب و غرق شدن در دریای عشق وعرفان الهی و غرق و محو شدن در بحر بیکران عبادت معبود و اله یکتا و بی همتاست و هر کدام از اعمال حج به نوعی انسان را در این را مدد و یاری می نماید .

حج یک سلسله دستور و مراسم و مناسکی دارد که پی بردن به راز و رمزش بسیار سخت است ، معنای طواف و سعی و هروله وقوف عرفات و مشعر کردن در منی و سر تراشیدن و قربانی و … بسیار پیچیده و راز و رمزی شگرف در آنها نهفته می باشد و حاجی باید به همه این اسرار واقف باشد و به فلسفه وجودی این عبادت بزرگ بیندیشد تا به اهداف آن و حج مقبول دست یابد و چه منبعی بهتر و برتر از کلام خدای کریم و فرمایشات معصومین علیهم السلام که ما را در ایصال هر چه سریعتر به فیض اکمل و درک هر چه بیشتر و خط وافرتراز طواف کعبه مقصود و در اتصال به محبوب یاری خواهد رساند ؟ !

ب (اهداف تحقیق :

دانلود حقوق در مورد مسئولیت مدنی مالک و متصرف با بررسی تطبیقی در حقوق انگلستان

بحث دوم: اشخاص مسئول. 56
گفتار دوم: شرایط مسئولیت… 58
بحث نخست: حیوان تحت مالکیت یا تصرف باشد. 58
بحث دوم: خسارت ناشی از عمل حیوان باشد. 61
گفتار سوم: مبنای مسئولیت مالک یا متصرف حیوان. 63
مبحث سوم: مسئولیت مدنى مالک و محافظ وسیله نقلیه‏ 73
گفتار نخست: مسئولیت مدنى مالک و محافظ وسیله نقلیه موتورى زمینى‏ 74
بحث نخست: وسیله نقلیه موتورى زمینى‏ 74
بحث دوم: شخص مسئول‏ 75
بحث سوم:  مبناى مسئولیت در حوادث رانندگى‏ 81
گفتار دوم: مسئولیت مدنی ناشی از دیگر وسایل نقلیه. 89
بحث نخست: وسیله نقلیه غیر موتوری.. 89

بحث دوم: وسایل نقلیه آبی.. 91
بحث سوم: وسایل نقلیه هوایی.. 96
مبحث چهارم: مسئولیت مدنی ناشی از شی.. 100

فصل سوم:
خسارت و موارد معافیت از مسئولیت مدنی

مبحث نخست: شرایط خسارات و انواع آن. 104
گفتار نخست: شرایط خسارت… 106
بحث نخست: ضرر باید مستقیم باشد. 106
بحث دوم: ضرر مسلم باشد. 108
بحث سوم: ضرر جبران نشده باشد. 109
بحث چهارم: ضرر قابل پیش‏بینى باشد. 110
گفتار دوم: انواع خسارت‏ 111
بحث نخست: خسارت مادى‏ 111
بحث دوم: خسارت معنوى‏ 112
بحث سوم: خسارت جسمى‏ 113
مبحث دوم: موارد معافیت از مسئولیت مدنى‏ 115
گفتار نخست: قوه قاهره‏ 115
گفتار دوم: دخالت شخص ثالث‏ 118
گفتار سوم: تقصیر زیاندیده‏ 120
گفتار چهارم: فقدان رابطه سببیت‏ 122

یک مطلب دیگر :

۱۰۰ برند برتر دنیا در سال ۲۰۱۶

نتیجه و پیشنهاد. 124
فهرست منابع و مآخذ. 126
چکیده انگلیسی

مقدمه

الف) بیان و مسأله تحقیق

پیشرفت سریع و حیرت‌زای علوم سبب ایجاد تحولات و تغییرات  اساسی در تمام شئون زندگی بشر گردیده، چه در گذشته‌های نه چندان دور که زندگی بشر از این همه دستاورد علمی و فنی محروم بود وجود قواعد ومقررات گوناگون که متضمن حفظ نظم و برقراری عدالت اجتماعی باشد ضرورتی نداشت و بشر قادر به پیش‌بینی چنین وضعیتی نبود با تولید و افزایش امکانات و وسایلی چون خودرو و مواد شیمیایی و مکانیکی هر چند بشر به رفاه و آسایش نسبی دست یافت اما خطرات و تهدیدهای برای انسان به همراه داشت. اینجانب در این مقال بر آن است که  مسئولیت مدنی مالک و متصرف را نسبت به اشیاء به طور اعم و اموال تحت مالکیت و تصرف خود  از زوایای مختلف مورد بررسی وتدقیق قرار داده، و زوایای پنهان و پیدای آن را در حد قلت بضاعت علمی خود و کمبود منابع موجود در حقوق ایران و انگلستان و آمریکا مورد بررسی قرار دهد.

ب) اهمیت و ضرورت تحقیق

برای برقراری نظم و ایجاد عدالت اجتماعی مساعی لازم توسط اهل فن ضروری است. گرچه آثار و تألیفات فقهی قابل توجهی توسط فقهای عظام در حوزه‌های کلی حقوق از جمله مسئولیت مدنی صورت گرفته در زمینه مورد بحث کار جدی و منضبطی صورت نگرفته و آن هم همانطور که معروض افتاد به علت سادگی روابط اجتماعی و فقدان وسایل و اموال و اشیاء متعدد به شکل کنونی بوده است. در شرایط فعلی که اشیاء متأثر از پیشرفت‌های حیرت‌زای علم و صنعت و تکنولوژی رشد خارق‌العاده‌ای داشته است طبیعی است متناسب با این پیشرفت‌ها تمهیداتی برای جلوگیری از بروز ضرر ناشی از  وسایل مزبور و در صورت حدوث ضرر جبران آن اندیشیده شود. قوانین و رویه قضایی و تا حدودی دکترین حقوقی در کشور ما نتوانسته‌اند خود را هم‌گام با تغییرات مذکور پیش ببرند. نظر به این‌که درکشورهای انگلستان و آمریکا در حوزه مسئولیت مدنی ناشی از اشیاء کارهای زیادی صورت گرفته است  تحقیق و بررسی در موضوع با جهت‌گیری تطبیقی مفید فایده خواهد بود.

ج) سؤالات تحقیق

دانلود ارشد بررسی رابطه بین رضایت شغلی و سبک رهبری کارکنان

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

تعداد صفحه : 85

قیمت : چهارده هزار تومان

یک مطلب دیگر :

تعاریف حاکمیت شرکتی

با موضوع مقایسه ی خسرو و شیرین نظامی با منظومه های هم نام با آن

بخش پنجم : مقایسه آغاز داستان خسرو و شیرینِ نظامی با چند اثر دیگر………………………………………. 59

مقایسه آغاز داستان خسرو و شیرین نظامی با چند اثر دیگر ……………………………………………………………. 60

بخش ششم: چکیده ی داستانها ……………………………………………………………………………………………………. 66

فصل اول : چکیده ی داستان خسرو و شیرین به روایت نظامی ……………………………………………………….. 67

فصل دوم :چکیده ی داستان خسرو و شیرین به روایت شاهنامه ………………………………………………………. 72

فصل سوم : داستان شیرین و خسرو به روایت امیر خسرو دهلوی ……………………………………………………. 75

فصل چهارم : داستان یوسف و زلیخا به روایت جامی …………………………………………………………………….. 84

فصل پنجم : داستان فرهاد و شیرین به روایت وحشی بافقی ……………………………………………………………. 89

بخش هفتم : نقد تطبیقی شخصیت های داستان در پنج اثر ……………………………………………………………. 102

فصل اول : شخصیت های اصلی …………………………………………………………………………………………………… 104

1- شیرین ………………………………………………………………………………………………………………………………….. 104

الف)شیرین در منظومه ی نظامی …………………………………………………………………………………………………… 105

ب) شیوه ی عاشقی شیرین در منظومه ی نظامی …………………………………………………………………………….. 107

ج) چگونگی وصال خسرو و شیرین در منظومه ی نظامی ……………………………………………………………….. 108

د) مرگ شیرین به روایت نظامی …………………………………………………………………………………………………… 110

2. شیرین دهلوی ………………………………………………………………………………………………………………………… 112

الف) چگونگی عاشق شدن شیرین ……………………………………………………………………………………………….. 112

ب) وصال خسرو و شیرین دهلوی ……………………………………………………………………………………………….. 113

ج) مرگ شیرین به روایت امیرخسرو دهلوی …………………………………………………………………………………. 113

نقد و بررسی شیرین دهلوی در مقایسه با شیرین نظامی ………………………………………………………………….. 115

3. شیرین در شاهنامه …………………………………………………………………………………………………………………… 119

الف) شیوه ی عاشقی …………………………………………………………………………………………………………………… 119

ب) وصال خسرو و شیرین …………………………………………………………………………………………………………… 120

ج) مرگ شیرین به روایت فردوسی ………………………………………………………………………………………………. 121

3. زلیخا ……………………………………………………………………………………………………………………………………… 125

الف) چگونگی عاشق شدن زلیخا …………………………………………………………………………………………………. 125

ب) وصال …………………………………………………………………………………………………………………………………… 127

ج) مرگ زلیخا به روایت جامی …………………………………………………………………………………………………….. 128

4. شیرین در منظومه وحشی ………………………………………………………………………………………………………… 129

الف) شیرین عشق واقعی ……………………………………………………………………………………………………………… 129

ب) شیرین صبور ………………………………………………………………………………………………………………………… 129

ج) شیرین جسور و بی باک …………………………………………………………………………………………………………. 129

نقد و بررسی مرگ شیرین ……………………………………………………………………………………………………………. 130

2- خسرو ………………………………………………………………………………………………………………………………….. 131

1. خسرو در منظومه نظامی…………………………………………………………………………………………………………… 131

الف) شیوه ی عاشق شدن ……………………………………………………………………………………………………………. 132

ب) مرگ خسرو به روایت نظامی ………………………………………………………………………………………………….. 132

ج) چگونگی اطلاع شیرین از مرگ خسرو به روایت نظامی …………………………………………………………….. 133

2. خسرو در شیرین و خسرو دهلوی ……………………………………………………………………………………………. 134

الف)چگونگی عاشق شدن خسرو …………………………………………………………………………………………………. 134

ب) مرگ خسرو به روایت امیرخسرو دهلوی …………………………………………………………………………………. 135

نقد و بررسی خسرو در اثر دهلوی در مقایسه با اثر نظامی ……………………………………………………………… 137

مرگ خسرو به روایت فردوسی …………………………………………………………………………………………………….. 139

رحلت حضرت یوسف به روایت جامی …………………………………………………………………………………………. 141

نقد و بررسی مرگ خسرو ……………………………………………………………………………………………………………. 143

1. فرهاد به روایت نظامی …………………………………………………………………………………………………………….. 146
2. فرهاد به روایت دهلوی ……………………………………………………………………………………………………………. 147
3. فرهاد به روایت وحشی …………………………………………………………………………………………………………… 151

الف) غرض دو شاعر از سرودن داستان ………………………………………………………………………………………… 151

ب) مقایسه شخصیت فرهاد از دیدیگاه دو شاعر …………………………………………………………………………….. 154

1. فرهاد مهندس و فرهاد پیکرساز ……………………………………………………………………………………………….. 154
2. فرهاد پهلوان و فرهاد زورمند …………………………………………………………………………………………………… 151
3. فرهاد نکته دان و نکته سنج …………………………………………………………………………………………………….. 157
4. بی نیازی و عزت نفس و غرور هنرمندانه ………………………………………………………………………………….. 159
5. فرهاد دل نازک و دل هوسناک …………………………………………………………………………………………………. 161

نتیجه گیری در مورد فرهاد ………………………………………………………………………………………………………….. 162

شخصیت های فرعی ……………………………………………………………………………………………………………………. 163

1. مریم ………………………………………………………………………………………………………………………………………. 164

الف) مریم در خسرو و شیرین نظامی ……………………………………………………………………………………………. 164

ب) مریم در شاهنامه فردوسی ………………………………………………………………………………………………………. 164

ج) مریم در شیرین و خسرو دهلوی ……………………………………………………………………………………………… 165

2. مهین بانو ……………………………………………………………………………………………………………………………….. 167

الف) مهین بانو در خسرو و شیرین نظامی …………………………………………………………………………………….. 167

ب) مهین بانو در شیرین و خسرو دهلوی ……………………………………………………………………………………… 167

3. شکر و بازغه ………………………………………………………………………………………………………………………….. 169
4. شیرویه …………………………………………………………………………………………………………………………………… 172
5. باربد و نکیسا …………………………………………………………………………………………………………………………. 173

شبدیز – طاقدیس ……………………………………………………………………………………………………………………….. 175

الف) تخت طاقدیس ……………………………………………………………………………………………………………………. 175

شبدیز ………………………………………………………………………………………………………………………………………… 176

6. هرمز ……………………………………………………………………………………………………………………………………… 178
7. بزرگ امید ……………………………………………………………………………………………………………………………… 178
8. شاپور …………………………………………………………………………………………………………………………………….. 179

نقد و بررسی حوادث داستان در دو منظومه نظامی و دهلوی …………………………………………………………… 180

نقد و بررسی شاهنامه در مقایسه با اثر نظامی …………………………………………………………………………………. 183

نقد و بررسی حوادث داستان منظومه جامی در مقایسه با منظومه ی نظامی ……………………………………….. 184

خوابهای خسرو ………………………………………………………………………………………………………………………….. 184

خوابهای زلیخا ……………………………………………………………………………………………………………………………. 185

خوابهای یوسف ………………………………………………………………………………………………………………………….. 183

نقد و بررسی حوادث داستان در دو منظومه وحشی و نظامی …………………………………………………………… 189

بخش نهم: گفتگوی در داستانها ……………………………………………………………………………………………………. 197

نقد و بررسی گفتگو ها در پنج اثر ………………………………………………………………………………………………… 198

بخش دهم : هنر شاعری ………………………………………………………………………………………………………………. 200

مقایسه و بررسی هنر شاعری در پنج منظومه ………………………………………………………………………………….. 201

بخش یازدهم: عنصر توصیف ……………………………………………………………………………………………………… 208

بررسی عنصر توصیف در پنج منظومه …………………………………………………………………………………………… 209

چکیده پایان نامه:

این رساله پژوهشی است در مقایسه ی خسرو شیرین نظامی با داستان خسرو وشیرین در شاهنامه ، شیرین و خسرو امیر خسرو دهلوی ،فرهاد و شیرین وحشی بافقی و یوسف وزلیخای جامی با عنوان (مقایسه ی خسرو و شیرین نظامی با منظومه های هم نام با آن)

از آنجاییکه داستان خسرو وشیرین در بین عوام رواج داشته است، شاعران بسیاری از جمله فردوسی و نظامی آنرا به نظم در آورده اند.

بعد از نظامی، شاعران بسیاری به تقلید از آثار وی برخاسته اند و شیرین و خسرو دهلوی، فرهاد و شیرین وحشی با فقی و یوسف و زلیخای جامی از نظیره های موفق برای خسرو و شیرین نظامی است.

در این پزوهش تلاش کرده ام که مقدمه ی آثار ،چکیده ی داستانها ،شخصیت ها ،حوادث داستانها،گفتارها،هنر شاعر و توصیف در این آثار را مقایسه کنیم.

امید است که مورد توجه علاقه مندان و پزوهشگران و ادب دوستان واقع گردد.

پایان نامه در یازده بخش تنظیم شده است :

بخش نخست: شرح احوال و آثار شاعران

بخش دوم : خمسه سرایی به تقلید از نظامی و مقلّدان او

بخش سوم: پیشینه ی داستان خسرو و شیرین

بخش چهارم: در باره ی خسرو وشیرین

بخش پنجم: مقایسه آغاز کتاب خسرو وشیرین با دیگر آثار

بخش ششم: مقایسه ی آغاز داستان خسرو و شیرین با دیگر آثار

بخش هفتم: چکیده ی داستان ها به روایت هر یک از شاعران

بخش هشتم: نقد و بررسی حوادث داستانها در پنج منظومه

بخش نهم: بررسی و مقایسه گفتگوها در داستان ها

بخش دهم:نقد وبررسی هنر شاعری در پنج اثر

بخش یازدهم: بررسی و مقایسه ی عنصر توصیف در پنج مثنوی

واژه های کلیدی:

مقایسه ،خسرو،شیرین،نظامی،فردوسی،دهلوی،وحشی،جامی

مقدمه:

ای نام تو بهترین سر آغاز                   بی نام تو نامه کی کنم باز

مثنوی خسرو و شیرین بی تردید یکی از شاهکارهای عشقی در ادبیات جهان است، و اشعار نظامی نیز یکی از عمیق ترین و پرمغزترین اشعاری است که در زبان فارسی درباره ی عشق سروده است.

این مثنوی (خسرو وشیرین)داستان عشق خسرو پرویز(پادشاه ساسانی)با شیرین شاهزاده ی ارمنی  (برادرزاده ی بانوی ارمن) است : که نظامی آن را در بحر (مسدّس مقصور)(مفاعیلن مفاعیلن مفاعیل)یا محذوف (مفاعیلن مفاعیلن مغولن)سروده است.

داستان عشقبازیهای خسرو و شیرین از جمله داستانهای اواخر عهد ساسانی بوده و در کتابهایی مانند؛ «المحاسن دالاضداد جاحظ» ، «غرراخبار ملوک الفرس ثعالبی» ، «تاریخ بلعمی» و «شاهنامه فردوسی» نیز آمده است.

منتهی در منابع قدیمی شیرین کنیزکی ارمنی است ؛ که خسرو از زمان پدر خویش ، هرمز، به او دل بسته بوده و بعد به حرم سرای پرویز راه می یابد و همسر محبوب او می شود.

در منابع بالا (به جز روایت بلعمی)از فرهاد – مهندس کوه تراش و عاشق شیرین- سخن نمی رود و
حال آنکه در داستان نظامی، شخصّیت فرهاد درخششی بارز دارد.همچنان که در (منظومه ی فرهاد وشیرین) امیر علیشیر نوایی و دیگر روایات ترکی نیز عشق شیرین و فرهاد بیش از همه ی قسمت های منظومه دارای اهمیت است .

داستان خسرو وشیرین از قرن چهارم هجری به بعد وسعت و دگرگونی یافته و در بین مردم رواج پیدا            می کند. همانطور که در مقدمه ی داستان خسرو و شیرین آمده، به نظامی رسیده و شاید وی نیز درآن تصرفّاتی شاعرانه کرده است.

به نظر می رسد که بخش عمده ای از خسرو وشیرین نظامی سرگذشتی است عاشقانه در محیطی اشرافی و به تعبیر دیگر عشقی همایونی است با کیفیات و ویژگی های مخصوص به خود.

مثنوی خسرو وشیرین از دیدگاه هنر و حکمت و زبان ادبیات بی مانند است و اگر چه در طول زمان و در هر عصری یکی از هنرمندان ازآن تقلید کرده است ، ولی هیچ کدام از عهده ی این کار بر نیامده و به راز و رمز این کتاب پی نبرده ودر زیبایی کلام به پایه ی آن نرسیده اند.

این تقلید ها از قرن هفتم به بعد آغاز شد ، و در تمام دوره های ادبی زبان فارسی ادامه یافت.

ظاهراً امیر خسرو دهلوی نخستین و بزرگترین شاعری است که به تقلید از نظامی به نظم پنج گنج همت گماشته ، و در میان همه ی مقلّدین موفق تر بوده لکن او نیز از رازهای داستان بی خبر بوده است.

یک مطلب دیگر :

پایان نامه درباره سرمایه فکری/:تدابیر مدیران موفق

از میان دیگر مقلّدان میتوان به جامی ،هاتفی،قاسمی گنابادی ، وحشی بافقی،عرفی ، مکتبی ، فیضی فیاضی، اشرف مراغی و آذر بیگدلی اشاره کرد که ؛ هر یک همه یا بعضی از مثنوی های نظامی را تقلید
کرده اند.

بنابراین اگر به مقایسه ی این آثار (خسرو وشیرین در شاهنامه، شیرین خسرو دهلوی، فرهاد وشیرین وحشی و یوسف زلیخای جامی)با خسرو و شیرین نظامی پرداخته شده است، بدین خاطر نیست که این آثار را در ترازوی یکسانی بسنجیم بلکه به خاطر تعلّق داشتن هر کدام ار این آثار به دوره و عصری از تاریخ ادبیات ایران است،کوشیده ام تا ویژگی ها و باید و نبایدهایی را که در هر عصری در آثار عاشقانه و بزمی راه یافته است،جستجو کنم.

علاوه بر اینها با توجه به اینکه آغاز و پایان و روند داستان خسرو وشیرین در هر یک از این آثار همراه با تغییراتی است برآن شدم تا هر کدام را به طور جداگانه بررسی کنم تا برای خود و همکارانم گره گشایی باشد.

این پایان نامه در یازده بخش تنظیم شده است که عبارت است از :

بخش اول :شرح احوال شاعران،بخش دوم : خمسه سرایی به تقلید از نظامی و مقلدان نظامی ،بخش سوم:پیشینه ی داستان خسرو وشیرین،بخش چهارم:درباره ی خسرو شیرین ، بخش پنجم: مقایسه ی آغاز کتاب خسرو وشیرین با دیگر آثار، بخش ششم:مقایسه آغاز داستان خسرو و شیرین با دگر آثار،بخش هفتم: چکیده داستانها به روایت هر یک از شاعران ،بخش هفتم :نقد وتطبیق شخصیتهای اصلی و فرعی در پنج منظومه،بخش هشتم:نقد وبررسی حوادث داستان در پنج منظومه،بخش نهم:گفتگو در داستان،بخش دهم:هنر شاعری و بخش یازدهم:بررسی عنصر توصیف در پنج منظومه.

لازم به یادآوری است که مثنوی یوسف و زلیخای جامی هرچند که همنام با خسرو شیرین نظامی نیست اما از آنجاییکه جامی آنرا به تقلید از خسرو و شیرین سروده است از لحاظ ساختارو روند داستان مقایسه کرده که در هر بخش مورد پژوهش و بررسی قرارداده ام.

در این پژوهش از «خسرو وشیرین» دکتر بهروزثروتیان، «شاهنامه» چاپ مسکو، «شیرین و خسرو» به قلم غضنفر علی یف (مسکو1966)، «فرهاد وشیرین» از دیوان وحشی به کوشش پرویز بابائی و «یوسف و زلیخا» به اهتمام دکتر ناصر نیکو بخت استفاده شده است.

در این تحقیق شماره سمت راست ممیز سال انتشار اثر و شماره ی سمت چپ شماره ی صفحه است همچنین در آدرس بیتها نام اثر و صفحه ی آن آمده است.

بخش اول :

شرح احوال و آثار شاعران

فصل اول :

شرح احوال و آثار نظامی گنجه ای

زندگی تولد نظامی :

« نظامی، الیاس فرزند یوسف، در سال 1141 م ( 536 هـ ) در گنجه یکی از شهرهای باستانی آذربایجان چشم به جهان گشود . بنا به گفته ی خود شاعر، مادر او، دختر یکی از سران کُرد، بوده است. صاحب نظران برآنندکه نیای او مؤیدالدین مردی فاضل و دانشمند بوده است[1].»

(مبارز1360/11)

البته در مورد تولّد  او اختلاف نظر وجود دارد که مورد بحث ما نیست .

ابیاتی در مثنوی لیلی و مجنون موجود است که پیر گنجه در آنها به نام پدر ومادرش اشاره کرده است .

گر شد پدرم به سنت جد            یــوسف پسر زکی مؤید

گر مادر من رئیسه کــرد            مادر صفتانه پیش من مرد

(لیلی و مجنون،75و74)

2. دانش های نظامی :

نظامی در علوم عقلی و نقلی و ادبی زمان خود تبحّر داشته است:

« غیر از معلومات ادبی، استعداد و قریحه ذاتی که نظامی در فنون شاعری و سخنوری داشته است در علوم عقلی از قبیل فلسفه و منطق و ریاضیات و نجوم و نیز در علوم نقلی از قبیل اخبار و قرآن و فقه و احادیث و سایر علوم وفنون متداول زمان تبحّر و مهارت کامل داشته است[2]»

(شهابی1337/31)