مبحث دوم- آثار حقوقی صدور مجوز اجباری………………………………………………………………….. 52
مبحث سوم- موارد لغو صدور مجوز اجباری……………………………………………………………………. 52
فصل پنجم :نتیجه گیری و پیشنهادها
الف- نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………. 56
ب- پیشنهادها………………………………………………………………………………………………………….. 58
منابع و مآخذ……………………………………………………………………………………………………………. 59
چکیده :
مجوز اجباری بهره برداری ، ابزاری است که توازن لازم را میان حقوق خصوصی افراد و حقوق عمومی جامعه برقرار می کند . از یک طرف ، تلاش های صاحبان حق مالکیت فکری را بی ثمر نمی گذارد و از طرف دیگر ، منافع جامعه را در بهره مندی از محصولات فکری نادیده نمی گیرد. این پژوهش به موجبات صدور مجوز اجباری بهره برداری در مالکیت صنعتی می پردازد ، که این موجبات عبارت از : 1- قاعده ی منع سوء استفاده از حق 2- اقتضای منافع عمومی می باشند .
و طبق ماده 17 قانون ثبت اختراعات و علائم تجاری مقام صالح برای صدور مجوز اجباری کمیسیونی مرکب از رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، یکی از قضات دیوان عالی کشور با معرفی رئیس قوه قضائیه ، دادستان کل کشور ، نماینده رئیس جمهور و وزیر یا بالاترین مقام دستگاه ذی ربط می باشند که با بررسی های بعمل آمده دریافتیم که کشورهای مختلف با توجه به توسعه یافتگی ، نظرات گوناگونی ارائه دادند و همچنین به این نتیجه رسیدیم که در تعارض بین منافع عمومی و حق اختراع ثبت شده نسبت به منتفع ، منافع عمومی غلبه دارد . در واقع در این مجال فرضیات مطرح شده به اثبات رسیده است .
کلمات کلیدی : مجوز بهره برداری ، بهره برداری اجباری ، مالکیت صنعتی ، حق اختراع .
فصل اول
کلیات
از این رو در قوانین بسیاری از کشورهای جهان و نیز اسناد بین المللی ، از جمله کنوانسیون مالکیت صنعتی پاریس [1]، کنوانسیون برن [2]، معاهده رم[3] ، کنوانسیون مربوط به ، موافقت نامه تریپس[4] ، کنوانسیون مربوط
به حمایت از گونه های جدید گیاهی[5](UPOV) ، کنوانسیون جهانی حمایت از مؤلف[6] ، کنوانسیون آوانگاشتها[7] و معاهده حق مؤلف وایپو [8] ، صد ور مجوزهای اجباری بهره برداری در موضوعات مختلف پیش بینی و مقرر شده است ،[9] لکن در مقررات و قوانین ایران ، اثری از مقررات مربوط به اینگونه مجوزهای بهره برداری دیده نمی شود و این امری است که علی رغم عضویت ایران در کنوانسیون پاریس مورد غفلت قانون گذاران کشورمان قرار گرفته است.
البته أخیراً موادی از پیش نویس قانون مربوط به مالکیت صنعتی و پیش نویس لایحه حمایت از مالکیت ادبی به این موضوع اختصاص یافته است. مجوز اجباری بهره برداری ، مجوزی است که براساس آن ، دولت یا اشخاص دیگر در »استفاده از موضوع یک حق مالکیت فکری ، بدون اجازه دارنده حق و در ازای پرداخت اجرت منصفانه مجازمی شوند و از سوی یک ، مرجع صالح دولتی در جهت اهداف سیاست عمومی و با احراز شرایط مقرر صادر می گردد طبق این تعریف ، باید مرجع و مقام صلاحیتداری در هر کشور
یک مطلب دیگر :
تگ عنوان یا Heading tag و روش های انتخاب آن برای یک مقاله
مشخص شود تا به هنگام اقتضای منافع و مصالح عمومی کشور و یا در مورد وقوع سوءاستفاده توسط دارنده حق فکری ، به درخواست متقاضی جواز اجباری بهره برداری رسیدگی کند و با احراز شرایط لازم و جهات اعطا ، به صدور مجوز اقدام کند به طور کلی در نظام های حقوقی مختلف دو نظریه در این باره مطرح شده است : تئوری حقوق طبیعی یا فطری ، و تئوری حقوق اعطایی.[10]
بر طبق تئوری حقوق طبیعی، حقوق مالکیت فکری باید بر اساس حقوق طبیعی توجیه شود. به عبارت دیگر ، انسان از آن جهت که انسان است و پدیدآورنده آثار موضوع گفتگو است باید صاحب اختیار تلقی گردیده ، دیگران نباید مجاز به تعرض و تجاوز به حقوق او شوند. تنها او باید حق بهره برداری از اثر را داشته باشد و هیچ کس نباید بدون رضایش از آن بهره برداری کند. صاحب حق بودن پدیدآورنده اثر از لوازم انسان بودن ایشان است.
| عنوان صفحه | |
| چکیده ……………………………………………………………………………………………………………….1 | |
| فصل اول: کلیات پژوهش……………………………………………………………………………………..2 | |
| 1-1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………….3 | |
| 1-2 بیان مسئله……………………………………………………………………………………………………3 | |
| 1-3 پرسش های پژوهش……………………………………………………………………………………..6 | |
| 1-4 فرضیه های پژوهش……………………………………………………………………………………..6 | |
| 1-5 اهداف پژوهش……………………………………………………………………………………………7 | |
1-6 معرفی استان مازندران…………………………………………………………………………………..7 1-6-1 استان مازندران…………………………………………………………………………………………7 1-6-2 نام مازندران…………………………………………………………………………………………….9 1-6-3 زبان مازندرانی………………………………………………………………………………………..10 1-6-3-1 پراکندگی زبانی…………………………………………………………………………………..11 1-6-3-2 لهجهها……………………………………………………………………………………………..11 1-6-3-3 تاریخ زبان…………………………………………………………………………………………13 1-6-3-4 مازندرانی، گویش یا زبان……………………………………………………………………13 | |
1-7 تعریف مفاهیم اختصاصی و کلیدی………………………………………………………………14
| |
| فصل دوم :مباحث نظری و پیشینه………………………………………………………………………..16 | |
| 2-1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………..17 | |
| 2-2 نحو…………………………………………………………………………………………………………..17 | |
| 2-3 درباره زبان مازندرانی………………………………………………………………………………….17 | |
2-5 مطالعات مربوط به ساخت مجهول………………………………………………………………..19 2-6 نظرات راجع به ساخت مجهول در زبان مازندرانی………………………………………….37 | |
2-7 خلاصه فصل…………………………………………………………………………………………….38
| |
| فصل سوم: روش پژوهش……………………………………………………………………………………39 | |
| 3-1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………..40 | |
| 3-2 روش پژوهش…………………………………………………………………………………………….40 | |
| 3-3 روش گردآوری اطلاعات…………………………………………………………………………….41 | |
| 3-4 ابزار گردآوری اطلاعات………………………………………………………………………………41 | |
| 3-5 جامعه آماری پژوهش………………………………………………………………………………….42 | |
| 3-6 روش تجزیه و تحلیل………………………………………………………………………………….42 | |
| 3-7 محدودیتهای پژوهش……………………………………………………………………………….43 | |
3-8 خلاصه فصل……………………………………………………………………………………………..43
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادهها……………………………………………………………………..44 | |
| 4-1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………..45 | |
| 4-2 نمونههایی از جملات مجهول در زبان مازندرانی…………………………………………..45 | |
| 4-2-1 نمونههایی از دیوان امیر پازواری……………………………………………………………45 | |
| 4-2-2 نمونههایی از «روایت طبری از واقعه شیخ طبرسی»…………………………………….46 | |
| 4-2-3 نمونههایی از «ماموریت علمی در ایران»…………………………………………………..48 | |
| 4-2-4 نمونههایی از «کنزالاسرار مازندرانی»………………………………………………………..50 | |
| 4-2-5 نمونههایی برگرفته از برخورد با گویشوران …………………………………………….53 | |
| 4-3 اشکال مختلف ساخت مجهول در زبان مازندرانی بر اساس نمونهها…………………54 | |
| 4-3-1 ساخت غیرشخصی……………………………………………………………………………….54 | |
| 4-3-2 ساخت ترکیبی ……………………………………………………………………………………55 | |
| 4-3-2-1 فعل کمکی مورد استفاده در ساخت ترکیبی مجهول در زبان مازندرانی…….55 | |
| 4-3-2-1-1 کاربردهای دوگانه فعل «شدن» در زبان مازندرانی………………………………55 | |
| 4-3-2-2 شیوه ساخت صفت مفعولی در زبان مازندرانی………………………………………56 | |
| 4-4 نقشهای متنوع «را» در زبان مازندرانی………………………………………………………….58 | |
4-4-1 «را» نشانه مفعول مستقیم. ……………………………………………………………………….58 4-4-1-1 نمونه جملاتی که در آنها «را» نشانه مفعول مستقیم حذف شده است……58 | |
| 4-4-2 «را» نشانه مفعول «بهای»………………………………………………………………………..59 | |
| 4-4-3 «را» نشانه مفعول «ازی»………………………………………………………………………….59 | |
| 4-4-4 “را” نشانه مفعول «برای» …………………………………………………………………….59 | |
| 4-4-5 «را» نشانه فک اضافه…………………………………………………………………………….59 | |
| 4-5 جایگاه فاعل معنایی در جملات مجهول مازندرانی………………………………………..60 | |
| 4-6 چگونگی تبعیت مجهول در زبان مازندرانی از همگانیهای مجهول………………….60 | |
4-7 خلاصه………………………………………………………………………………………………………61
| |
| فصل پنجم: نتیجهگیری……………………………………………………………………………………….63 | |
| 5-1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………64 | |
| 5-2 بررسی پرسشها و فرضیهها………………………………………………………………………..64 | |
| 5-3 نتایج حاصل از پژوهش……………………………………………………………………………..66 | |
| 5-4 پیشنهاد برای پژوهشهای بعدی………………………………………………………………….68 | |
| منابع و مآخذ……………………………………………………………………………………………………70 | |
| فهرست منابع فارسی…………………………………………………………………………………………70 | |
فهرست منابع انگلیسی………………………………………………………………………………………..71 پیوستها…………………………………………………………………………………………………………..73 الفبای آوانگاری مورد استناد در آوانگاری جملات مازندرانی پژوهش ………………………74 | |
| چکیده انگلیسی(Abstract) ……………………………………………………………………………..75 |
چکیده
جملات مجهول جملاتی هستند که در آنها برخلاف جملات معلوم، مفعول نهاد جمله واقع میشود و فعل جمله به آن نسبت داده میشود. علل مختلفی وجود دارند که گویشوران از این جملات به جای جملات معلوم استفاده میکنند از جمله هنگامی که فاعل جمله ناشناخته باشد، ذکر مفعول یا فعل اهمیتش از ذکر فاعل بیشتر باشد و یا گوینده میخواهد فاعل ناشناخته بماند. در این نوشته به کاربردها و ساختهای متنوع این نوع جملات به ویژه در زبان مازندرانی پرداخته شد و پیشینهای از این ساخت را در تعدادی از آثار مازندرانی به جا مانده مورد بررسی قرار گرفت. همچنین به ساخت صفت مفعولی در این زبان پرداخته شده است. با بررسی آثار مکتوب این زبان مشخص گردید که ساختهای مجهول زبان مازندرانی بر دو نوع هستند. نوع اول آن که ساخت ترکیبی نامیده میشود از ترکیب صفت مفعولی و صرف فعل «شدن» ساخته میشود. نوع دوم ساختهای مجهول این زبان همان مجهول غیرشخصی است که در آن فاعل جمله حذف شده و فعل جمله دارای شناسه سوم شخص جمع است. همچنین مشاهده شد که در زیر مجموعه مجهول غیرشخصی، ترکیبات مجهول مصدری همراه با افعال مّعین بدون ذکر فاعل وجود دارند که میتوان آنها را نیز تحت عنوان مجهول دسته بندی کرد. در مازندرانی امروزی هر دو این ساختها مورد استفاده قرار میگیرند ولی با بررسی آثار قدیمی برجای مانده از این زبان مشخص شد که در گذشته ساخت مجهول غیرشخصی از عمومیت بسیار بالاتری برخوردار بوده است و میتوان نتیجه گرفت که شیوع استفاده از ساخت ترکیبی تحت تاثیر نفوذ زبان فارسی روی داده است. همچنین در جریان تحقیق این نکته روشن شد که ذکر عبارت کنادی در جملات مجهول مازندرانی به هیچ وجه عمومیت ندارد. همچنین تبعیت کامل ساخت ترکیبی مجهول زبان مازندرانی از همگانیهای مجهول مورد اثبات قرار گرفت.
کلمات کلیدی: ساختار مجهول، زبان مازندرانی، صفت مفعولی، مجهول اصلی، مجهول غیرشخصی، عبارت کنادی، مجهول مصدری (وجه مصدری مجهول)
1-1 مقدمه
زبان یک سیستم قراردادی منظم از آواها یا نشانههای کلامی یا نوشتاری بوده که توسط انسانهای متعلق به یک گروه اجتماعی یا فرهنگی خاص برای نمایش و فهم ارتباطات و اندیشهها به کار برده میشود. بنا به تعریف دیگر، زبان مجموعهای سامانمند از نشانههای اختیاری و قراردادی است که همچون نهادی اجتماعی برای برقراری ارتباط به کار میرود. به عبارتی زبان پدیدهای ذهنی است که به صورت گفتار و نوشتار یا اشاره تجلی مییابد. زبان محلی نیز زبانی است که مردم یک ناحیه بدان تکلم میکنند. زبانها و گویشهای محلی منبعی بسیار غنی برای پژوهشهای زبانی، ادبی، جامعهشناختی، مردمشناختی و تاریخی می باشند. سخنگویان هر زبانی بنا به اهداف مورد نظرشان برای انتقال مفاهیم و بیان اندیشهها، افکار و خواستههای خویش از ساختارهای مختلف موجود در زبان خود بهره می برند. در مورد زبان مازندرانی نیز اهل زبان با تکیه بر امکانات و تواناییهای زبان خویش از ساختارهای متنوعی از جمله ساختارهای مجهول[1] استفاده میکنند. مجهول، گونهای از ساختار زبانی است که در آن مفعول، جایگاه فاعل را در ابتدای جمله میگیرد و فاعل جمله یا حذف می شود و یا از اهمیت آن کاسته شده، به موقعیتی جز ابتدای جمله فروکاهیده می شود. در مقابل این ساختار، گونه معلوم قرار دارد که در آن فاعل در ابتدای جمله قرار دارد. هنگامی که گوینده بخواهد بر مفعول جمله یا فعل آن بیشتر از فاعل تاکید کند و یا هنگامی که فاعل جمله ناشناخته باشد یا ذکر آن اهمیتی نداشته باشد، استفاده از ساختار مجهول بر ساختار معلوم رجحان دارد.
در این فصل به تعریف این ساختار و ارائه تعریفی کلی از زبان مازندرانی پرداخته شده است.
1-2 بیان مسئله
میتوان گفت ساختار جملات زبان یا به صورت معلوم[2] است و یا به صورت مجهول.[3] در نخستین دستورهای سنتی که برای زبان فارسی تدوین گشته به تمایز بین ساخت معلوم و مجهول اشاره شده است در دستور پنج استاد معلوم و مجهول به این صورت تعریف شده است: فعل معلوم آن است که به فاعل نسبت داده میشود مانند: «احمد نشست» و فعل مجهول به مفعول نسبت داده می شود مانند: «سهراب کشته شد» .قریب و ناتل خانلری(1364) نیز معلوم و مجهول را چنین تعریف کردهاند :فعل مجهول به آن گونه از فعلها اطلاق می شود که چون در جملهای به کار روند، نهاد جمله پدیدآورنده اثر فعل نیست بلکه پذیرنده آن است. او در جای دیگری میافزاید که در فعلهای مرکب به منظور ساختن مجهول، کردن یا معادل آن را حذف می کنند و به جای آن شدن می آورند.
در مورد چرایی رجحان ساخت مجهول به ساخت معلوم در برخی از موقعیت ها می توان موارد زیر را برشمرد: هنگامی که فاعل جمله ناشناخته باشد و یا ذکر آن اهمیتی نداشته باشد، یا اهمیت مفعول و یا فعل جمله بیشتر از فاعل آن باشد، و یا وقتی بخواهیم به عللی از ذکر مستقیم نام فاعل اجتناب کنیم استفاده از لحن مجهول نسبت به لحن معلوم برتری دارد.
ساخت مجهول در مطالعات سنتی و زبانشناختی فارسی همواره یک موضوع بحث برانگیز بوده است. برخی از زبانشناسان و دستورنویسان این ساخت را در زبان فارسی منکر شده و آن را به عنوان فعل ناقص(خیام پور 1352)، ساختهای ناگذر (موین 1974)، و افعال مرکب (واحدی لنگرودی1377) تلقی کردهاند.
از طرف دیگر، بسیاری این ساخت را بدیهی دانسته و حتی انواعی نیز برای آن برشمردهاند.(باطنی 1384 ؛ لمبتون[4] 1984 ؛ دبیرمقدم 1364، طیب 2001 ، پاکروان 1381)
یک مطلب دیگر :
در میان کسانی که ساخت مجهول را رد کردهاند. تفسیرهای متفاوتی وجود دارد. خیام پور (1352) از این جهت مجهول را انکار کرده است که در زبان فارسی فعل صیغة خاصی برای بیان آن ندارد. او مینویسد: «اصطلاح فعل مجهول و نایب فاعل در جملهای مانند «علی کشته شد» که در بعضی از کتابهای دستور مورد بحث می باشد، از فعل ناقص« شد» است و لفظ «کشته» متمم آن است و ظاهراً آن را به تقلید از زبان عربی گرفتهاند.»
موین (1974) نیز ادعا نموده است که مجهول در زبان فارسی نوین وجود ندارد و تمام مواردی که مجهول نامیده میشوند در واقع ساخت ناگذر هستند. او بر اساس تحول تاریخی زبان فارسی و این که حروف اضافهای که قبل از کنندة عمل در جملاتی که مجهول نامیده می شوند، قرار می گیرد مفهوم وسیله را القا می کنند، به این نتیجه می رسد که چنین ساختی در فارسی وجود ندارد.
سومین زبانشناسی که این ساخت را در زبان فارسی مورد پرسش قرار داده است واحدی لنگرودی(1377) است. او ادعا نموده است که فعل «شدن» یک فعل اصلی سبک است و چون فعل سبک دارای محتوای معنایی ناقص است، لذا باید یک عنصر غیرصرفی دیگر که میتواند اسم مفعول و یا اسم و صفت باشد ترکیب شده و یک مسند مرکب بسازد. در واقع، واحدی لنگرودی بر این باور است که ساخت مجهول با فعل شدن یک نوع فعل مرکب است و جملههای مجهول را از نوع جملههای اسمیه تلقی می نماید.
دستورنویسان و زبان شناسانی که قائل به وجود ساخت مجهول هستند نیز دارای تحلیلها و دیدگاههای متفاوتی در خصوص چند و چون این فرایند نحوی می باشند. برخی از آنها ساخت مجهول را تقریباً به ساختهای تشکیل شده از اسم مفعول و فعل کمکی«شدن» محدود نمودهاند. (دبیر مقدم 1364؛ مشکوة الدینی1384) در این نوع جملهها گروه اسمی اثرپذیر در جایگاه نهاد ظاهر میگردد و گروه اسمی اثرگذار یا به طور کامل حذف می شود و یا به صورت یک گروه حرف اضافهای حاشیهای در میآید.
الف) شکارچی آهو را کشت.
ب) آهو کشته شد.
ج ( آهو به دست شکارچی کشته شد.
چند تن از زبانشناسان علاوه بر ساخت مذکور ساختهای دیگری را نیز مجهول تلقی نمودهاند. یکی از این ساختها جملههایی است که در آنها فاعل حضور ندارد و شناسه فعل به صورت سوم شخص جمع میآید. مانند نمونههای زیر:
– ماشین را دزدیدند.
– خانه را خراب کردند.
نوع سوم ساخت مجهول را میتوان در برخی از زبانها از جمله بعضی زبانهای محلی ایران مشاهده کرد. در این زبانها، میتوان نمونههایی از استفاده از وندهای تصریفی برای ساخت مجهول را دید. مثل کردی، زازا، تالشی، خوانساری، خوری و… و همچنین بختیاری. فعل مجهول در این گروه ساختار تصریفی دارد؛ یعنی از پیوستن پسوند مجهولساز به مادة فعل (اغلب مادة مضارع) ساخته میشود. چنین شیوهای، ادامة ساخت اصلی فعل مجهول در زبانهای ایرانی باستان و فارسی میانه است که با تغییرات آوایی اندکی در این گویشها باقی مانده است.
در زبان مازندرانی جملاتی همچون جملات زیر را میتوان زیرمقوله مجهول محسوب کرد:
غذا خورده شد. غذا بَخِرد بَیِّه. //qəza: bæxərd bæi-jə
لباس ها شسته شدند. لباسشون بَشِست بَینه. /leba:seʃu:n bæshəst bæinə/
او را به زندان انداختند. وِرِه دَکِردِنِه زِندون. /vərə dækerdenə zendu:n/
ونه معجزه ره ونه بَدیین. معجزه او را باید دید(ن). medʒeze re vənə bædien/ /vənə
1-3 پرسشهای پژوهش
نوشته حاضر با هدف پاسخگویی به چند پرسش شکل گرفته است.
2.آیا در زبان مازندرانی استفاده از ساختار مجهول غیرشخصی نسبت به ساختار مجهول اصلی فراوانی بیشتری دارد؟
1-4 فرضیههای پژوهش
طرح سوال(1-3) امکان شکلگیری فرضیههای پژوهش را به شرح زیر فراهم میآورد :
2-1-1-تعاریف…………………………………………………………………………………………….. 25
2-1-1-1- عدالت ……………………………………………………………………………………….. 26
2-1-1-2- مفهوم سلامت :……………………………………………………………………………… 27
2-1-1-3- مفهوم سازمان :……………………………………………………………………………… 28
2-1-1-4- مفهوم سلامت سازمانی……………………………………………………………………. 29
2-1-1-5- مفهوم وجدان کاری و وظیفه شناسی: …………………………………………………. 30
2-1-1-6- مفهوم نوع دوستی: ………………………………………………………………………… 31
2-1-1-7- مفهوم فضیلت مدنی : …………………………………………………………………….. 32
2-1-1-8- مفهوم روحیه ی جوانمردی و مردانگی : ……………………………………………… 33
2-1-1-9- مفهوم تواضع و فروتنی:…………………………………………………………………… 33
2-1-2-سطوح وابعاد سلامت سازمانی از دیدگاه پارسونز………………………………………… 44
2-1-3- مولفه های سلامت سازمانی لایدن وکلینگل………………………………………………. 44
2-1-4- ابعاد سلامت سازمانی از دیدگاه مایلز……………………………………………………… 44
2-1-5-مقایسه سلامت سازمانی واثربخشی………………………………………………………….. 55
2-1-6-شاخصهای سلامت سازمانی…………………………………………………………………. 55
2-1-6-1-یگانگی نهادی:……………………………………………………………………………….. 55
2-1-6-2-نفوذمدیر:………………………………………………………………………………………. 55
2-1-6-3-ملاحظه گری:…………………………………………………………………………………. 55
2-1-6-4-ساختدهی:…………………………………………………………………………………….. 55
2-1-6-5-حمایت منابع:…………………………………………………………………………………. 55
2-1-6-6-روحیه:…………………………………………………………………………………………. 55
2-1-6-7-تاکید بر پیشرفت تحصیلی………………………………………………………………… 66
2-1-7- چارچوب نظری پژوهش……………………………………………………………………… 66
2-1-7-1- رفتار شهروندی سازمانی………………………………………………………………….. 66
2-1-8-انواع عدالت ……………………………………………………………………………………… 66
2-1-8-1-عدالت توزیعی ………………………………………………………………………………. 77
2-1-8-2-عدالت رویه ای ……………………………………………………………………………… 77
2-1-8-3-عدالت مراوده ای …………………………………………………………………………… 77
2-1-9-درک حمایت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی………………………………………. 77
2-1-10- تاثیر عدالت سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی…………………………………….. 88
2-1-11- چارچوب نظری مدل مفهومی پیشنهادی پژوهش………………………………………………………………. 88
2-1-12- عدالت سازمانی……………………………………………………………………………….. 88
بخش دوم- پیشینه تحقیق…………………………………………………………………………………. 88
2-2-1- پیشینه داخلی تحقیق…………………………………………………………………………… 88
2-2-2- پیشینه خارجی تحقیق…………………………………………………………………………. 88
2-3- خلاصه و جمع بندی:……………………………………………………………………………… 88
نتیجه گیری و خلاصه فصل……………………………………………………………………………….. 88
فصل سوم: روش تحقیق
3-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………….. 99
3-2- روش پژوهش ……………………………………………………………………………………… 99
3-3- جامعه آماری ……………………………………………………………………………………….. 99
3-4- نمونه گیری و شیوه نمونه گیری………………………………………………………………… 99
3-5- روش جمع آوری اطلاعات…………………………………………………………………….. 99
.3-6- ابزار گردآوری اطلاعات ………………………………………………………………………… 99
3-7- روایی و پایایی پرسشنامه :………………………………………………………………………. 100
3-8- روش های تجزیه و تحلیل اطلاعات ………………………………………………………….. 100
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادهها
1-4- مقدمه …………………………………………………………………………………………………. 100
بخش اول: آمار توصیفی……………………………………………………………………………………. 100
2-4- ویژگی های جمعیت شناختی پاسخگویان ……………………………………………………. 100
بخش دوم: آمار استنباطی………………………………………………………………………………….. 100
4-3-آزمون کولموگروف- اسمیرنوف: بررسی تست نرمال بودن داده ها………………………. 100
4-4- آزمون های همبستگی اسپیرمن جهت معنی دار بودن رابطه بین متغیرهای پژوهش….. 100
5-4- آزمون من ویتنی جهت معنی دار بودن تفاوت میان عدالت سازمانی در سطوح متفاوت جنسیت………… 110
6-4- آزمون کروسکال والیس جهت معنی دار بودن تفاوت میان متغیر عدالت سازمانی در سطوح ……………. 110
متفاوت سن، تحصیلات و سابقه کاری…………………………………………………………………. 110
7-4- پایایی مربوط به پرسشنامه: روش آلفای کرونباخ……………………………………………. 110
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
5-1- جمع بندی تحقیق………………………………………………………………………………….. 110
5-2) یافته های پژوهش………………………………………………………………………………….. 112
5-3) محدودیت های تحقیق…………………………………………………………………………….. 112
5-3-1) محدودیت های در کنترل محقق ……………………………………………………………. 112
5-3-2) محدودیت های خارج از کنترل محقق …………………………………………………….. 121
5-4) پیشنهادهای پژوهش……………………………………………………………………………….. 112
5-4-1) پیشنهادهای مبتنی بر یافته های پژوهش……………………………………………………. 114
5-4-2) پیشنهادهای کاربردی- مدیریتی …………………………………………………………….. 114
5-4-3) پیشنهادهایی به پژوهشگران آتی ……………………………………………………………. 114
منابع ……………………………………………………………………………………………………… 114
ضمائم ……………………………………………………………………………………………………… 114
چکیده انگلیسی………………………………………………………………………………………………. 140
چکیده
هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی رابطه بین عدالت سازمانی و سلامت سازمانی در آموزش و پرورش شهرستان جویبار می باشد. این پژوهش از نوع توصیفی می باشد، جامعه آماری شامل کلیه کارکنان آموزش و پرورش شهرستان جویبار به تعداد 1417 نفر می باشد. که با توجه به حجم جامعه از طریق جدول کرجسی و مورگان، نمونه آماری پژوهش 306 نفر انتخاب شده است. روش نمونهگیری تصادفی از نوع ساده میباشد. برای جمع آوری اطلاعات از دو پرسشنامه استاندارد عدالت سازمانی سوالی 20 نیهوف و مورمن و سلامت سازمانی 43 سوالی هوی و فیلدمن استفاده شده است. جهت تجزیه و تحلیل دادهها از روش های توصیفی (فراوانی، درصد، درصد فراوانی تجمعی، نمودار و…) استفاده و در بخش آمار استنباطی برای تجزیه و تحلیل داده ها و تعمیم نتایج از آزمون t و ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و تحلیل واریانس چند متغیره استفاده گردید. با اطمینان 95 درصد می توان ادعا نمود که بین عدالت سازمانی با ابعاد سلامت سازمانی، یگانگی نهادی، نفوذ مدیر، ملاحظه گری، ساخت دهی و روحیه کارکنان آموزش و پرورش شهرستان جویبار رابطه وجود دارد.
کلید واژه: عدالت سازمانی، سلامت سازمانی، آموزش و پرورش، کارکنان.
فصل اول:
کلیات تحقیق
سازمان سیستمی اجتماعی است که حیات و پایداری آن وابسته به وجود پیوندی قوی میان اجزا و عناصر تشکیل دهنده آن است. ادراک بی عدالتی اثرات مخربی بر روحیه کار جمعی دارد؛ زیرا اهتمام نیروی انسانی و انگیزش کارکنان را تحت الشعاع خود قرار میدهد. بی عدالتی و توزیع غیرمنصفانه دستاوردها و ستاده های سازمان، موجب تضعیف روحیه کارکنان و تنزل روحیه تلاش و فعالیت آنان می شود، رعایت عدالت رمز بقا و پایداری جریان توسعه و پیشرفت سازمان و کارکنان آن است. بنابراین از جمله وظایف اصلی مدیریت، حفظ و توسعه رفتارهای عادلانه در مدیران و احساس عدالت در کارکنان است. (بیک زاد و فرزانه، 1390) بحث از عدالت و بررسی ابعاد و ماهیت آن پیشینه بسیار طولانی دارد. (اشجع و همکاران، 1388) برای یک غیرمتخصص مفهوم عدالت با ریسمانی شامل سه تار جزائی، شهروندی و اجتماعی مقایسه می شود که به منظور کاستن فشارهایی که در طول زندگی سازمانی هر اجتماعی به وجود می آید، طراحی میگردد. دو تار اولیه به دلیل نمایش ثابت مشاجرات و مسائل جزائی و یا مسائل شهروندی، توجه هر روزه را به دنبال دارد. تار سوم به طور عمده در مواقع بی نظمی مدنی، هنگامی که تخلف های جدی در قوانین اساسی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی ظهور میکند، مورد توجه است. (تایلر[1]، 2003) سازمان، نظامی اجتماعی است که حیات و پایداری آن وابسته به وجود پیوندی قوی میاناجزا و عناصر تشکیل دهنده آن است. رعایت نکردن عدالت موجب جدایی و دوری این اجزا از یکدیگر می شود و در نهایت رشته های پیوند میان این اجزا را می گسلد. در واقع می توان گفت که عدالت نقشی انسجام بخش ایفا می کند. (طاهری عطار، 1387) بی عدالتی و توزیع غیرمنصفانه دستاوردها و ستاده های سازمان، موجب تضعیف روحیه کارکنان و تنزل روحیه تلاش و فعالیت در آنان می شود، بنابراین رعایت عدالت، رمز بقاء و پایداری جریان توسعه و پیشرفت سازمان و کارکنان آن است. (الوانی و پورعزت، 1382) هدایت جامعه در مسیر توسعه مطلوب موردنظر، نیازمند تربیت نیروی انسانی حرفه ای و رشد یافته است که از جمله الزامات آن، تصمیم گیری مشارکت جویانه و فضای سالم سازمانی است. (میرکمالی و ملکی نیا، 1387) در سازمان های سالم، کارمندان، متعهد و وظیفه شناس و سودمند هستند و از روحیه و عملکرد بالایی برخوردارند. سازمان سالم جایی است که افراد با علاقه به محل کارشان می آیند و به کار کردن در این محل افتخار می کنند. (جاهد، 1384) به عقیده مایلز[2] (1969)، سلامت سازمانی به دوام و بقای سازمان در محیط خود و سازگاری با آن و ارتقا و گسترش توانایی خود برای سازش بیشتر اشاره می کند. (براتون و گلد[3]، 2003)
در تحقیق حاضر، دیدگاهها در مورد رابطه بین عدالت سازمانی و سلامت سازمانی در آموزش و پرورش شهرستان جویبار مورد بررسی و تشریح قرار خواهند گرفت. آنگاه به تجزیه و تحلیل داده ها و اطلاعات جمع آوری شده پرداخته و بالاخره اینکه در فصل پنجم به ارائه نتیجه گیری ها، پیشنهادات و کاربردهای مدیریتی ناشی از خروجی تحقیق پرداخته خواهد شد. در این فصل ابتدا مسئله تحقیق، اهمیت و ضرورت، اهداف، فرضیه های پژوهش بررسی شده و سپس تعاریف واژه های کلیدی ارائه می شود.
امروزه با توجه به نقش فراگیر و همه جانبه سازمان ها در زندگی اجتماعی انسان ها، نقش عدالت در سازمان ها بیش از پیش آشکار شده است. در عصر حاضر سازمان ها در واقع آیینه تمام نمای جامعه بوده، تحقق عدالت در آن ها به منزله تحقق عدالت در سطح جامعه است. (کولما یر و پارکر[4]، 2005) عدالت سازمانی یعنی اینکه با کارکنان چگونه رفتار شود تا احساس کنند با آن ها عادلانه رفتار شده است؛ به عبارت دیگر عدالت سازمانی، تلاش برای تشریح و توضیح نقش عدالت در محیط کار است. (کاتز[5]، 2005) هر چند مطالعات اولیه در مورد عدالت در سازمان ها به اوایل دهه (1960) و تحقیقات آدامز[6] بر می گردد، اما اصطلاح عدالت سازمانی، نخستین بار در سال (1987) توسط گرینبرگ[7] مطرح شد (اسدی و همکاران، 1389) و از سال (1990) به بعد نیز به صورت گسترده در رشته هایی چون مدیریت، روانشناسی کاربردی و رفتار سازمانی مورد تحقیق و مطالعه قرار گرفت. (کولما یر و پارکر، 2005) به طور کلی، نظریه ها و تحقیقات درباره عدالت سازمانی در قالب سه موج عمده ارزیابی می شود: موج نخست بر محور عدالت توزیعی، موج دوم بر عدالت رویه ای و موج سوم بر عدالت مراوده ای مبتنی است. (ازگلی، 1383) ادراک عدالت سازمانی، الزامی اساسی برای کارکرد موثر سازمان ها و رضایت شخصی کارکنان بوده، در شکل دادن نگرش ها و رفتارهای آنان نقش مهمی را ایفا می کند. (امیرخانی و پورعزت، 1387) از آنجا که آموزش و پرورش عامل اصلی توسعه پایدار در هر کشوری است و ایجاد هرگونه فرصت و زمینه برای تحول و بهینه سازی در آموزش و پرورش نقش اساسی در رشد و توسعه علوم و فنون و به دنبال آن توسعه یک کشور ایفا می کند، استفاده از منابع انسانی و نیروی نهفته کارکنان، سازمان آموزش و پرورش را در بهره برداری از سایر منابع و رسیدن به اهداف آن سازمان موفق می سازد. (نادی و مشفقی، 1388) آموزش و پرورش به عنوان اساس و زیربنای توسعه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی هر جامعه است، که امروزه در اغلب کشورها به عنوان صنعت رشد قلمداد می شود و بیشترین بودجه دولتی را پس از امور دفاعی به خود اختصاص می دهد. از آنجایی که بخش قابل توجهی از فعالیت های آموزش و پرورش در مدارس صورت می گیرد مدارس به عنوان یک نظام اجتماعی حساس و مهم، از جایگاه خاصی برخوردارند. مدارس در صورتی خواهند توانست وظیفه خطیری را که به دوش آنهاست به نحو احسن انجام دهند که سازمان های سالم و پویایی باشند. (شریعتمداری، 1388) جو سازمانی سالم و حمایتگر باعث اعتماد بیشتر افراد و روحیه بالای آنان و بالطبع باعث افزایش کارایی معلمان می شود که افزایش کارایی معلمان به نوبه خود عامل مهمی در افزایش اثربخشی مدرسه محسوب می شود. (علاقه بند، 1384) ماتیو مایلز، روانشناس و صاحبنظر آموزش و پرورش، اولین نظریه پرداز سلامت سازمانی مدارس است. او سازمان سالم را سازمانی می داند که نه تنها در محیط خود دوام می آورد بلکه در برهه زمانی طولانی نیز به طور کافی سازگار است و توانایی های بقا و سازگاری خود را پیوسته توسعه و گسترش می دهد. سازمان سالم با نیروهای مانع بیرونی به طور موفقیت آمیزی برخورد، و نیروی آن ها را به گونه ای اثربخش در جهت اهداف و مقاصد اصلی سازمان هدایت می کند. بنابراین سلامت سازمانی به وضعی فراتر از اثربخشی کوتاه مدت سازمان دلالت دارد و به مجموعه ای از ویژگی های سازمانی نسبتا پردوام اشاره می کند. (زکی، 1380) سلامت سازمانی به وسیله هفت بعد که روی هم رفته الگوهای رفتار و تعامل های ویژه درون مدرسه را تشکیل می دهند، تعریف می شود. این ابعاد عبارتند از: یگانگی نهادی، نفوذ مدیر، ملاحظه گری، ساخت دهی، پشتیبانی منابع، روحیه و تاکید علمی. (شریعتمداری، 1388) این اجزای مهم هر دو دسته نیازهای ابزاری بیانی نظام اجتماعی را تامین کرده و سطح مسئولیت و نظارت موجود در آموزش و پرورش را معرفی می کنند. آموزش و پرورش از مهم ترین نهادهای اجتماعی می باشد. در واقع، کیفیت فعالیت سایر نهادهای اجتماعی تا اندازه زیادی به چگونگی عملکرد آموزش و پرورش بستگی دارد. آموزش و پرورش در پروراندن فرد و در بالنده
یک مطلب دیگر :
فرم درخواست گواهی الکترونیکی:/پایان نامه درباره امضای الکترونیکی
کردن جمع نقش حیاتی دارد. شناسایی استعدادها و ایجاد شرایط لازم برای شکوفایی آن ها در زمینه های مختلف و رشد موزون و متعادل انسان در جنبه های عقلانی، عاطفی، اجتماعی و جسمانی مسئولیت های سنگینی است که آموزش و پرورش باید به انجام برساند.
تلاش های پژوهشی انجام شده پیرامون عدالت سازمانی تاکنون بیشتر یا متوجه بررسی میزان برخورداری سازمان ها از آن بوده، یا میزان رابطه آن با متغیر دیگری را بررسی کرده است. حال آنکه با توجه به نقش خطیر سازمان آموزش و پرورش در تحقق تعلیم و تربیت اجتماعی هیچ پژوهشی به بطن این سازمان نرفته و عدالت و سلامت این سازمان را بررسی ننموده است. لذا محقق بر آن شد تا در پژوهش حاضر به بررسی رابطه بین عدالت سازمانی و سلامت سازمانی در آموزش و پرورش شهرستان جویبار بپردازد.
در دهه های اخیر توجه زیادی به عدالت سازمانی به عنوان یک سازه و حوزه تحقیقی مهم در روانشناسی صنعتی سازمانی معطوف شده است. (گرینبرگ[8]، 1990) عدالت سازمانی حوزه بسیار پیچیده ای است با بسیاری از روابط و تمایزات گیج کننده. (ابرلین و تاتوم[9]، 2005) با وجود این وقتی همه غبارها شفاف شود، عدالت سازمانی به برخورد منصفانه و اخلاقی افراد درون یک سازمان اشاره دارد. (کراپانزانو[10]، 1993) در واقع مبحث عدالت یک موضوع غالب و درخور توجه در عرصه زندگی سازمانی است. گواه این ادعا صحبت ها، مذاکرات و پرسش های کارکنان در خصوص مناسب بودن ستاده ها و دریافتی هایشان و همچنین صحیح و منصفانه بودن رویه های تصمیم گیری مدیران برای دستیابی به این ستاده ها در سطح سازمان است. (دی کرمر[11]، 2005) عدالت سازمانی یعنی اینکه به چه شیوه ای با کارکنان رفتار شود تا احساس کنند به صورت عادلانه با آن ها رفتار شده است. عدالت اولین عامل سلامتی سازمان ها محسوب می شود و متخصصان علوم اجتماعی از مدت ها پیش به اهمیت عدالت سازمانی به عنوان پایه ای اساسی و ضروری برای اثربخشی فرایندهای سازمانی و خشنودی شغلی کارکنان پی برده اند. (قربانی و چتر سیماب، 1386) از سوی دیگر امروزه اهمیت عامل انسانی و نقش منحصر به فرد آن به منزله یک منبع استراتژیک و طراح و مجری نظام ها و فراگردهای سازمانی جایگاهی به مراتب والاتر از گذشته یافته است تا جایی که در تفکر سازمانی پیشرفته از انسان به مثابه مهم ترین منبع و دارایی برای سازمان یاد می شود. (هوی و میسکل[12]، 1384) در سازمانی همچون سازمان های آموزشی، این عنصر می تواند اهمیتی دو چندان داشته باشد و از آنجایی که مهم ترین منبع سازمانی، نیروی انسانی است، لذا نیروهای سازمان به همراه مدیران، در کسب اهداف سازمان و ایجاد اثربخشی آن نقش اساسی را به عهده دارند. (نصیری و همکاران، 1391) امروزه آموزش و پرورش بنا به ضرورت تغییرات اجتماعی یکی از سازمان های پیچیده و بزرگ اجتماعی در هر کشوری محسوب می شود و با رشد و توسعه اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی پیوندی ناگسستنی دارد و بتدریج از یک حالت ساده ابتدایی به یک حالت پیچیده در آمده است. ثمربخشی آموزش و پرورش از یکسو، تبدیل کردن انسان های مستعد به انسان های سالم، بالنده، متعادل و رشد یافته است و از سوی دیگر تامین کننده نیازهای نیروی انسانی جامعه در بخش های متفاوت فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است. نظر به چنین اهمیتی است که در عصر کنونی، همه دولت های جهانی از کوچک و بزرگ، قدرتمند و ناتوان و صنعتی تا در حال توسعه، پرداختن به آموزش و پرورش مردم خود را در شمار وظایف اساسی می دانند و برای همگانی، سراسری و حتی اجباری کردن آن، تعهدات سنگینی در قانون های اساسی و بنیادی خود می گنجانند و درصد زیادی از تولید ناخالص ملی و بودجه جاری و عمرانی کشور را به این امر مهم اختصاص می دهند. از این رو با توجه به اهمیت و نقش حساس نظام آموزشی در تعالی جامعه و جایگاه ارزشمند سازمان های آموزشی و در راس آن ها سازمان آموزش و پرورش در تعلیم و تربیت نسل جدید، ضرورت امر ایجاب نمود تا محقق در پژوهش حاضر به بررسی رابطه بین عدالت سازمانی و سلامت سازمانی در آموزش و پرورش شهرستان جویبار بپردازد.
1-4-1) هدف اصلی
تعیین رابطه بین عدالت سازمانی و ابعاد سلامت سازمانی در آموزش و پرورش شهرستان جویبار.
1-4-2) اهداف فرعی
عناصر و مولفه های سرمایه ی اجتماعی…………………………………………………………………………………………………….. 27
اعتماد اجتماعی………………………………………………………………………………………………………………………………………. 27
انسجام اجتماعی……………………………………………………………………………………………………………………………………… 29
مشارکت اجتماعی…………………………………………………………………………………………………………………………………… 30
مفهوم لغوی مشارکت……………………………………………………………………………………………………………………………….. 30
مفهوم معنایی مشارکت……………………………………………………………………………………………………………………………… 31
مدل هایی برای سنجش سرمایه اجتماعی…………………………………………………………………………………………………… 34
مدل کمی سرمایه اجتماعی……………………………………………………………………………………………………………………….. 34
مدل کیفی سرمایه اجتماعی………………………………………………………………………………………………………………………. 35
مزایای سرمایه اجتماعی……………………………………………………………………………………………………………………………. 36
خطرات ناشی از بکار گیری سرمایه اجتماعی……………………………………………………………………………………………. 37
معرفی مدل های مجتلف سرمایه اجتماعی………………………………………………………………………………………………….. 38
مدل سرمایه اجتماعی ناهاپیت و گوشال (1998)……………………………………………………………………………………….. 38
مدل سرمایه اجتماعی و ایجاد ارزش تسای و گوشال (1998)…………………………………………………………………….. 38
مدل سرمایه اجتماعی پاکسون (1999)……………………………………………………………………………………………………… 39
مدل ساختاری سرمایه اجتماعی پاتنام و کلمن……………………………………………………………………………………………. 40
مدل سرمایه اجتماعی استون (2001)……………………………………………………………………………………………………….. 40
مدل سرمایه اجتماعی هدسون (2005)…………………………………………………………………………………………………….. 41
مدل های دیگر سرمایه اجتماعی………………………………………………………………………………………………………………. 41
سلامت روان ………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 42
مفهوم سلامت روان…………………………………………………………………………………………………………………………………. 42
چهار دیدگاه بهنجاری……………………………………………………………………………………………………………………………… 44
بهنجاری به صورت سالم بودن ………………………………………………………………………………………………………………… 44
بهنجاری به صورت کمال مطلوب……………………………………………………………………………………………………………… 44
بهنجاری به صورت متوسط………………………………………………………………………………………………………………………. 45
بهنجاری به صورت فرآیند……………………………………………………………………………………………………………………….. 45
ابعاد سلامت روانی………………………………………………………………………………………………………………………………….. 47
بعد جسمی…………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 48
بعد روانی………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 48
بعد معنوی …………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 48
بعد اجتماعی………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 49
اضطراب و افسردگی به عنوان مهم ترین مؤلفه های بهداشت روانی…………………………………………………………….. 49
بهداشت روانی و استرس…………………………………………………………………………………………………………………………. 50
راهبرد های تأمین بهداشت روانی در اسلام……………………………………………………………………………………………….. 51
تحکیم مبتنی خانواده و ارتقاء فرهنگ آن…………………………………………………………………………………………………… 51
بهسازی محیط………………………………………………………………………………………………………………………………………… 51
بهبود شیوه های تعلیم وتربیت………………………………………………………………………………………………………………….. 51
پیشرفت تحصیلی……………………………………………………………………………………………………………………………………. 52
نقش عوامل فردی در پیشرفت تحصیلی…………………………………………………………………………………………………….. 53
داشتن هدف…………………………………………………………………………………………………………………………………………… 53
عزت نفس……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 54
عزت نفس تحصیلی و پیشرفت تحصیلی…………………………………………………………………………………………………… 55
انگیزه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 59
دانش آموزان و دانشجویان دارای انگیزش…………………………………………………………………………………………………. 60
شناخت انگیزش انسان……………………………………………………………………………………………………………………………. 60
نظریه انتظار معلم……………………………………………………………………………………………………………………………………. 63
الگوهای انگیزشی……………………………………………………………………………………………………………………………………. 64
پیشینه داخلی و خارجی پژوهش…………………………………………………………………………………………………………….. 67
پژوهش های انجام شده در داخل کشور…………………………………………………………………………………………………… 67
پژوهش های انجام شده در خارج کشور …………………………………………………………………………………………………… 71
جمع بندی و نتیجه گیری ……………………………………………………………………………………………………………………….. 75
فصل سوم: روش پژوهش
مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 77
روش پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 77
جامعه آماری…………………………………………………………………………………………………………………………………………… 77
نمونه و روش نمونهگیری…………………………………………………………………………………………………………………………. 78
روش و ابزار گردآوری داده ها…………………………………………………………………………………………………………………. 78
روایی ابزار جمع آوری اطلاعات………………………………………………………………………………………………………………. 79
پایایی ابزار جمع آوری اطلاعات………………………………………………………………………………………………………………. 80
روشهای تجزیه و تحلیل داده ها………………………………………………………………………………………………………………. 80
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادهها
مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 82
بخش اول : تجزیه و تحلیل توصیفی داده ها………………………………………………………………………………………………. 83
جنس…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 83
تحصیلات………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 84
وضعیت تأهل………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 85
محل سکونت………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 86
سن………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 87
محل سکونت دائم…………………………………………………………………………………………………………………………………… 88
دانشکده مربوطه…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 89
معدل آزمودنی ها…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 90
بخش دوم : تجزیه و تحلیل فرضیه های تحقیق…………………………………………………………………………………………… 91
فرضیه1: میزان سرمایه اجتماعی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مازندران بالاتر از حد متوسط است……………91
فرضیه2: میزان سلامت روان دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مازندران بالاتر ازحد متوسط است………………….92
فرضیه3: میزان پیشرفت تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مازندران بالاتر از حد متوسط است…………93
فرضیه4: بین مؤلفه های سرمایه اجتماعی (شناختی، رابطه ای، ساختاری) با پیشرفت تحصیلی دانشجویان رابطه وجود دارد……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….93
فرضیه5: بین مؤلفه های سلامت روان (جسمانی، اضطراب، اجتماعی و افسردگی) با پیشرفت تحصیلی دانشجویان رابطه وجود دارد……………………………………………………………………………………………………………………………………..94
فرضیه 6: مؤلفه های سرمایه اجتماعی و سلامت روان در تبیین متغیر پیشرفت تحصیلی سهم متفاوتی دارند……94
فصل پنجم: خلاصه، نتیجهگیری و پیشنهادها
خلاصه پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………………………. 97
یافتههای پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 97
یافته های توصیفی…………………………………………………………………………………………………………………………………… 97
یافته ای استنباطی……………………………………………………………………………………………………………………………………. 98
بحث و تفسیر…………………………………………………………………………………………………………………………………………. .99
نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………………………………………….. .102
محدودیتهای پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………….. .103
محدویت های تحت کنترل پژوهشگر………………………………………………………………………………………………………… 103
محدویت های خارج ازکنترل پژوهشگر…………………………………………………………………………………………………….. 104
پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………………………………………………. .104
پیشنهاد های مبتنی بر یافته ای پژوهش …………………………………………………………………………………………………….. 104
پیشنهادهای مبتنی بر تجارب پژوهشگر……………………………………………………………………………………………………… 107
پیشنهادهایی برای پژوهشگران دیگر…………………………………………………………………………………………………………. 108
منابع و مآخذ…………………………………………………………………………………………………………………………………………… .109
ضمائم و پیوستها………………………………………………………………………………………………………………………………….. 114
چکیده انگلیسی……………………………………………………………………………………………………………………………………… 117
فهرست جداول
| عنوان | صفحه |
جدول (2-1): جدول پاکستون برای سرمایه اجتماعی…………………………………………………………………………………….. 39
جدول (3-1): فراوانی جامعه و نمونه بر اساس جنسیت……………………………………………………………………………. 78
جدول (3-2): ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامه ها…………………………………………………………………………………… 80
جدول (4-1): توزیع پاسخگویان بر حسب جنس…………………………………………………………………………………….. 83
جدول (4-2): توزیع پاسخگویان بر حسب مقطع تحصیلی……………………………………………………………………….. 84
جدول (4-3): توزیع پاسخگویان بر حسب تاهل……………………………………………………………………………………… 85
جدول (4-4): توزیع پاسخگویان بر حسب محل سکونت………………………………………………………………………… 86
جدول (4-5): توزیع پاسخگویان بر حسب سن………………………………………………………………………………………. 87
جدول (4-6): توزیع پاسخگویان بر حسب محل زندگی دائمی………………………………………………………………… 88
جدول (4-7): توزیع پاسخگویان بر حسب دانشکده مربوطه…………………………………………………………………… 89
جدول (4-8): توزیع پاسخگویان بر حسب معدل…………………………………………………………………………………….. 90
جدول (4-9): آزمون تی………………………………………………………………………………………………………………………… 91
جدول (4-10): آزمون تی…………………………………………………………………………………………………………………….. 92
جدول (4-11): جدول استاندارد سلامت روان………………………………………………………………………………………… 92
جدول (4-12): آزمون تی…………………………………………………………………………………………………………………….. 93
جدول (4-13): تحلیل آماری فرضیه چهارم پژوهش……………………………………………………………………………….. 93
جدول (4-14): تحلیل آماری فرضیه پنجم پژوهش…………………………………………………………………………………. 94
جدول (4-15): خلاصه مدل رگرسیون…………………………………………………………………………………………………… 94
جدول (4-16): جدول آنالیز واریانس…………………………………………………………………………………………………….. 94
جدول (4-17): خلاصه مدل رگرسیون…………………………………………………………………………………………………… 95
جدول (4-18): جدول آنالیز واریانس……………………………………………………………………………………………………… 95
فهرست نمودارها
| عنوان | صفحه |
نمودار (4-1): آزمودنی ها به تفکیک جنسیت…………………………………………………………………………………………. 83
نمودار (4-2): آزمودنی ها به تفکیک مقطع تحصیلی……………………………………………………………………………….. 84
نمودار (4-3): آزمودنی ها به تفکیک تاهل…………………………………………………………………………………………….. 85
نمودار (4-4): آزمودنی ها به تفکیک محل سکونت………………………………………………………………………………… 86
نمودار (4-5): آزمودنی ها به تفکیک سن……………………………………………………………………………………………….. 87
نمودار (4-6): آزمودنی ها به تفکیک محل زندگی دائمی………………………………………………………………………… 88
نمودار (4-7): آزمودنی ها به تفکیک دانشکده مربوطه…………………………………………………………………………… 89
نمودار (4-8): میانگین معدل دانشجویان………………………………………………………………………………………………… 90
چکیده:
هدف از انجام این پژوهش بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و سلامت روان با پیشرفت تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران می باشد. این پژوهش از لحاظ هدف جزء پژوهش های کاربردی و از شاخه ی توسعه ای و از لحاظ ماهیت و روش،جزء پژوهش های توصیفی همبستگی است. جامعه آماری در این تحقیق شامل کلیه دانشجویان دانشکده های دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی استان مازندران بوده که در سال 1393 مشغول به تحصیل بوده اند و بر اساس آمار ثبت شده تعداد آنها برابر با 4711 نفر بوده است. به منظور تعیین حجم نمونه از جدول تعیین حجم نمونه کرجسی و مورگان استفاده شده است که بر طبقه جدول با توجه به تعداد جامعه آماری، نمونه تحقیق برابر با 355 نفر تعیین شده است. برای انتخاب نمونه های تحقیق از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای بر حسب جنسیت استفاده شده است.روش گردآوری داده ها شامل: کتابخانه ای و میدانی بوده است. ابزار گردآوری داده ها در این تحقیق پرسشنامه های استاندارد بوده است. پرسشنامه سرمایه اجتماعی ناهاپیت و گوشال(1998) و پرسشنامه سلامت روانی(28GHQ). برای آزمون فرضیه های پژوهش وداده های حاصل از پرسشنامه ها با استفاده از نرم افزار spss و آمار استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که میزان سرمایه اجتماعی و سلامت روان دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مازندران در حد پایین تر از متوسط است. میزان پیشرفت تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مازندران در حد بالاتر از متوسط است. همچنین مولفه های سرمایه اجتماعی (شناختی، رابطه ای، ساختاری) با پیشرفت تحصیلی دانشجویان رابطه وجود ندارد و بین مولفه های سلامت روان (جسمانی، اضطراب، اجتماعی و افسردگی) با پیشرفت تحصیلی دانشجویان رابطه وجود نداشته است. مولفه های سرمایه اجتماعی و سلامت روان در تبیین متغیر پیشرفت تحصیلی سهمی ندارند.
یک مطلب دیگر :
فصل اول
کلیـات پژوهش
مقدمه
دانشگاه ها سازمان هایی هستند که هر ساله تعداد قابل توجهی از جمعیت جوان را جذب می کند و طی زمان معینی توانمندی های علمی این اشخاص را پرورش می دهند و در توسعه ی اجتماعی و منابع انسانی وتربیت افراد کاردان نقش عمده ای دارند. این دانشجویان بیش از نیمی از منابع انسانی مؤثر در توسعه جوامع بشری را تشکیل می دهند و از آنجا که نسل جوان و نوجوان به عنوان سرمایه های انسانی هر جامعه ای نقش بارزی در توسعه پایدار آن جامعه دارند، در بین آنها دانشجویان به لحاظ برخورداری از توانمندی فنی و تخصصی در کنار پویایی جوانی و انرژی فراوان، قادرند تأثیر تعیین کننده ای بر آینده جامعه داشته باشند، زیرا در هر جامعه ای پویاترین گروه های آن را قشر های تحصیل کرده جوان و دانشجویان در حال تحصیل تشکیل می دهند؛ و سلامت این قشر تا حد زیادی لازمه سلامت بسیاری از آحاد جامعه را در بر دارد و ازآنجا که جامعه بدون داشتن افرادی سالم نمی تواند به حیات خود ادامه دهد، لذا برخورداری اعضای جامعه خصوصاً دانشجویان به عنوان یکی از عناصر اصلی نظام آموزشی که در ارتباط با دیگران در محیط های مختلف نقش مهمی را بازی می کنند، می توان از نقش پدیده سلامت روانی و میزان ارتباطی که این پدیده با مؤلفه های سرمایه اجتماعی در جامعه دارد و زمینه را برای تبادلات اجتماعی، فرهنگی و عاطفی به صورت کافی فراهم می کند، به صورت مستمر و برنامه ریزی شده بهره برد. یکی از مشکلات شایع نظام آموزشی در بسیاری از کشورهای جهان، پدیده ی اُفت تحصیلی است که زیان های علمی، فرهنگی و اقتصادی زیادی متوجه دولت ها و خانواده ها می کند. تلاش برای شناسایی عوامل مهم در پیشرفت تحصیلی و ارائه ی راهبردها و انجام اقداماتی در جهت کاهش خسارات ناشی از اُفت تحصیلی، مستلزم تحقیقات بسیار در این زمینه است( تهرانی، 1391).
نظر به موارد مذکور و با عنایت به اینکه مهم ترین چالش ها درافت تحصیلی می تواند ناشی از سلامت روان و عدم سرمایه اجتماعی مناسب باشد و این موضوع هم بیشتر دارای صبغه ای اجتماعی است، در این پژوهش سعی می شود رابطه میان سرمایه اجتماعی و سلامت روان بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مازندران بررسی شده و نقش هر یک از مولفه های سرمایه اجتماعی و سلامت روان را در ارتباط با پیشرفت تحصیلی بیان گردد.
بیان مسئله
امروزه همگام با پیشرفت پزشکی و توسعه خدمات بهداشت و درمانی در جوامع ، الگوهای ابتلا به بیماری به سمت بیماری های غیرواگیر تغییر جهت داده است . در این میان نرخ صعودی ابتلا به اختلالات روانی و هزینه هایی که این اختلالات بر جوامع تحمیل می کند توجه متخصصان بهداشت عمومی و ارتقای سلامت را جلب کرده است . از سوی دیگر از آنجا که سلامت روانی با ظرفیت و توانایی افراد برای شکل دادن روابط هماهنگ با دیگران و کمک سازنده به تحول در محیط اجتماعی و فیزیکی مرتبط است ، توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور نیز که نیازمند مشارکت فعالانه ی نیروی انسانی سالم است با سلامت روانی منابع انسانی که ارتباط پیدا می کند . دوران دانشجویی دوره ای مهیج و پر چالشی برای دانشجویان است، در طول این دوره کلیه دانشجویان به دلیل رویایی با عوامل استرس زای بیشتر و لزوم سازگاری مناسب باید از سلامت روانی و خود اتکایی بیشتری بر خوردار باشند تا بتوانند به توفیق بیشتری در تحصیل و در نهایت حرفه خود دست یابند. چالش های دوران دانشجویی می تواند منابعی از اضطراب را برای آنها فراهم آورده و سلامت آنها را به خطر اندازد و باعث افت تحصیلی گردد. ( بهرامی، 1389 ).
سلامت جسمی و روانی دانشجویان به عنوان قشر آینده ساز کشور که در آینده ای نه چندان دور بخش قابل ملاحظه ای از نیروی فعال کشور را در بخش های مختلف تشکیل خواهند داد از اهمیت به سزایی برخوردار است و از همین رو بررسی کم و کیف آن و عوامل تعیین کننده آن شایان توجه است . از طرف دیگر دانشجویان به دلیل مواجه با مسایلی همچون ورود به محیط جدید ، مشکلات اقتصادی ، دوری از خانواده ، ناسازگاری با اطرافیان (به ویژه در خوابگاه) تعارضات فرهنگی ، حجم زیاد دروس ، رقابت و چشم انداز آینده شغلی مبهم ، مستعد آسیب پذیری سلامت روانی هستند(تهرانی، 1391).
پیشرفت تحصیلی دانشجویان از موضوعات مهمی است که تحت تأثیر عوامل مختلفی است. یکی از این عوامل، متغیر سرمایه اجتماعی بین گروهی هست. به مثابه ی مفهومی سرمایه اجتماعی که با زمینه ی اجتماعی ارتباط دارد، به عنوان مؤلفه های جدید، علاوه بر مؤلفه های پیشین نظیر عوامل فردی، زیست محیطی و ژنتیکی توجه متخصصان را در سطوح ملی و بین المللی جلب کرده است( نوغانی و رضوی زاده ، 1392 ).
سرمایه ی اجتماعی در روابط میان افراد تجسم می یابد وموقعی به وجود می آید که روابط میان افراد به
شیوه ای دگرگون شود که کنش را تسهیل، کند. به اعتقاد (پانتام[1]، 2000) سرمایه ی اجتماعی سه بعد دارد:
1-شبکه ها، که همان روابط اجتماعی و تعاملات افراد با هم است و به عنوان جزء اساسی سرمایه ی اجتماعی محسوب می شود2- هنجار همیاری ، که ملاک سرمایه ی اجتماعی است3- اعتماد ، که از عناصر ضروری برای تقویت همکاری است و حاصل پیش بینی پذیری رفتار دیگران است که اعتماد شخصی واعتماد تعمیم یافته را در برمی گیرد.