2-2-15- فعالیت ورزشی برBNP…………………………………………………………………………………………………………..33
2-3- مروری بر پیشینه تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………35
2-4- نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………………………………..41
فصل سوم: روش شناسی، طرح تحقیق
3-1-مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………43
3-2-طرح پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………………43
3-3-جامعه ونمونه اماری……………………………………………………………………………………………………………………….44
3-4-متغییر پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………………….44
3-5-ابزار مورد استفاده پژوهش……………………………………………………………………………………………………………….45
3-6-روش گرد اوری…………………………………………………………………………………………………………………………….45
3-7-روش آماری…………………………………………………………………………………………………………………………………..47
فصل چهارم: تجزیه تحلیل دادهای آماری
4-1-مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………49
4-2-تجزیه تحلیل یافته ها…………………………………………………………………………………………………………………….49
4-3-ازمون فرضیه پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………..50
4-4-نتایج ازمون من ویتنی……………………………………………………………………………………………………………………..52
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
5-1-مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………55
5-2-خلاصه پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………………..55
5-3-بحث وبررسی………………………………………………………………………………………………………………………………..57
5-4-نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………………………………………61
5-5- پیشنهادات……………………………………………………………………………………………………………………………………61
ضمائم ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….63
منابع ماخذ…………………………………………………………………………………………………………………………………………….64
چکیده انگلیسی……………………………………………………………………………………………………………………………………..75
فهرست جدولها
عنوان صفحه
جدول 3-1الگوی طرح تحقیق پژوهش…………………………………………………………………………………………………….43
جدول4-1ویژیگی انتروپومتری ورزشکاران……………………………………………………………………………………………….49
جدول4-2میانگین انحراف استاندارد ورزشکاران………………………………………………………………………………………..50
جدول4-3تغییرات درون گروهی یک جلسه تمرین…………………………………………………………………………………….51
جدول4-4نتایج ازمون من ویتنی………………………………………………………………………………………………………………52
چکیده
زمینه و هدف: هدف کلی تحقیق حاضر مقایسه پاسخ پپتید ناتریورز مغزی به دو شدت مختلف تمرین مقاومتی در مردان ورزشکار بدنساز را مورد بررسی وارزیابی قرار گرفت.
مواد و روش ها: جامعه آماری پژوهش حاضر شامل بدنسازان جوان باشگاه های شهرستان گرگان بود که 7 نفر به صورت نمونه گیری هدفمند و در دسترس انتخاب شدند. پروتکل تمرین مقاومتی شامل تمرینات عضلات بزرگ بالاتنه و پایین تنه (پرس سینه، جلو بازو، پشت بازو، سرشانه جلو، قایقی، لت از پشت، جلو پا، پشت پا، اسکوات و لیفت مرده) بود که در دو شدت متوسط (70 تا 75 درصد یک تکرار بیشینه) و سنگین (80 تا 85 درصد یک تکرار بیشینه) و به فاصله یک هفته توسط آزمودنی ها اجرا شد. نمونه های خونی آزمودنی ها، بدنبال 48 ساعت عدم فعالیت ورزشی و 12 ساعت ناشتایی شبانه در دو مرحله پیشآزمون و بلافاصله پس از آزمون، گرفته شد. سطوح سرمیNT-proBNP به روش ایمونواسی الکترو کمیلومینسانس اندازه گیری شد.
یافته ها: سطوح سرمی NTproBNP پس یک جلسه تمرین حاد مقاومتی با شدت متوسط و یا سنگین افزایش معنی داری یافت( به ترتیب 18/4% و 77/7% ، 05/0> P). هم چنین تفاوت معنی داری بین پاسخ NTproBNP به شدت تمرین مقاومتی مشاهده نشد.
نتیجه گیری: بر اساس نتایج یک جلسه تمرین مقاومتی با شدت متوسط و سنگین با افزایش سطوح پپتید ناتریورز مغزی همراه است و پاسخ افزایشی NTproBNP به این تمرینات مقاومتی مستقل از شدت تمرین است.
کلمات کلیدی: پپتید ناتریورز مغزی، تمرین مقاومتی، بدنساز
فصل اول
طرح تحقیق
در بسیاری از تحقیقات تغییرات مرفولوژیکی و عملکرد قلبی ناشی از ورزش علت افزایش آشکار زمینه بیماری های قلبی عروقی و مرگ ناگهانی در ورزشکاران جوان هنگام فعالیت ورزشی شناخته شده است (کلاسن[1] و همکاران، 2002). در دهه های اخیر به دنبال افزایش نارسایی قلبی ورزشکاران و مشاهدات اولیه از گرانول های ترشحی در بافت بطنی پیشنهاد شده است که قلب همانند یک غده درون ریز پپتیدی به نام فاکتور ناتریورز مغزی ([2]BNP) ترشح میکند (آدم[3] و همکاران، 2005). این فاکتور به طور عمده در قلب ترشح می شود و بیانگر عملکرد قلب می باشد. در حالت طبیعی فقط مقدار کمی از آن در پلاسما موجود است و در هنگامی که قلب به مدت طولانی سخت کار نماید سطوح BNP و یا NT-proBNP[4] به واسطه دستگاه هورمونی عصبی در پاسخ به تغییرات فشار درون بطنی و بدنبال اختلال عملکرد قلبی به صورت پایدار و یا ناپایدار از بطن قلبی به درون خون ترشح می شود. عدم تعادل طولانی مدت این نروهورمون مضر است و می تواند منجر به تصلب بافت بطن چپ، اتساع عروقی، آریتمی، کم خونی و ایجاد بیماری های گوناگون از جمله نارسایی قلبی، بیماری کلیوی و ریوی، بیماری غدد درون ریزو پرفشارخونی اولیه و تنگی نفس شود(فرانک[5]، 2003؛ داست[6] و همکاران, 2006). بعلاوه سطوح پلاسمایی با فشارحجم پایان دیاستولی بطن چپ، فشار شریان سرخرگ ریوی و فشار دهلیزی، اختلال عملکرد سیستولی و دیاستولی بطن ها و هایپرتروفی بطن چپ ارتباط دارد(فرانک ,2003؛ داست و همکاران، 2006، کاردرلی و توماس[7]، 2003). در گذشته کشف و شناسایی نارسایی قلبی را از راه ارزیابی تغییرات پلاسمای خون و هم چنین چگونگی درمان آن میسر نبوده است. اما در سال های اخیر با افزایش روش های دسترسی و تعیین میزان غلظت BNP یا NT-proBNP پلاسما یا شناسایی نشانگر های اختصاصی قلبی، ارزیابی غلظت پلاسمایی NT-proBNP به عنوان شاخص تشخیصی حساس و مخصوص برای شناسایی و پیشگویی نارسایی قلبی یا افراد مضنون به بیماری قلبی شناخته شده است که مقادیر آن متناسب با شدت نارسایی قلبی افزایش می یابد(کاردرلی و توماس, 2003).
در مطالعات متعدد میزان حساسیت BNPبرای شناسایی نارسایی قلبی 85-95 درصد و ویژگی آن را 92- 84درصد گزارش شده است. مقادیر پلاسمایی BNPبالاتر از 100پیکو گرم در میلی لیتر خطر نارسایی قلبی را پیشگویی می کند(داست و همکاران، 2006). هم چنین گزارش شده است که افزایش غلظت پلاسمایی NT-proBNP در تشخیص اختلال عملکرد بطن چپ اسیب میوکاردی به کار می رود که مقادیر آن به تغییرات فشار درون بطنی ناشی از پاسخ دینامیکی به حجم و بار بطنی بستگی دارد (فرانک، 2003؛ داست و همکاران، 2006). )مولر[8] و همکاران، 2005 ( نشان دادند NT-proBNP حساسیت بیشتری نسبت به BNP در تعیین افراد مضنون به نارسایی قلبی در بطن چپ دارد. اگر چه افزایش ناشی از ورزش NT-proBNP، ممکن است پاسخ فیزیولوژیکی قلبی در شرایط ویژه تمرینی و بدون اهمیت پاتولوژیکی آن باشد (خلیق فرد و همکاران، 1390). ولی تعیین تغییرات NT-proBNP متعاقب شدت های مختلف تمرین به ویژه در تمرینات مقاومتی که با برنامه های مختلف از سوی بدنسازان و سایر ورزشکاران انجام میشود، میتواند در برای محققین، مربیان و ورزشکاران مفید باشد. از این جهت در تحقیق حاضر پاسخ پپتید ناتریورز مغزی به دو شدت مختلف تمرین مقاومتی در مردان تمرین کرده تعیین و مورد مقایسه قرار گرفت.
1-2. بیان مسئله
نتایج مطالعات اپیدیمولوژی نشان می دهد که تمرینات منظم ورزشی با کاهش خطر طولانی مدت وقایع قلبی همراه است (لیون[9] و همکاران، 1987) و در افرادی که ورزش های منظم انجام می دهند نه فقط خطر سکته قلبی کمتر است بلکه میزان خطر تحریک بروز انفارکتوس با تمرینات جسمانی شدید نیز در آنها نیز پایین تر است (میتل مان [10]و همکاران، 1993). در مجموع خطر مرگ ناشی از بیماری های قلبی کرونری در افراد فعال در مقایسه با افراد غیر فعال حدود دو برابر کمتر است. به عبارت دیگر فعالیت ورزشی شدید میتواند به عنوان یک فاکتور محرک وقایع میوکاردی مانند عملکرد قلبی آسیب دیده، ایسکمی قلبی، سکته میوکاردی و ایست قلبی عمل نماید. بعلاوه نشان داده شده است که میزان حملات قلبی کشنده و یا غیرکشنده در هنگام فعالیت ورزشی سنگین تر در مردان (بدون سندرم بیماری در مقایسه با افراد غیر فعال در هنگام مطالعه در حال استراحت حدود 4 تا 54 بار بیشتر است (چن[11] و همکاران، 2002). در ورزش بدن با تقاضاهای زیادی روبه رو می شود که تغییرات فیزیولوژیکی گستردهای را موجب می شود و بررسی رویدادهای فیزیولوژیکی که در طول تمرین و سازگاری هایی که معمولا در پی تمرین رخ می دهد از اهمیت خاصی برخوردار است سازگاری هایی که در کل بدن و به دنبال تمرین روی می دهد در نتیجه سازگاری هایی است که در دستگاه های مختلف ایجاد می شود (مرندی[12] وهمکاران، ,2013). در مطالعات اخیر تغییرات مرفولوژیکی و عملکرد قلبی ناشی از فعالیت ورزشی، علت آشکار زمینه های بیماریهای قلبی و مرگ ناگهانی در ورزشکاران جوان هنگام فعالیت ورزشی شناخته شده است (کلاسن و همکاران، 2002). در پی مشاهده افزایش نارسایی قلبی ورزشکاران در دهههای اخیر و هم چنین مشاهدات حاصل از گرانول های ترشحی در بافت قلبی، این نتایج حاصل شد که قلب همانند یک غده درون ریز قادر به ترشح پتید ناتریورتیک مغزی ( BNP) است (ادم وهمکاران ,2003).
هورمون BNP در قلب ترشح می شود و چگونگی کارکرد قلب را نشان می دهد. در حالت طبیعی تنها مقادیر کمی از BNP در خون مشاهده می گردد. سطوح پلاسمایی BNP در شرایطی که قلب با شدت و در زمانی طولانی فعالیت دارد، از طریق دستگاه عصبی – هورمونی و در پاسخ به تغیرات درون فشار بطنی و هم چنین در شرایط اختلال در عملکرد قلبی به صورت مداوم و یا غیر مدوام از بطن قلبی به درون خون ترشح می شود. عدم تعادل طولانی مدت این نروهومون می تواند زیان آور باشد و منجر به تصلب بافت بطن چپ، اتساع بطنی قلبی، آریتمی، کم خونی و بیماری مختلف ازجمله نارسایی قلبی، بیماری کلیوی و ریوی، (مایر همکاران,[13]2001). و بیماری غدد درون ریز(سندروم کوشینگ)، پرفشارخونی اولیه و بیماری تنگی نفس می شود (فرانک و همکاران, 2006 BNP( در علم پزشکی برای ارزیابی خطر بیماری های قلبی، حمله قلبی و یا سندرم کرونری حاد مورد استفاده قرار می گیرد (هولمز[14]وهمکاران,1993). تحریکات مکانیکی و نروهورمونی قلب همراه با کشش میوسیت های بطنی در پاسخ به اتساع حجم بطن، به نظر می رسد منجر به افزایش یکسان BNP و NT-proBNP پلاسمایی شود (خلیقی فرد وهمکاران ,1390). هرچند مکانیسم پاکسازی پپتیدهای ناتریورتیک کاملا مشخص نیست ولی کاتابولیسم اولیه از طریق فیلتراسیون گلومرولی، مسیرهای رسپتوری ویژه و تخریب با اندوپپتیدازهای خنثی صورت گیرد. نیمه عمر حذفی BNP و NT-proBNP به ترتیب 18 و 90-120دقیقه استBNP. می تواند به دو شکل فعال و غیرفعال (BNP، NT-proBNP) وجود داشته باشد. این هورمون بر چندین عملکرد بدن مانند انقباض عروقی، دفع سدیم و سرکوب سیستم سمپاتیک و سیستم رنین –آنژیوتانسین اثر میگذارد (دتیانت [15]و همکاران ,2006). افزایش سطوح پلاسمایی NT- پس از فعالیت شدید ورزشی در تحقیقات قبلی گزارش شده است (ویدتو [16]و همکاران, 2005). در حالی که (بارتک[17] و همکاران, 2003) اختلاف معنی داری بین سطوح NT-proBNP پس و قبل از یک جلسه تمرین ورزشی استقامتی مشاهده نکردند. از سوی دیگر (توماس[18] و همکاران,2006) افزایش میزان
یک مطلب دیگر :
بهترین روغن برای موهای خشک، چرب و آسیب دیده
پلاسمایی را مرتبط به اختلال قلبی فرض نمودند، (میدلتون [19] و همکاران, 2006) اشاره داشتند که افزایش سطوح پلاسمایی ارتباطی با اختلال قلبی ورزشکاران ندارد. علاوه بر این نتایج مطالعات (لی پی [20]و همکاران ,2006) قبلی نشان دادند که فعالیت ورزشی با کاهش سطوح استراحتی NT-proBNP همراه است به طوری که سطوح NT-proBNP در دوچرخه سواران حرفه ای بطور معنی داری از افراد غیر ورزشکار پایین تر بود. علاوه بر این کاهش سطوح NT-proBNP متعاقب 4 هفته تمرین ترکیبی مقاومتی و هوازی در بیمارانی با ناتوانی قلبی گزارش شد(کنرداس [21]و همکاران ,2004). اما علی رغم مطالعات انجام شده تاثیر تمرینات مقاومتی حاد بر سطوح NT-proBNP مطالعه ای مشاهده نشد. لذا با توجه به این که بسیاری از ورزشکاران به ویژه بدنسازان برای افزایش قدرت، اوج توان عضلانی و هم چنین هایپرتروفی عضلانی از برنامه های متنوع تمرینات مقاومتی با شدت های مختلف بالا بهره می جویند. تحقیق حاضر در پاسخ به سوالات زیر انجام شد: پاسخ NT-proBNP به یک جلسه تمرین حاد مقاومتی با شدت های متوسط و سنگین در ورزشکاران جوان بدنساز چه می باشد؟ آیا تفاوتی بین پاسخ NT-proBNP این ورزشکاران به شدت های مختلف متوسط و شدید مقاومتی حاد وجود دارد؟
فیزیولوژیست ها و متخصصان قلب، در بررسی اثر ورزش بر سیستم قلبی آئورتی نشان دادند که ورزش و فعالیت بدنی می تواند به عنوان یک شیوه ضروری و مناسب برای جلوگیری از بیماری های قلبی و امید طولانی به زندگی مورد استفاده واقع شود. امروزه فقدان آمادگی جسمانی و فعالیت و مرگ و میر ناشی از بیماری ها قلبی، موجب نگرانی متخصصان می باشد از این جهت بر انجام فعالیت بدنی برای جلوگیری از بیماری های قلبی توصیه می شود (لیون وهمکاران, 1987). BNP در علوم پزشکی برای ارزیابی خطر ابتلا به بیماری های قلبی، حمله قلبی، یا سندرم کرونری حاد استفاده می شود (میتل مان و همکاران,1993). پپتید هورمون نوع B (BNP) متشکل از 32 اسید آمینه است که برای اولین بار از مغز خوک ها توسط (سادو[22] و همکاران,1998) استخراج شد. این هورمون به طور عمده توسط میوبلاست های بطنی در پاسخ به استرس فیزیکی و فعالیت های ماهیچه های قلب سنتز و ترشح می شود و روی عضله قلب اثر می گذارد (چن و همکاران ,2000؛ لیون و همکاران, 1987). فعالیت ورزشی سبب افزایش طولانی مدت در سطح BNP می شود. اگر چه اینون.و/ئن. تغییرات، به مدت طولانی در پلاسما باقی نمی ماند، ولی میتوانند 1 ساعت بعد از ورزش مشاهده شوند (باقری[23] وهمکاران ,2013 ). در برخی از پژوهش ها پیشنهاد شده است که BNP به آمادگی جسمانی، شدت و حجم عملکرد ورزشی ارتباط دارد. نتایج تحقیقات اخیر نشان دهنده افزایش ملایم سطوح BNP قلبی ناشی از ورزش در بیماران ایسکمیک است، اما افزایش BNP یک رابطه مستقیم و معنی داری با میزان ایسکمی دارد. بعضی از محققان بر این باورند که افزایش در فعالیت سمپاتیک در طول تمرین حاد منجر به افزایش سطوح BNP می گردد(کلاسن و همکاران,2002). علاوه بر این، درطول فعالیت ورزشی ممکن است خستگی قلبی یا آسیب میوکارد تا واماندگی کامل رخ دهد که می تواند با افزایش سطح BNP همراه شوند(فرانک و همکاران,2003). با این وجود تاثیر تمرین حاد بر سطوح BNP در افراد سالم به ویژه ورزشکار واضح نبوده و مورد بحث است. به طوری که سطوح افزایش یافته پپتید ناتریورتیک بلافاصله پس ورزش شدید طولانی مدت در مردان استقامتی کار، ممکن است در نتیجه آسیب سلول میوکاردی بالینی ناشی از ورزش باشد(مرندی و همکاران, 2010 ). برعکس افزایش سطوح BNP در دوندگان زن مارتن تنها در یک روز پس از مسابقه مشاهده شد(کاتو[24] وهمکاران ,2000). بر اساس تحقیقات قبلی، آسیب میوکارد ممکن است دلیل اصلی کاهش عملکرد قلبی باشد. در حالی که به اعتقاد )میدلتون و همکاران, 2006) فزایش سطوح BNP ارتباطی به اختلال عملکرد قلبی در ورزشکاران ندارد. ا این حال نگرانی ها در خصوص این که چه ورزش هایی و با چه شدت و مدتی می تواند بر عملکرد قلبی و یا آسیب میوسیت ها تاثیر گذار باشد به قوت خود باقی است(خلیقی فرد وهمکاران, 1390). امروزه استفاده از ورزش های مقاومتی به منظور توسعه سلامتی، افزایش حجم عضلانی و جلوگیری از کاهش توده بدن مورد توصیه می باشد. هم چنین با توجه به شیوع روز افزون استفاده از انواع تمرینات مقاومتی از سوی بدنسازان، ورزشکاران رشته های ورزش مختلف و افراد عادی انجام مطالعات بیشتر در خصوص اثرات حاد این نوع تمرینات با شدت های مختلف برسطوح فاکتورهای التهابی و آسیب بافتی ضروری به نظر می رسد. لذا تحقیق حاضر به منظور مقایسه پاسخ پپتید ناتریورز مغزی به دو شدت مختلف تمرین مقاومتی درمردان بدنساز انجام شد.
1-4. اهداف پژوهش
1-4-1. هدف کلی
هدف کلی تحقیق حاضر مقایسه پاسخ پپتید ناتریورز مغزی(NT-proBNP) به دو شدت مختلف تمرین مقاومتی در مردان تمرین کرده بود.
1-4-2. اهداف ویژه
2-7- آموزش و یادگیری الکترونیکی در مدارس… 34
2-7-1- ضرورت آموزش و یادگیری الکترونیکی در مدارس… 35
2-7-2- مزایای آموزش و یادگیری الکترونیکی در مدارس… 35
2-7-3- موانع و چالش های آموزش و یادگیری الکترونیکی.. 36
2-7-4- تأثیر آموزش الکرونیکی در بهبود آموزش معلمان. 37
2-8- تکنولوژی آموزشی کلید یادگیری پایدار. 37
2-9- وب کوئست ابزاری برای یادگیری.. 41
2-10- آشنایی با سیستمهای مدیریت یادگیری نرم افزارها 46
2-11- برانگیختن دانش آموزان به استفاده از فناوری یادگیری.. 48
2-12- تأثیر کاربرد فن آوری اطلاعات و ارتباطات در یادگیری ریاضی.. 56
2-13- دلایل استفاده از چند رسانهای در آموزش… 60
2-14- نرم افزارهای آموزشی.. 61
2-15- ضرورت طراحی نرم افزارهای آموزشی(چند رسانهای) 62
2-16- انواع نرم افزارهای آموزشی.. 64
2-17- نرم افزارهای بکارگیری در مدارس هوشمند. 64
2-18- اثربخشی و پایداری تأثیر استفاده از چند رسانهای بر خود تنظیمی.. 68
2-19- پیشینه پژوهش…. 70
2-19-1- پیشینه داخل کشور. 70
2-19-2- پیشینه در خارج کشور. 72
فصل سوم : روش شناسی پژوهش
3-1- روش تحقیق.. 78
3-2- جامعه آماری.. 79
3-3- نمونه آماری.. 79
3-4- روش نمونه گیری.. 80
3-5- روش ها و ابزار جمع آوری اطلاعات… 80
3-6- قابلیت اعتماد ( پایایی ) ابزار تحقیق.. 81
3-7- اعتبار ( روایی ) ابزار تحقیق.. 82
3-8- روش تجزیه و تحلیل دادهها 82
فصل چهارم : تجزیه وتحلیل یافتههای پژوهش
4-1- مقدمــه. 84
4-2 آمار توصیفی.. 85
4-3 آمار استنباطی.. 89
فصل پنجم : نتایج و پیشنهادات
5-1- خلاصهی تحقیق.. 98
5-3- بحث و نتیجهگیری.. 98
5-3-1- نتایج توصیفی.. 98
5-3-2-نتایج تحلیلی.. 99
5-4- محدودیتهای تحقیق.. 100
5-4-1- محدودیتهای در کنترل محقق.. 100
5-4-2- محدودیتهای خارج از کنترل محقق.. 101
5-6- پیشنهادات… 101
5-6-1- پیشنهادات مبتنی بر نتایج تحقیق.. 101
5-6-2- پیشنهادات مبتنی بر تجارب محقق.. 102
5-6-3- پیشنهادات برای محققان بعدی.. 103
فهرست منابع. 104
پیوستها 109
چکیده انگیسی…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..112
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول2-1- نقش دانشآموزان در کلاسهای یادگیری مبتنی بر جست وجو. 43
جدول2-2-نقش معلم در کلاسهای یادگیری مبتنی بر جست وجو. 46
جدول 3-1- جامعه آماری به تفکیک جنسیت… 79
جدول 3-2- حجم نمونه به تفکیک جنسیت… 80
جدول 3-3- ساختار پرسشنامه. 81
جدول4-1 : توزیع و درصد فراوانی آزمودنیها بر مبنای جنسیت… 85
جدول4-2:-توزیع و درصد فراوانی مربوط به وضعیت تأهل آزمودنیها 86
جدول4-3 : توزیع و درصد فراوانی مربوط به سطح تحصیلات… 87
جدول4-4 : توزیع و درصد فراوانی آزمودنیها بر مبنای سابقه تدریس…. 88
جدول4-5- آزمون نرمال بودن متغیرها 89
جدول4-6-آمار توصیفی برای یادگیری درس ریاضی.. 90
جدول4-7- آزمون تی تست برای متغیر یادگیری درس ریاضی.. 90
جدول4-8 – آمار توصیفی برای سرعت یادگیری درس ریاضی.. 91
جدول4-9- آزمون تی تست برای سرعت یادگیری.. 91
جدول4-10- آمار توصیفی برای یادگیری معنادار درس ریاضی.. 92
جدول4-11-آزمون تی تست برای یادگیری معنادار. 92
جدول4-12- آمار توصیفی برای دقت یادگیری.. 92
جدول4-13 – آزمون تی تست برای دقت یادگیری.. 93
جدول4-14- آمار توصیفی برای علاقه مندی به حل مسائل.. 93
جدول4-15-آزمون تی تست برای علاقه مندی به حل مسائل.. 94
جدول4-16- آمار توصیفی برای علاقه مندی به توضیح مسائل.. 94
جدول4-17- آزمون تی تست برای علاقه مندی به توضیح مسائل.. 95
جدول4-18- آزمون فریدمن.. 96
فهرست نمودار
عنوان صفحه
نمودار 2-1- چاچوب TP & CK و اجزای دانش ( دنیس ، 2010) 34
نمودار 4-1 : درصد فراوانی آزمودنیها بر مبنای جنسیت… 85
نمودار 4-2 : توزیع و درصد فراوانی مربوط به وضعیت تأهل آزمودنیها 86
نمودار 4-3: توزیع و درصد فراوانی مربوط به گروه سطح تحصیلات آزمودنیها 87
نمودار 4-4 : توزیع و درصد فراوانی مربوط به سابقه تدریس آزمودنیها 88
چکیده:
پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر نرمافزارهای چند رسانهای بر یادگیری درس ریاضی دانشآموزان دبیرستانهای شهرستان قائم شهر و ارائه چارچوب مفهومی برای یادگیری درس ریاضی انجام گرفت . برای پاسخ به پرسش اصلی پژوهش، با بررسی ادبیات موجود در حوزه فناوری اطلاعات و نرمافزارهای آموزشی پنج فرضیه با متغیر مستقل نرم افزارهای چند رسانهای و وابسته یادگیری درس ریاضی دانشآموزان تدوین شد. این تحقیق با روش توصیفی – پیمایشی انجام شد . جامعه آماری آن تعداد 152 نفر ( 67 نفر زن و 85 نفر مرد ) دبیران ریاضی مدارس شهرستان قائمشهر در سال 1393 بودند. حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی و مورگان 107 نفر ( 47 نفر زن و 60 نفر مرد ) بود که این تعداد نمونه به روش نمونه گیری تصادفی – طبقهای تعیین شدهاند. ابزار گرد آوری اطلاعات شامل پرسشنامه محقق ساختهای متشکل از 30 سؤال بسته برای متغیرهای افزایش سرعت یادگیری ، یادگیری معنادار، دقت یادگیری ، علاقهمندی به حل مسائل و علاقهمندی به توضیح مسائل درس ریاضی دانشآموزان میباشد. روایی ابزار توسط اساتید راهنما ، متخصصان و صاحب نظران در حوزه برنامهریزی آموزشی و روانشناسی مورد تایید قرار گرفته و پایایی ابزار به روش آلفای کرونباخ 0.92 برآورد شده است . به منظور تجزیه و تحلیل آماری معیارهای چون فراوانی برحسب تعداد ، درصد ، نمودار و آزمون کولموگروف اسمینوف برای تعیین نرمال بودن متغیرها ، آزمون t جهت رد یا تایید فرضیه ها استفاده گردید.نتایج حاصل از آزمون t تأثیر بین متغیر مستقل نرمافزارهای چند رسانهای و وابسته یادگیری درس ریاضی دانشآموزان نشان داد.
فصل اول
کلیات پژوهش
دوران نوینی در عرصه حیات اجتماعی که به جامعه اطلاعاتی مشهور است آغاز شده که زندگی بشر، مناسبات آن ، آموزش و پرورش و رسالت آن را تحت تأثیر قرار داده است. پیشرفتهای فن آوری منجر به تحولاتی در صلاحیتها و شایستگیهای مورد نیاز و متناسب با دنیای متغیر فعلی در دانشآموزان گشته است. صلاحیتهایی که امروزه مطرح هستند عبارتند از تفکر انتقادی ، صلاحیتهای عمومی ، حل مساله و تصمیم گیری ( قورچیان ، 1382).
نیاز به نیروی متخصص در جوامع امروزی با توجه به رشد تکنولوژی در ابعاد مختلف صنعتی ، کشاورزی ، ارتباطات و فنآوریهای نوین در علم رایانه و نرمافزارهای آن میطلبد جهت آموزش نسل آینده از ابزارهای روزآمد که توانایی بکارگیری حواس مختلف در عین حال داشتن جذابیت ، مورد استفاده قرار گیرد. با ظهور شبکه رایانهای و توسعه ارتباطات ، عصر اطلاعات جامعه بشری را با رویکردهای جدید در کلیه ابعاد به ویژه در بعد آموزش و پرورش مواجه میسازد. در این عصر مفاهیم صنعتی آموزش فرایندهای یاددهی یادگیری ، نقش معلم و متعلم به کلی دگرگون شده است ( نیاز آذری ، 1383).
کاربرد فنآوری با گسترش رسانهها و سپس چند رسانهایها دچار تحول شد. تکامل ابزارها و پیچیده شدن ابعاد ساختاری و محیطی و به کارگیری آنها و شکل گرفتن واحدهایی از مفاهیم علمی و مبتنی بر ابزار به ایجاد حوزهای به نام « فن آوری آموزشی » منجر شد ( امیر تیموری ، 1386).
امروزه این شیوهها از طریق افزایش توجه به نقشی که فناوریهای یادگیری در رشد آموزش و تغییر مدارس ایفا می کند دنبال میشود. فناوریهای جدید میتوانند برنامههای جذابی را که براساس واقعیتهای موجود هستند به کلاس درس ببرند و با فراهم آوردن وسایل کمک آموزشی یادگیری را قوت ببخشند. دانشآموزان میتوانند با بهرهگیری از این فناوریها ، درباره اجرای خود بازخورد دریافت کنند ، بازتاب افکار و ایدههای خود را ببینند و آنها را مجدداً بررسی کنند.
امروزه از آموزش و پرورش انتظار می رود تا موجبات یادگیری فعال و مشارکتی بین دانش آموزان را فراهم آورد . برای محقق شدن چنین رویکردی به ناچار نیاز به تغییر رویههای سابق است. شیوه های آموزش قدیمی مسلماً پاسخگوی نیاز های آموزشی متغیر عصر جدید نیست ، بنابراین یکی از تلاشهای سازمانهای آموزشی باید در ارتباط با فن آوری اطلاعات و ارتباطات و کاربرد آن در برنامه درسی باشد (نیاز آذری ، 1383 ) . فن آوری اطلاعات و ارتباطات تأثیر قابل توجهی در امر یادگیری دارد که شامل تغییر نقش فراگیران و معلمان ، مشارکت بیشتر دانش آموزان با همسالان ، افزایش استفاده از منابع خارج از متون درسی و رشد و بهبود مهارتهای طراحی و ارائه مطالب میباشد ( افضل نیا ، 1387 ). به طور کلی نقش دانشآموز در محیط یادگیری مبتنی برفن آوری اطلاعات و ارتباطات دستخوش تغییر میگردد و در این فرایند دانشآموزان فعالند و به تولید دانش میپردازند ( آرمیتاژ[1] ، 2003 ) .فن آوری اطلاعات و ارتباطات در ایجاد انگیزه ، عمق و وسعت دادن به یادگیری و پایدار ساختن آن و رفع خستگی و کسالت دانشآموزان و ایجاد مهارت ذهنی جهت پاسخگویی به پرسشها نقش مؤثری دارد.
یکی از معضلات امروز در عرصهی آموزش و پرورش ، فقدان علاقهی دانشآموزان به یادگیری به ویژه در دروسی چون درس ریاضی است. علیرغم اهمیت تمامی دورههای تحصیلی ، از آنجا که دورهی دبیرستان زیر بنا و پایهی ساخت شخصیت علمی دانشآموزان و زمینهساز ایجاد نگرش مثبت یا منفی آنان نسبت به دروس ، به ویژه درس
یک مطلب دیگر :
۶ نکته طلایی تایپوگرافی در طراحی سایت
ریاضی است باید با روش نوین علاقهمندی به این درس و آموزش را به ویژه در این پایه تحصیلی و در این درس خاص ایجاد کرد . یکی از روشهای نوین آموزشی استفاده از فنآوری اطلاعات و ارتباطات است. کاربرد این روش در درس ریاضی باعث علاقهمندی دانشآموزان به درس میگردد. چرا که در این روش ، تدریس همراه با تصاویر زیبا صورت میگیرد و از طرفی چون دانشآموز در یادگیری نقش دارد ، باعث علاقه و تعمیق یادگیری وی میگردد.
در دهههای اخیر رویکردهای سنتی یادگیری با ظهور فنآوریهای نوین چند رسانهایها، فرارسانهها و ارتباطات از راه دور دستخوش تغییرات اساسی شده است . استفاده از فنآوریها به دلیل تخصصی بودن حوزهی کاری ، تعیین کنندۀ موفقیت رسیدن به اهداف آموزش و پرورش است. روشهای آموزشی نیز نیازمند بازنگری است تا با استفاده از یافتههای نوین پژوهشی ، بتواند بیشترین بازده را برای دانشآموزان داشته باشد ( کشاورز ، 1388 ).
ورود چند رسانهایها و ارائه دروس به صورت الکترونیکی در آموزش و پرورش انقلابی در زمینه تدریس ، عملکرد تحصیلی و روشهای نوین مشارک دانشآموزان ایجاد کرده است . به کارگیری فناوریهای نوین مزایایی به همراه داشته است: تلفیق فناوری اطلاعات در آموزش یادگیری خود گردان را افزایش میدهد. استفاده از فناوریها و نرم افزارهای چند رسانهای به فرد یادگیرنده این امکان را میدهد که بجای واکنشهای منفعلانه در فرایند یادگیری ، ابتکار عمل را به دست گرفته ، با انتخاب مواد آموزشی مناسب یادگیری هدفمند و معنادار داشته باشد. با توجه به مطالب فوق در این پژوهش محقق در صدد است تا به این پرسش اساسی پاسخ دهد که: آیا نرم افزارهای چند رسانهای بر یادگیری درس ریاضی دانشآموزان تأثیر دارد؟
برکسی پوشیده نیست که اغلب دانش آموزان سال اول دبیرستان در یادگیری درس ریاضی با مشکلات جدیدی رو به رو هستند بطوریکه غالباً عنوان می کنند ” ما این درس را نمیتوانیم یاد بگیریم ، این درس بسیار مشکل است ، دبیر برای تدریس بسیار زحمت می کشد ولی ذهن ما قادر به فراگیری مطالب نیست ” بررسی های انجام شده نشان می دهد که دانش آموزان تمرکز کافی روی مطالب درسی ندارند بجای دنبال کردن مطالب و یافتن ریشههای ضعف ، با بیان مطالب ذکر شده فوق خود را از یادگیری مبّرا مینمایند. دبیران با استفاده از روشهای سنتی حداکثر تلاش خود را جهت انتقال مفاهیم و موارد پایهای به دانشآموزان انجام میدهند ولی متأسفانه تلاش آنها به دربهای بسته ذهن غالب دانشآموزان برخورد نموده و قادر به نفوذ در آنها نیست. ما میدانیم که عدم یادگیری درس ریاضی باعث کاهش قدرت تجزیه و تحلیل منطقی امور و حتی درک عمیق مطالب درسی سایر دروس میگردد و قدرت انتزاع مطالب از محیط را کم مینماید. یادگیری این درس برای علوم نظامی ، اقتصادی و فنی اجتناب ناپذیر است. بدین سبب جهت انجام فرایند یادگیری درس ریاضی در دانشآموزان به دنبال راهی هستیم که ابتدا علاقهمندی به درس که همان موتور محرکه حرکت در مسیر یادگیری است ایجاد نمائیم تا جائیکه جذابیت کارها علاوه بر انگیزه وجودی انجام آن وابسته به شیوه ارائه آنها نیز می باشد.
افزایش حجم دانش واطلاعات ، کهنه شدن سریع مطالب درسی، تغییرات سریع جامعه و قابل پیشبینی نبودن آینده ، لزوم آموزش و یادگیری مداوم را به جای آموزش مقطعی ایجاب میکند. از سوی دیگر آموزش مداوم ، شیوهی یادگیری جدیدی را میطلبد ، شیوهای که به کمک آن ، فرد بتواند به طور خودگردان و مستقل و برای همه عمر به مطالبهی دانش و استفاده از آن بپردازد ( حاجی کتابی ، 1381 ).
امروزه نیاز به روشهای نوین تدریس با توجه به پیشرفت روز افزون علم و فن آوری حس میشود ، باید به دنبال روشهای تدریسی بود تا بتوان دانشآموزان را از حفظ طوطیوار به سوی یادگیری سوق داد. استفاده از روشهای فعال تدریس از روشهایی است که کمک شایانی به دانشآموزان و دبیران میکند. روشهای فعال تدریس روشهایی هستند که فعالیت ذهنی دانشآموزان را در زمینههای عمومی وی بر میانگیزد ( تاتل[2] ، 2008 ).
فن آوریهای جدید با فراهم آوردن فرصتهایی مناسب در جهت استعدادها و علایق شخصی دانشآموزان به بهبود نظام آموزشی مدارس کمک شایانی میکنند. هم چنین به کارگیری فن آوری آموزشی در سطح مدارس باعث می شود تا علاقه و انگیزه دانشآموزان به یادگیری بیشتر شده و آنها خود را در یادگیری درگیر کنند که این امر یادگیری معنادار ، سریع و بهتر را در بر دارد ( هنیفین[3] ، 2000 ).
حال با عنایت به اهمیت و ضرورت یادگیری و ایجاد علاقهمندی برای یادگیری دانشآموزان در نظام آموزش و پرورش در کلاس درس و همچنین با توجه به اینکه در سالهای اخیر وزارت آموزش و پرورش با توجه به سند تحول بنیادین در جهت تولید محتوای الکترونیکی توسط دبیران و دانشآموزان و استفاده از نرم افزارهای آموزشی در کلاس درس تلاشهایی را مبذول داشته است لذا پژوهش دربارهی تأثیر نرمافزارهای آموزشی بر یادگیری و علاقمندی به درس دانشآموزان از ضرورت ویژهای برخوردار میباشد که در این تحقیق مورد توجه و بررسی قرار گرفته است . اهمیت این پژوهش و نتیج عملی آن میتواند در استفاده مدیران ، معلمان و برنامهریزان آموزش و پرورش مؤثر بوده ، همچنین میتواند مورد بهرهگیری محققان و پژوهشگران بعدی قرار گیرد.
5-2- ارائه پیشنهادات……………………………………………………………………………………………………………………. 60
مراجع …………………………………………………………………………………………………………………………………………… 61
چکیده انگلیسی……………………………………………………………………………………………………………………………… 64
چکیده
با توجه به نیاز روز افزون و انکارناپذیر به نیروی برق جهت مصارف خانگی، اداری، عمومی و صنعتی و همچنین نزدیکتر شدن به زمان اتمام انرژیهای تجدیدناپذیر مانند سوختهای فسیلی استفاده از انرژیهایی مانند انرژی خورشید جهت تولید برق خورشیدی به عنوان انرژی جایگزین مورد توجه قرار گرفته است. برق خورشیدی از نوع انرژیهای پاک میباشدکه آثار مخرب زیست محیطی ندارد و منتشر کنندهی گازهای گلخانهای نیست. سلولهای خورشیدی یکی ازمناسبترین منابع برای استفاده ازانرژیهای تجدیدپذیر هستند این سیستمها بصورت مستقیم انرژی خورشید را به انرژی الکتریکی تبدیل میکنند. یکی ازموضوعات اصلی تحقیقات در این زمینه مسئله مدلسازی دقیق این سلولها می باشد. شناسایی پارامترها باید به گونهای باشد که نتایج حاصل ازمدل با داده های اندازهگیری شده ازسیستم واقعی همپوشانی داشته باشند.
در این پایان نامه از الگوریتم رقابت استعماری به منظور شناسایی پارامترهای سلول خورشیدی و به حداقل رساندن میانگین توان خطا استفاده شده است. بدین منظور
مدل تک دیودی و دو دیودی سلول خورشیدی را در نظر گرفته شده است. پس از به یافتن نقاط مدل بهینه سلول خورشیدی، نتایج بدست آمده از شبیهسازیها را با نتایج الگوریتمهای دیگر مورد مقایسه قرار دادیم. نتایج شبیهسازی حاکی از عملکرد صحیح الگوریتم رقابت استعماری در یافتن مدل دقیق سلول خورشدی است.مدل بدست آمده عملکردی مشابه یک سلول خورشیدی واقعی دارد. پس از آن مقدار بیشینه توان سلول خورشیدی مدلسازی شده را در شرایط محیطی مختلف محاسبه کردیم. مقدار بیشینه توان در دو مدل تک دیودی و دو دیودی تقریباً مشابه بدست آمده است.
فصل اول
مقدمهای بر انرژی خورشیدی
امروزه تقاضای مصرف انرژی در جهان رو به افزایش بوده و با توجه به محدودیت در استفاده از سوختهای فسیلی برای تولید انرژی علاقمندی در جهت یافتن منابع جایگزین انرژیهای تجدیدپذیر وجود دارد. به گزارش شانا، صاحبان منابع فسیلی باید بدانند که برداشت بیشتر آنها از ذخایر امروز، مستلزم بهرهمندی کمتر فردا و در نهایت تهیشدن منابع در مدت زمانی کمتر است]1[. خوشبختانه بیشتر ممالک جهان به اهمیت و نقش منابع انرژی بویژه انرژیهای تجدیدپذیر پیبردهاند و به طور گسترده برای بهرهبرداری از این منابع تحقیقات وسیع و سرمایه گذاریهای اصولی انجام شده است.
در سال ٢٠١١ بالغ بر ٩ درصد از کل انرژی استفاده شده در کل حوزهها و بخشهای مختلف آمریکا از انرژی تجدیدپذیر تشکیل شده است. شکل1-1 درصد مشارکت هر نوع از انرژیهای تجدیدپذیر را در این بخش نشان میدهد]2[.
در سیستمهای خورشیدی، بادی، زمینگرمایی و دریایی هزینهای برای سوخت پرداخت نمیشود. از بین این منابع سلولهای خورشیدی به دلیل ویژگیهای منحصر به فردشان مانند نصب آسان، تعمیرات کم و نداشتن آلودگی و نویز، در سراسر جهان به صورت گستردهای مورد استفاده قرار میگیرند.
جهت بهرهبرداری بهتر از منابع فتوولتائیک یافتن مدل دقیق سلول خورشیدی دارای اهمیت بسیار زیادی است. هر چه مدل ارائه شده دقیقتر باشد محاسبات انجام شده دقیقتر و نتایج شبیهسازی با نتایج بدست آمده در واقعیت نزدیکتر خواهند بود. با پیشرفتهای صورت گرفته در زمینه انرژی خورشیدی، مدلهای متعددی برای سلولهای خورشیدی ارائه شدهاند، ولی دو مدلی که تا به امروز نسبت به دیگر مدلها بیشتر به کار رفتهاند، مدل تک دیودیو دو دیودی میباشند.
یک مطلب دیگر :
در سالهای اخیر با توجه به اهمیت روزافزون استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر، سیستمهای فتوولتائیک به عنوان یکی از این منابع که میتواند نقش مهمی در تأمین انرژی داشته باشد مورد مطالعات بسیاری قرار گرفته است. در ادامه به بررسی چند مورد از مطالعات انجام شده در این زمینه پرداخته میشود.
مدلسازی دقیق سلول خورشیدی با تعریف پارامترهای مطلوب یکی از شاخههای مورد مطالعه در زمینه انرژی خورشیدی میباشد. این مدلسازی شامل بدست آوردن منحنی جریان بر حسب ولتاژ(I-V) است[8-3]. دو روش اصلی برای مشخص کردن پارامترهای مجهول مسئلهی مدلسازی میتواند مورد استفاده قرار گیرد که عبارتاند از: روشهای کلاسیک و الگوریتمهای فراابتکاری.
در مرجع [9] از روش کمینهسازی مربعات که در روشهای کلاسیک جای دارد به منظور برازش دادهها استفاده شده است و عملکرد روشهای گاوس- نیوتن و لونبرگ – مارکارد درشناسایی پارامترهای یک نمونه سلول خورشیدی واقعی مقایسه شدهاند. نتایج بدست آمده نشان میدهند که روش کمینه مربعات ابزار مناسبی برای شناسایی پارامترهای سلولهای خورشیدی می باشند.
روشهای هوشمند که معمولاً از رفتار طبیعت الهام گرفتهاندسعی میکنند به یک جواب بهینه نزدیک شوند. برای مثال در [10] از الگوریتم بهینهسازی زنبور عسل جهت شناسایی پارامترهای سلول فتوولتائیک استفاده شده است.
در مرجع [11] به منظور تعیین پارامترهای مجهول سلول خورشیدی الگوریتم جفتگیری پرندگان بکار گرفته میشود که نقطه حداکثر توان سلول خورشیدی نیز محاسبه شده است.
در مرجع [12] از الگوریتم تکامل تفاضلی برای پیدا کردن پارامترهای مدل تک دیود سلول فتوولتائیک استفاده شده است.
در مرجع [13] روش شناسایی پارامتر مبتنی بر جستجوی HS برای شناسایی پارامترهای ناشناخته سیگنال خورشیدی مدل تک دیود و مدل جفت دیود پیشنهاد شده است. اجرای آسان و کارائی بالا از دلایل اصلی محبوبیت HS برای حل مشکلات پیچیده بهینهسازی است.
در مرجع [14] به منظور یافتن پارامترهای مدل فتوولتائیک از محیط سیمولینک متلب استفاده شده است. مدار الکتریکی تک دیود به عنوان ترکیبی ساده و با دقت کافی بطور گسترده از روش MPP از مقالههای [20-15 ] استفاده شده است.
در مرجع[26] چندین پارامتر از ماژولهای فتوولتائیک به نام جریان فوتو، جریانهای اشباع دیودها، ضرایب ایدهآل دیود، مقاومت سری و مقاومت موازی استخراج شدهاند که از روش P-DE استفاده میشود. نتایج نشان میدهد روش پیشنهادی نسبت به روشهای مشابه از دقت، سرعت همگرایی بالاتری برخوردار بوده و در آن نیاز به تعداد پارامترهای کنترل کمتری میباشد.
علاوه بر الگوریتمهای فوق از الگوریتم اجتماع ذرات [21]، الگوریتم ژنتیک [22] و سایر الگوریتمها [23-25] نیز برای تعیین پارامترهای مدل تک و دو دیود سلول فتوولتائیک استفاده شد که هر یک از این روشها دارای نقاط ضعف و قدرت میباشند. در همهی روشهای مذکور، معیار اصلی بهینهسازی، به حداقل رساندن اختلاف بین نتایج آزمایشگاهی و نتایج حاصل از مدل مداری بوده است.
در این پایاننامه از بین روشهای موجود یکی از روشهای بهینهسازی هوشمند که تاکنون در این زمینه بکار گرفته نشده است مورد بررسی قرار میگیرد. روش پیشنهادی الگوریتم رقابت استعماری است، که یکی از الگوریتمهای دقیق و کاربردی برای تعیین پارامترهای سلول فتوولتائیک میباشد.
عوامل نگهدارنده کمال گرایی …………………………………………………………………………………………….. 41
بخش چهارم اضطراب امتحان
اضطراب امتحان ………………………………………………………………………………………………………………… 43
علائم روانشناختی و شناختی اضطراب …………………………………………………………………………………. 44
مؤلفه های اضطراب …………………………………………………………………………………………………………… 44
بحران اضطراب در نوجوانی ……………………………………………………………………………………………….. 49
صفاتی که باعث ایجاد اضطراب می شوند …………………………………………………………………………….. 50
پیامد های اضطراب ……………………………………………………………………………………………………………. 51
مدل ها و نظریه های اضطراب امتحان ………………………………………………………………………………… 53
نظریه توجهی- شناختی ……………………………………………………………………………………………………. 53
مدل اضطراب موقعیت – خصیصه …………………………………………………………………………………….. 53
مدل تداخل …………………………………………………………………………………………………………………….. 54
مدل کمبودها ………………………………………………………………………………………………………………….. 54
مدل نقص و کمبود دوگانه ………………………………………………………………………………………………… 54
عوامل مؤثر در بروز اضطراب امتحان ………………………………………………………………………………….. 54
عوامل فردی و شخصی …………………………………………………………………………………………………….. 54
عوامل آموزشگاهی و اجتماعی …………………………………………………………………………………………… 57
عوامل خانوادگی ……………………………………………………………………………………………………………… 57
پژوهش های انجام شده در ارتباط با موضوع پژوهش
پژوهش های انجام شده در ایران ……………………………………………………………………………………….. 58
پژوهش های انجام شده در خارج از کشور …………………………………………………………………………. 63
جمع بندی ……………………………………………………………………………………………………………………… 68
فصل سوم روش انجام پژوهش
روش تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………… 71
جامعه آماری …………………………………………………………………………………………………………………… 71
روش نمونه گیری و تعداد نمونه ……………………………………………………………………………………….. 71
ابزارهای اندازه گیری ……………………………………………………………………………………………………….. 71
پرسشنامه کمال گرایی هیل و همکاران ……………………………………………………………………………….. 71
پرسشنامه اضطراب امتحان ساراسون …………………………………………………………………………………… 72
پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان گارنفسکی و همکاران ………………………………………………………….. 72
پرسشنامه ذهن آگاهی رایان و براون ……………………………………………………………………………………. 74
فرآیندهای اجرای پژوهش …………………………………………………………………………………………………. 74
روش تحلیل داده ها ………………………………………………………………………………………………………….. 74
آمار توصیفی …………………………………………………………………………………………………………………….. 74
آمار استنباطی …………………………………………………………………………………………………………………… 74
فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده ها
مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………. 76
آمار توصیفی …………………………………………………………………………………………………………………… 76
تجزیه و تحلیل استنباطی داده ها ……………………………………………………………………………………….. 81
فصل پنجم نتیجه گیری و پیشنهاد ها
مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………….. 89
بحث ……………………………………………………………………………………………………………………………… 89
جمع بندی و نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………………… 92
محدودیت های پژوهش ………………………………………………………………………………………………….. 93
پیشنهادهای پژوهشی ……………………………………………………………………………………………………….. 93
پیشنهادهای کاربردی ………………………………………………………………………………………………………. 94
منابع
منابع فارسی ……………………………………………………………………………………………………………………… 95
منابع انگلیسی …………………………………………………………………………………………………………………… 98
پیوست ها
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 4-1: تعداد نمونه، میانگین و انحراف استاندارد نمرات آزمودنی ها در متغیر تنظیم شناختی هیجان……………………………………………………………………………………………………………………………………… 76
جدول4-2: جدول میانگین و انحراف استاندارد توزیع نمرات دانش آموزان در مولفه های کمال گرایی… 78
جدول 4-3: جدول میانگین و انحراف استاندارد توزیع نمرات دانش آموزان در متغیر ذهن آگاهی………. 79
جدول 4-4: ضریب پراکندگی دانش آموزان در متغیر های کمال گرایی، تنظیم شناختی هیجان و ذهن آگاهی……………………………………………………………………………………………………………………………………… 80
جدول 4-5: جدول ضریب همبستگی و ضریب تعیین تنظیم شناختی هیجان با اضطراب امتحان ………. 81
جدول 4-6: جدول ضریب همبستگی و ضریب تعیین کمال گرایی با اضطراب امتحان ……………………. 82
جدول 4-7: جدول ضریب همبستگی و ضریب تعیین ذهن آگاهی با اضطراب امتحان …………………….83
جدول 4-8: نتایج تحلیل وریانس یک متغیری روی میانگین کمال گرایی، تنظیم هیجان شناختی و ذهن آگاهی دربررسی اضطراب امتحان برای بررسی معناداری رگرسیون گام به گام ………………………………. 84
جدول 4-9: نتایج تحلیل رگرسیون چند متغیری کمال گرایی، در پیش بینی اضطراب امتحان دانش آموزان ………………………………………………………………………………………………………………………………….. 85
جدول 4-10 نتایج تحلیل رگرسیون چند متغیری تنظیم شناختی هیجان، در پیش بینی اضطراب امتحان دانش آموزان ………………………………………………………………………………………………………………………… 86
جدول 4-11: نتایج تحلیل رگرسیون چند متغیری ذهن آگاهی، در پیش بینی اضطراب امتحان دانش آموزان ……………………………………………………………………………………………………………………………………. 87
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
شکل2-1: پنج خانواده از فرآیندهای تنظیم هیجان مطابق با مدل کیفیت تولید هیجان ……………………….. 20
نمودار4-1: نمودار میانگین و انحراف استاندارد توزیع نمرات دانش آموزان در مولفه های تنظیم شناختی هیجان ……………………………………………………………………………………………………………………………………. 77
نمودار4-2: نمودار میانگین و انحراف استاندارد توزیع نمرات دانش آموزان در مولفه های کمال گرایی……………………………………………………………………………………………………………………………………… 78
نمودار4-3: نمودار میانگین و انحراف استاندارد توزیع نمرات دانش آموزان در متغیر ذهن آگاهی…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 79
نمودار4-4: نمودار مقایسه ضریب پراکندگی نمرات دانش آموزان در متغیرهای مستقل…………………………………………………………………………………………………………………………………… 80
چکیده
مقدمه: موقعیت امتحان می تواند واکنش های اضطرابی را در بسیاری از دانشجویان و دانش آموزان ایجاد کند. از طرفی علی رغم حجم وسیع متون تحقیقی در زمینه اضطراب امتحان، تحقیقات انگشت شماری به به نقش راهبردهای تنظیم هیجانی، کمالگرایی و ذهن آگاهی در زمان امتحان و اضطراب امتحان پرداخته اند.
روش: پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی می باشد. نمونه مورد مطالعه 186 دانش آموز پسر سال سوم دبیرستان می باشد.داده های پژوهش پس از جمع آوری از طریق پرسشنامه های کمال گرایی هیل و همکاران، تنظیم شناختی هیجان گارنفسکی و همکاران، ذهن آگاهی رایان و براون و اضطراب امتحان ساراسون با استفاده از روش های آماری ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه همزمان مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.
یافته های پژوهش: تجزیه و تحلیل داده ها حاکی از آن بود که بین تنظیم شناختی هیجان، کمال گرایی و ذهن آگاهی با اضطراب امتحان دانش آموزان رابطه مثبت معنادار وجود دارد و این سه متغیر به طور مثبت و معناداری اضطراب امتحان را پیش بینی کردند.
بحث: با توجه به نتایج بدست آمده، دانش آموزانی که دارای ضعف در تنظیم شناختی، خصوصیات کمال گرایی منفی و ذهن آگاهی دارند رابطه مثبت و معناداری را با اضطراب امتحان نشان می دهند و هر سه متغیر(تنظیم شناختی هیجان، کمال گرایی، ذهن آگاهی) پیش بینی کننده اضطراب امتحان دانش آموزان می- باشد.
واژگان کلیدی: اضطراب امتحان، تنظیم شناختی هیجان، کمال گرایی، ذهن آگاهی.
مقدمه
افراد کمال گرا در سال های زندگی خود آموخته اند که فقط در صورتی دوست داشتنی ومورد قبول هستند که کارها را صد در صد کامل انجام دهند. بنابراین احساس خود ارزشمندی و عزت نفس آن ها بر اساس معیارهای بیرونی و قضاوت افراد دیگر پایه ریزی شده است. چنین نگرشی فرد را نسبت به نقطه نظرها و انتقادات دیگران آسیب پذیر و به شدت حساس می سازد به همین دلیل این افراد دائماً از بازنده بودن و اشتباه کردن می ترسند، نقایص خود را از همه پنهان می کنند ، تفکر همه یا هیچ دارند و بر روی بایدهای غیر ممکن به شدت تأکید می کنند . وقتی هدفی بالاتر از توان شما باشد، تلاش در جهت رسیدن به آن به شکست منتهی می شود و شکست های پی در پی منجر به اضطراب می شود. اضطراب امتحان به عنوان یک پدیده به مجموعه ای از پاسخ های ادراکی، فیزیولوژیکی و رفتاری اطلاق می شود که با نگرانی درباره پیامدهای منفی یا شکست احتمالی از امتحان یا موقعیت های ارزیابی کننده مشابه همراه است (بیابانگرد،1381).
براساس برآورد پژوهشگران در پژوهش های مختلف، میزان شیوع اضطراب امتحان در دانش آموز ان از 10 تا 30 درصد گزارش شده است (مک رینولدز، موریس و کراچ ویل، 1983 ). این برآورد در ایران برای دانش آموزان دبیرستانی 2/17 درصد گزارش شده است (ابوالقاسمی و همکاران، 1381). پژوهش های اخیر دریافته اند که تنظیم هیجانی اثربخش و کارآمد برای سلامت روانی بسیار حیاتی است و مشکل در تنظیم هیجان در ارتباط با دامنه ای از رفتارهای مسأله ساز و اختلالات روانی مثل سوء مصرف مواد، خودآزاری، افسردگی، اضطراب، اختلال شخصیت مرزی و اختلال استرس پس از سانحه می شود (روبرتون، دافرن و باکس ،2011). افسردگی، اضطراب و استرس می توانند به عنوان یک پاسخ ناموفق به چالش های زندگی دیده شوند. بنابراین شناخت و رشد راهبردهای مقابله ای کارآمد در دوران نوجوانی و جوانی اساس و بنیاد سازگاری های موفق در بزرگسالی می باشد (انگن ،2010).
در مجموع، نتایج پژوهش ها حاکی از اهمیت راهبردهای شناختی هیجان در مطالعات بالینی می باشد. . ذهن آگاهی توجه کردن قاطعانه نسبت به امور در زمان حاضر است که ما تا به حال طور دیگری به آن ها توجه کرده ایم. افکار منفی و نگرانی درباره آنچه که شما می خواهید فردا انجام دهید و شامل تمرکز مکرر و مجدد ذهن در زمان حاضر است . هر فکر، احساس یا حس هایی که وارد توجه شما می شود به همان گونه که هست مورد تائید و پذیرش قرار می گیرد. این واکنش پیشگیرانه، برای افکاری است که شما را غمگین یا مضطرب می کند و به شما کمک می کند تا به حالت تعادل بعد از هیجان های تجربه شده منفی بازگردید (بایرون، 2006).
بیان مسئله
هنگامی که به کاربرد روزافزون آزمون و امتحان و تأثیرات آنها بر زندگی دانش آموزان فکر می کنید، شگفت زده نمی شوید که موقعیت امتحان می تواند واکنش های اضطرابی را در بسیاری از دانشجویان و دانش آموزان ایجاد کند و گاهی آنان را طوری پریشان و مضطرب کند که نیاز به یاری جستن از متخصصان را ضروری می سازد (اسپیلبرگر و وج [1]به نقل از کاپا آپدین[2]، 2009).
اضطراب امتحان[3] اصطلاح کلی است که به نوعی از اضطراب با هراس اجتماعی خاص اشاره دارد، که فرد را درباره توانایی هایش دچار تردید می کند و پیامد آن کاهش توان مقابله با موقعیتهایی مانند موقعیت امتحان است، موقعیت هایی که فرد را در معرض ارزشیابی قرار می دهند و مستلزم حل مشکل یا مسئله هستند. در واقع اضطراب امتحان نوعی اضطراب ارزشیابی است، به این معنی که با توجه به مرحله بروز آن، ارزیابی یا خود تهدید سازی از موقعیت آزمون است، اضطراب امتحان در شرایط شناختی نابهنجار (مانند ادراک های نگران کننده و افکار نامربوط به امتحان) در برابر استرس زاهای تحصیلی بروز می کند این پاسخ های نابهنجار به موقعیتهای بسیار فشارزا، به کاهش در عملکرد و کاهش حافظه فعال می انجامد( پارکس-استم،گلوتیزر و اوتین گن[4]،2010، به نقل از حیدری، احتشام زاده، حلاجانی،1389 ).
بنابراین می توان چنین اظهار داشت که فرد دچار اضطراب امتحان مواد درسی را می داند اما شدت اضطراب وی مانع از آن می شود که معلومات خود را هنگام امتحان نشان دهد. افراد دارای اضطراب امتحان بالا به فعالیت های نامربوط واداشته می شوند که این رفتارها به عملکرد آسیب می رساند(ابوالقاسمی،1378). تنظیم هیجان را می توان به صورت فرایندهایی تعریف کرد که از طریق آن، افراد می توانند بر اینکه چه هیجانی داشته باشند، چه وقت آنها را داشته باشند و چگونه آنها را تجربه و ابراز کنند، تاثیر بگذارند(گروس[5]،1998؛ به نقل ازحیدری، احتشام زاده و حلاجانی،1389). در این رابطه تامپسون[6] (1994، به نقل از حیدری، احتشام زاده و حلاجانی، 1389)، نیز معتقد است که تنظیم هیجان به منزله فرایندهای درونی و بیرونی است که مسئولیت کنترل، ارزیابی و تغییر واکنشهای عاطفی فرد را در مسیر تحقق یافتن اهداف او بر عهده دارند.
بررسی متون و مطالعات روان شناختی نشان می دهد که تنظیم هیجان، عامل مهمی در تعیین سلامتی و داشتن عملکرد موفق در تعاملات اجتماعی است . از طرفی علی رغم حجم وسیع متون تحقیقی در زمینه اضطراب امتحان، تحقییقات انگشت شماری به راهبردهای تنظیم هیجانی در زمان امتحان پرداخته اند. با این وجود توانایی فرد در کنترل هیجان هایش یکی از مهم ترین قابلیت هاست که باید آموخته شود. تنظیم هیجانی به عنوان فرایند آغاز، حفظ، تعدیل یا تغییر در بروز، شدت یا استمرار احساس درونی و هیجان مرتبط با فرایندهای اجتماعی-روانی، فیزیکی در به انجام رساندن اهداف فرد تعریف می شود (ویمز و پینا[7]، 2010). اسکاتز، دیستیفانو، بنسون و داویس (2004)، در خصوص تحقیقات انجام گرفته در زمان برگزاری امتحان، اظهار داشتند که تنظیم هیجانی در حین آزمون می تواند در سه بعد مفهوم پردازی شود؛ فرایندهای تکلیف محور شامل گفتگو با خویشتن است که به دانشجویان و دانش آموزان کمک می کند تا به جای تمرکز بر هیجان ها در زمان برگزاری امتحان، توجه خود را صرف امتحان کنند.
از سویی دیگر، راهبردهای هیجان محور، تمرکز دانشجویان و دانش آموزان را از تکلیف به احساسات و تفکرات منحرف می سازد از جمله این راهبردها، گفتگو با خویشتن است که این نوع از گفتگوهای درونی غالباً اضطراب را در حین امتحان افزایش می دهند. ذهن آگاهی به عنوان یک احساس بدون قضاوت و متعادل از آگاهی تعریف شده است که به واضح دیدن و پذیرش هیجانات و پدیه های فیزیکی، همان طور که اتفاق می افتد، کمک می کند. آموزش ذهن آگاهی یکی از روش های درمانی مبتنی بر کاهش استرس و روان درمانی است که در آن بازنمایی ذهنی اشیاء موجود در زندگی که از کنترل بلافاصله انسان خارج است از طریق تنفس و فکر کردن به افراد آموزش داده می شود و در واقع این روش درمانی تلفیقی از تن آرامی و ذهن آگاهی است. ریان و دسی نشان دادند که ذهن آگاهی به افراد در تعدیل الگوهای رفتاری منفی و افکار اتوماتیک و تنظیم رفتارهای مثبت مرتبط با سلامتی کمک می کند. به عبارت دیگر، ذهن آگاهی از طریق ترکیب سرزندگی و واضح دیدن تجربیات می تواند تغییرات مثبتی را در شادکامی و بهزیستی ایجاد نماید. تحقیقات نشان داده اند که مراقبه ی ذهن آگاهی خلق را بهبود بخشیده و آموزش کوتاه مدت آن خستگی و اضطراب را کاهش می دهد. آموزش ذهن آگاهی بر افسردگی، اضطراب و سازگاری روان شناختی تأثیر دارد. و درمان مبتنی بر ذهن آگاهی به بهبود نشانه های اضطراب و افسردگی در بیماران مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر می شود، بهبود کیفیت زندگی و کاهش افسردگی در دانشجویان را به دنبال دارد و از عود و بازگشت افسردگی و اضطراب پیشگیری می کند( اسکاتز، دیستیفانو، بنسون و داویس، 2004). تنظیم هیجان نیز از جمله متغییرهایی است که می تواند با سلامت روان مرتبط باشد. تنظیم هیجان به توانایی فهم هیجانات، تعدیل تجربه هیجانی و ابراز هیجانات اشاره دارد. بر طبق مدل تنظیم هیجان گروس، تنظیم هیجان شامل همه راهبردهای آگاهانه و غیر آگاهانه می شود که برای افزایش، حفظ و کاهش مؤلفه های هیجانی، رفتاری و شناختی یک پاسخ هیجانی به کار برده می شود. مداخله گروهی تنظیم هیجان تأثیر مثبتی بر کاهش آسیب رساندن به خود،عدم تنظیم هیجان و نشانه های ویژه اختلال شخصیت مرزی همانند کاهش نشانه های افسردگی، اضطراب و استرس دارد.
تعریف ماهیت کمال گرایی به عنوان یک ویژگی شخصیتی همواره امری دشوار بوده است. اگرچه هنوز اتفاق نظری در میان دانشمندان در رابطه با این ساختار روانی وجود ندارد، هولندر (1978، به نقل از غفارثمر و شیرازی زاده،1389)، کمال گرایی را توقع بی اندازه شخص از خود یا دیگران در رابطه با کیفیت عملکرد می داند. فلت و هوویت
یک مطلب دیگر :
منبع مقاله درمورد توافق های مقدماتی
(2002) نیز کمال گرایی را نیاز شدید فرد برای انجام تمام کارها کاملاً بدون نقص تعریف می کنند. به بیان ساده، انسان های کمال گرا کسانی هستند که گرایش بسیار زیادی به ناتمام گذاشتن کارهای خود دارند و اغلب نگرانی عمیق و توأم با شک در مورد کیفیت عملکرد خود دارند(برنز، 1980؛ به نقل از غفار ثمر و شیرازی زاده،1389). چنین افرادی همواره در تلاش برای انجام کارهای کاملاً بدون نقص هستند و احساس وجود کوچک ترین خطا باعث می شود تا کل کار را یک شکست تلقی کنند و این احساس شکست به نوبه خود به اضطراب می انجامد(کاوامورا،فراست و دیبارتولو،2001).
از زمان معرفی کمال گرایی تا کنون، این ساختار روانی همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است. بسیاری به بررسی علل آن و برخی دیگر به تأثیرات این بعد شخصیتی پرداخته اند( روزنهان و سلیگمن، 1995؛ به نقل ازغفارثمر و شیرازی زاده، 1389). یکی از حوزه های پژوهش که توجه بسیاری از محققان را به خود معطوف داشته است، ارتباط بین کمال گرایی و متغیرهای آسیب روانی است. در این میان ارتباط بین کمال گرایی و اضطراب نیز به میزان قابل توجهی مورد مطالعه قرار گرفته است. ترگسلر و کارست در سال 1973 اعلام کردند که رابطه مثبتی بین کمال گرایی شخصی و اضطراب سخن گفتن در جمع وجود دارد. فلت،هوویت و اندلر و تاسون(1990،به نقل از غفارثمر و شیرازی زاده،1389)، همچنین دریافتند که رابطه معناداری بین کمال گرایی خودمدار و جامعه مدار از یک سو و اضطراب حالتی و خصیصه ای از سوی دیگر وجود دارد. این در حالی است که هوویت و فلت (1991، به نقل از غفارثمر و شیرازی زاده، 1389)، تنها رابطه معناداری را بین کمال گرایی جامعه مدار و اضطراب گزارش کرده اند.
ارتباط بین کمال گرایی و بسیاری از انواع اضطراب های منحصر به فعالیت نیز به وسیله بسیاری از پژوهشگران مورد مطالعه قرار گرفته است. به عنوان مثال، مور، دی، فلت و هوویت (2002)، دریافتند که میزان بالای کمال گرایی خود مدار و جامعه مدار ارتباط مثبتی با اضطراب فیزیولوژیکی ناتوان کننده در میان فعالان در عرصه های عمومی دارد.
در پژوهش پرابها و ساب (2003)، که با هدف مطالعه ارتباط بین عملکرد تحصیلی با کمال گرایی، تعویق آزمون و مؤلفه های اضطراب امتحان بین پسران و دختران دبیرستان در یک نمونه 200 نفری صورت پذیرفت، تحلیل همبستگی نشان داد که عملکرد تحصیلی به طور معناداری ارتباط منفی با جهت گیری کمال گرایی،تعویق آزمون، اضطراب امتحان دارد. این پژوهش نشان داد که اضطراب امتحان و کمال گرایی در زمینه عملکرد تحصیلی جزء متغیرهای مؤثر است. با توجه به مطالب فوق پژوهش حاضر در صدد پاسخ دادن به این سؤال می باشد که هریک از متغیرهای تنظیم شناختی هیجان،ذهن آگاهی و کمال گرایی تا چه میزان اضطراب امتحان دانش آموزان را پیش بینی می کند.
اهمیت و ضرورت پژوهش
روانشناسی سلامت در سال های اخیر اهمیت زیادی برای نحوه مواجهه با تنیدگی و چالش های زندگی در بهبود وضعیت سلامت جسمانی و روانی افراد قائل شده و مستقیم ترین روش مداخله را، تقویت پاسخ های مقابله ای و توانمندی های شناختی آنان می داند. مقابله ، تلاش های رفتاری و شناختی است که به طور مداوم در حال تغییر اند. تا فرد از عهده خواسته های بیرونی و درونی که ورای منابع و توان فرد ارزیابی می شوند، برآید. مقابله بازتابی از فرآیندی است که شامل درگیری فعال در دوره زمانی مشخص است و راهبردهای مختلفی دارد. انتخاب راهبرد شناختی ، هیجانی و رفتاری می تواند بر سلامت روان بالا یا پایین تأثیر بگذارد. تنظیم هیجان را می توان به صورت فرآیندهایی تعریف کرد که از طریق آن، افراد می توانند بر اینکه چه هیجانی داشته باشند و چه وقت آنها را تجربه و ابراز کنند ، تأثیر بگذارند.
از آنجا که تأکید بر مدرسه و موقعیت های پیشرفت تحصیلی مربوط به مدرسه است، توجه بیشتری به آن دسته از متغیرهای وابسته به اضطراب که دارای نتایج فوری برای تعلیم و تربیت دارد شده است.
بیش تر مطالعات در این زمینه وجود رابطه منفی (معکوس) بین اضطراب و کارکرد در اندازه گیری های استعداد فکری را نشان می دهند ( ساراسون، به نقل از نجاریان، 1384). افراد دارای اضطراب امتحان معمولاً سطوح پایینی از خودکارآمدی دارند. فرد مبتلا به اضطراب امتحان احساس درماندگی و ناتوانی می کند و نیز قادر نیست که رویدادهای امتحان را تحت کنترل و نفوذ خود درآورد. به عنوان یک نتیجه، فرد در سطح شناختی باور دارد که هر تلاشی برای موفق شدن در امتحانات، بیهوده و محکوم به شکست است و چنانچه تلاش های اولیه برای غلبه بر موانع و مشکلات امتحان غیر مؤثر باشند ، افراد مبتلا به اضطراب امتحان احتمالاً به سرعت تسلیم می شوند ( بنسون و همکاران، 1994).
همچنین اضطراب امتحان رابطه تنگاتنگی با سازگاری تحصیلی دانش آموزان دارد (ابوالقاسمی،1378). سازگاری تحصیلی به مجموعه واکنش هایی گفته می شود که به وسیله آن فرد آماده می شود تا پاسخی موزون و هماهنگ با شرایط مدرسه و فعالیتهایی که آن محیط از وی می خواهد، ارائه نماید. سازگاری تحصیلی شامل رضایت از مدرسه، پیشرفت تحصیلی، مورد علاقه معلم بودن، ارتباط با سایر دانش آموزان، نظر مسئولین مدرسه نسبت به عملکرد دانش آموز و غیره می شود (اسکات، روت و اسکات ،1989).
افسردگی، اضطراب و استرس می توانند به عنوان یک پاسخ ناموفق به چالش های زندگی دیده شوند. بنابراین شناخت و رشد راهبردهای مقابله ای کارآمد در دوران نوجوانی و جوانی اساس و بنیاد سازگاری های موفق در بزرگسالی می باشد (انگن ،2010). در مجموع، نتایج پژوهش ها حاکی از اهمیت راهبردهای شناختی هیجان در مطالعات بالینی می باشد. بنابراین قابلیت این راهبردها درتوصیف اختلالات هیجانی، ضرورت شناسایی، ارزیابی و ارتباط آنها را با اختلالات هیجانی گوناگون دوچندان می کند.
اهداف پژوهش
گفتار ششم: نوعی خشونت علیه زنان. 48
گفتار هفتم: عقده های عاطفی دوره کودکی.. 48
گفتار هشتم: وجود خلاء قانونی.. 48
گفتار نهم: اهداف ایدئولوژیکی (سیاسی/ مذهبی) 49
گفتار دهم: جهانی شدن: 49
مبحث ششم- واکنش محاکم دادگستری در قبال ارتکاب این جرم. 49
مبحث هفتم -دیدگاه امام خمینی(ره) و مراجع. 50
گفتار اول: قانون مربوط به مجازات اسید پاشی.. 52
گفتار دوم: مجازات جرم اسید پاشی از منظر جنبه عمومی جرم. 53
گفتار سوم: عفو. 54
فصل چهارم-بررسی عناصر و مجازات جرم اسید پاشی.. 56
مبحث اول-بررسی عناصر جرم اسید پاشی.. 57
گفتار دوم: ارکان اصلی متشکله جرم اسیدپاشی.. 57
بند اول رکن قانونی.. 57
بند دوم رکن مادی.. 57
بند سوم- رکن روانی.. 60
گفتار دوم-ارکان دیگر جرم اسیدپاشی.. 61
بند اول- مرتکب جرم. 61
بند دوم- بلوغ. 62
بند سوم- عقل.. 63
بند چهارم- اختیار. 64
بند پنجم- انسان بودن. 65
بند ششم-توجه جرم به شخص دیگر. 66
بند هفتم- عمل مرتکب… 67
بند هشتم-وسیله ارتکاب… 68
بند نهم- نتیجه مجرمانه. 70
بند دهم-فوت مجنی علیه. 70
مبحث دوم-سایر صدمات جسمانی.. 79
مبحث سوم-شروع به جرم اسیدپاشی.. 83
مبحث پنجم- معاونت در جرم اسید پاشی.. 86
مبحث ششم-تعدد جرم اسید پاشی.. 88
مبحث هفتم-موقعیت اسید پاشیاز نظر مطلق و مقید بودن. 88
مبحث هشتم-تخفیف مجازات جرم اسید پاشی.. 88
مبحث نهم-تعویق صدور حکم جرم اسید پاشی.. 90
اسیدپاشی به استفاده تعمدی از اسید جهت حمله به انسان دیگر اطلاق می شود که غالب قربانیان آن، زن ها و کودکان هستند. مهاجمین اغلب سر و صورت قربانی را هدف قرار می دهند تا او را کریه المنظر یا نابینا سازند. حمله اسیدی به ندرت عامل قتل می شود، لیکن باعث لطمات شدید جسمی، وحشت روانی، انزوای اجتماعی و محدودیت فعالیت اقتصادی قربانی یا قربانیان می شود.
مهاجمین به چندین دلیل و انگیزه از جمله انتقام به خاطر رد پیشنهاد ازدواج یا روابط جنسی ، مشاجره به خاطر زمین زراعی، تلافی حقارت کشی و حسادت مرتکب اسیدپاشی می شوند. با اینکه ارتکاب این جرم بیش تر در کشور بنگلادش شایع است، اما کشورهایی نظیر هند، پاکستان، کامبوج، افغانستان، ایران، فلسطین، کشورهایی در آفریقا و حتی برخی کشورهای غربی کمابیش شاهد این فعل غیر انسانی هستند.
در پژوهش حاضر، سعی شده است به آسیب شناسی پدیده مذموم اسیدپاشی از جمله علل و انگیزه ها، پیامدهای فردی و اجتماعی آن، مجازات ها و راه های پیشگیری و کاهش آن پرداخته شود. جمع آوری داده های تحقیق به صورت کتابخانه ای و یادداشت برداری از متون نوشتاری مانند کتاب، مقالات، جراید و وبگاه های اینترنتی بوده است. یافته های کلی این تحقیق حاکی از آن است که ارتکاب این جرم، عمدتاً ناشی از انتقام جویی های عشقی و ناموسی بوده و هدف آن، از بین بردن زیبایی مجنی علیه به عنوان سر منشأ شر میباشد.
کلید واژه ها:
اسیدپاشی، جرم، مجازات، پیشگیری، علل و عوامل، پیامدها
اسیدپاشی به استفاده تعمدی از اسید جهت حمله به انسان دیگر اطلاق می شود که غالب قربانیان آن، زن ها و کودکان هستند. مهاجمین اغلب سر و صورت قربانی را هدف قرار می دهند تا او را کریه المنظر یا نابینا سازند. حمله اسیدی به ندرت عامل قتل می شود، لیکن باعث لطمات شدید جسمی، وحشت روانی، انزوای اجتماعی و محدودیت فعالیت اقتصادی قربانی یا قربانیان می شود. از طرف دیگر، شمار کثیری از قربانیان که از کشورهای توسعه نیافته هستند بدون حمایت قضائی، حمایت مالی و دستیابی آسان و مکفی به امدادهای پزشکی و در نتیجه با چهره ای کریه یا چشمانی نابینا در عذابی مادام العمر رها می شوند.
مهاجمین به چندین دلیل و انگیزه از جمله انتقام به خاطر رد پیشنهاد ازدواج یا روابط جنسی ، مشاجره به خاطر زمین زراعی، تلافی حقارت کشی و حسادت مرتکب اسیدپاشی می شوند. با اینکه ارتکاب این جرم بیش تر در کشور بنگلادش شایع است، اما کشورهایی نظیر هند، پاکستان، کامبوج، افغانستان، ایران، فلسطین، کشورهایی در آفریقا و حتی برخی کشورهای غربی کمابیش شاهد این فعل غیر انسانی هستند.
کارشناسان اجتماعی و قضائی و جامعه شناسان در کنکاش دلایل شیوع ارتکاب جرم با اسید به عواملی همچون سهولت دسترسی به ابزار جرم (اسید)، خلا قضائی و خرده فرهنگ های مخرب در بین جوامع پی برده اند. متأسفانه در قانون مجازات اسلامی چنین جرمی تعریف نشده و برای آن کیفر مقرر نشده است و از آنجا که طبق اصل قانونی
یک مطلب دیگر :
۸ اشتباه رایج در طراحی صفحه “تماس با ما”
بودن جرم و مجازات، هیچ فعل یا ترک فعلی، جرم محسوب نمیشود، مگر به موجب قانون، لذا باید به سراغ قوانین جزایی گذشته (قبل از انقلاب) برویم که چنین ماده قانونی را تحت عنوان «قانون مجازات پاشیدن اسید» که مصوب سال 1337 می باشد، خواهیم یافت. متن این قانون به شرح زیر است: «هرکس عمداً با پاشیدن اسید یا هر نوع ترکیبات شیمیایی دیگر موجب قتل کسی بشود، به مجازات اعدام و اگر موجب مرض دایمی یا فقدان یکی از حواس مجنی علیه شود به حبس جنایی درجه یک و اگر موجب قطع یا نقصان یا از کار افتادن عضوی از اعضا شود، به حبس جنایی درجه دو از 2 سال تا 10 سال و اگر موجب صدمه دیگری شود، به حبس جنایی درجه دو از 2 سال تا 5 سال محکوم خواهد شد. مجازات شروع به پاشیدن اسید به اشخاص، حبس جنایی درجه دو از 2 سال تا 5 سال است».
آنچه در گام نخست مهم جلوه می کند، شناسایی دقیق ریشه ها و عوامل و فرآیندهای مؤثر بر آن جرم است؛ از سوی دیگر، نظر به روند روزافزون موارد اسیدپاشی در جوامع در عصر حاضر، واضح و مبرهن است که سیاست کیفری و مجازات ها به تنهایی کافی نبوده و قدرت بازدارندگی ندارند.در پژوهش حاضر، محقق بر آنست تا به طور مفصل به این پدیده شوم، علل و انگیزه ها و اهداف آن با تاکید بر جامعه ایران بپردازد.این جرم که معمولاً روی صورت قربانیان انجام می گیرد،عموماً به انگیزه ی تباه ساختن آینده و گوشه نشین کردن دائمی قربانی انجام می گیرد که متاسفانه در عمل نیز چنین شده و قربانی جرم تا مدت های طولانی و حتی تا پایان عمر از بند لطمات جسمانی و روانی این جرم خلاصی نخواهد یافت . با این وجود این جرم از جرایمی است که در کتب و مقالات حقوقی مهجور مانده و کم تر مورد تحلیل حقوق دانان و ارباب نظر قرار گرفته است.
تکرار حوادث اسیدپاشی در جامعه، موضوعی قابل تأمل است و در جامعه ما اسیدپاشی نتیجه یک پدیده تام است، یعنی جمیع عوامل اقتصادی، فرهنگی، مذهبی و فضای اجتماعی در بروز این حوادث دخیل هستند. باتوجه به جو اجتماعی جامعه و عواملی که برای بروز چنین حوادثی مساعد است، بدون شک اگر نگوییم در آینده پدیده اسیدپاشی در کشور افزایش خواهد یافت،دست کم می توان به جرات ادعا کرد که بنا به دلایل عدیده ای همچون به سستی گراییدن بنیان های اعتقادی، اخلاقی وسنن فرهنگی، رشد نرخ بیکاری، عدم توزیع عادلانه ثروت و موقعیت های اجتماعی و عدم احقاق متناسب برخی مطالبات دیگر، بروز خشونت و پرخاشگری در روابط و فضاهای اجتماعی و بین افراد جامعه غیرمحتمل نیست که اسیدپاشی می تواند کمافی السابق یکی از مظاهر و مراتب آن باشد. لذا شایسته است رهبران و مدیران کلان و نخبگان کشور ضمن شناخت و تسلط به زوایا و ویژگی های تهدیدهای فعلی و آتی کشور، در جهت کاهش معضلات جامعه و مهم تر از آن، در حوزه پیشگیری از بحران ها و سونامی های در پیش رو از جمله حملات اسیدی تلاش و برنامه ریزی کنند.
برخلاف جوامع غربی که مطالعات و کنکاش گسترده ای در ارتباط با اسیدپاشی و جستجوی موارد عینی آن در کشورهای کمتر توسعه یافته انجام داده و گزارش های فراوانی از مشاهدات خود انعکاس داده اند، این پدیده در کشور ما، با وجود ارتکاب قابل ملاحظه آن، به ویژه در دو دهه اخیر صرفا به انعکاس در رسانه ها ی نوشتاری محدود شده و به طرز معنی داری، نه تنها زوایا، دلایل و انگیزه ها و حتی تعداد دقیق سالانه ارتکاب این جرم مبهم و مجهول مانده است، بلکه در حوزه ی قضایی و کیفری نیز شاهد وضع قوانین کیفری متناسب با آن نیز در طی دهه های گذشته نبوده ایم.
نجفی توانا [1]
محقق و استاد دانشگاه، با رویکردی جرم شناختی به اسیدپاشی نگریسته و آن را یک موقعیت متمایز و متفاوتی در میان انواع جرایم خشونت آمیز جسمی معرفی می کند.
خوارزمی[2]
در مقاله ای تحت عنوان « بررسی جرم اسیدپاشی از نگاه فقه و قانون مجازات اسلامی» ، ضمن ارائه تعریفی جرم شناختی از اسیدپاشی، به احکام کیفری آن در قوانین قضایی جمهوری اسلامی ایران اشاره می کند.
معید فر[3]
در این راستا، او نیز به ریشه های رفتارهای این چنینی در جامعه پرداخته.
حسنی[4]
دست به ابتکار جالبی زده و در بحبوحه تشدد آرا و ایده ها نسبت به نوع و میزان مجازات مرتکبین اسیدپاشی، با طرح سه سوال پیرامون حکم مجازات عاملین اسیدپاشی، کیفیت اجرای قصاص و مجازات جایگزین اعدام از علمای عظام اسفتا نموده اند که به تفصیل در فصل سوم آورده خواهد شد.
فلاح ماکرانی[5]
طی مقاله ای تحت عنوان ” بررسی علل بروز جرم اسیدپاشی از منظر قانون و جامعه” به مباحثی همچون ویژگی های روانی و شخصیتی اسیدپاش و دیدگاه جامعه بر او ، انگیزه ها و پیامدهای این عمل، برخی راهکارهای پیش گیرانه و … پرداخته است.
صادقی[6]
راهکاری را جهت حل ضعف قوانین کیفری کنونی مطرح می کند و علاوه بر استفاده از مجازات های قابل اعمال فعلی، عنوان کیفری نهادن بر قصاص را بسیار موثر می داند.