گرایش انسان شناسی علوم اجتماعی بررسی انسان شناختی بازنمود هویت آذربایجانی

1- طرح مسأله و اهداف تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………….12- اهمیت و ضرورت موضوع ………………………………………………………………………………………………………………………..33- سئوالات پژوهش ………………………………………………………………………………………..………………………………………….44- مفاهیم اصلی پژوهش ………………………………………………………………………………………………….………………………….45- ادبیات و پیشینه پژوهشی ………………………………………………………………………………………………………………………7

فصل دوم : روش شناسی
1- مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………………….	9
2- روش های مطالعه پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………	9
3- مشکلات تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………………………	16

فصل سوم : چارچوب نظری
1- نظریات کلان نگر
1-1- رهیافت های کهن گرا و نو گرا …………………………………………………………………………………………………………	19
1-2-   نظریه های سیاسی شدن قومیت و بسیج قومی ………………………………………………………………………………	20
1-3- ستیزه های قومی از منظر مارکسیست ها ………………………………………………………………………………………..	23
2-  نظریات خرد نگر
2-1- نظریات مربوط به هویت …………………………………………………………………………………………………………………	25
2-2-  نظریه مرزهای قومیتی فردریک بارث …………………………………………………………………………………………….	26
2-3-  آنتونی اسمیت و نظریه نماد پردازی قومی……………………………………………………………………………………….	28
3- مدل نظری پژوهش حاضر ( جمع بندی نظری ) ……………………………………………………………………………………………………	29

بخش دوم : کلیاتی درباره انجمن های غیر دولتی

1- مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………………….	31
2- تاریخچه تشکیل انجمن های غیر دولتی در ایران ……………………………………………………………………………………..	33
3- پیش نویس قانون سازمان های غیر دولتی در ایران……………………………………………………………………………………	34
4- بودجه و منابع مالی انجمن های غیر دولتی ……………………………………………………………………………………………….	35
5- کارکردهای انجمن های غیر دولتی  ………………………………………………………………………………………………………….	37
6- تئوری های مربوط به انجمن های غیر دولتی
6-1- تئوری های اقتصادی مربوط به انجمن های غیر دولتی ………………………………………………………………………	39
6-2- تئوری های سیاسی مربوط به انجمن های غیر دولتی ………………………………………………………………………..	40

بخش سوم : یافته های میدانی

1- مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………………….	43
2- مقدمه ای درباره انجمن های مورد مطالعه………………………………………………………………………………………………….	45
3- رویکرد انجمن ها نسبت به مقوله هویت آذربایجانی……………………………………………………….………………………….	47

4- هویت آذربایجانی و فاکتورهای زبانی
4-1- بیان موضوع………………………………………………………………………………………………………………………………………..	50
4-2- روایت اعضای انجمن ها
4-2-1-  اهمیت زبان و آموزش به زبان مادری  ……………………………………………………………………………………..	52
4-2-2- زبان مردم آذربایجان ( آذری یا ترکی ) …………………………………………………………………………………..	54
4-2-3-  ریشه شناسی و معناشناسی هویتی واژه « ترک » …………………………………………………………………..	56
4-2-4-  زبان ترکی ؛ ویژگی ها و جایگاه زبانی آن ……………………………………………………………………………….	58
4-2-5-  کتابت زبان ترکی ………………………………………………………………………………………………………………….	59
4-2-6-  الفبای زبان ترکی ………………………………………………………………………………………………………………….	62
4-2-7-  سیاست های زبانی دولتها …………………………………………………………………………………………………….	63
4-2-8-  رسانه های ملی و محلی در ایران……………………………………………………………………………………………	67
4-3 – تحلیل نظری …………………………………………………………………………………………………………………………….	69

5- هویت آذربایجانی و فاکتورهای جغرافیایی
5-1- بیان موضوع ……………………………………………………………………………………………………………………………………….	74
5-2- روایت اعضای انجمن ها
5-2-1- ریشه شناسی واژه آذربایجان …………………………………………………………………………………………………	75
5-2-2-گستره  جغرافیایی آذربایجان ( از ارّان تا آذربایجان )  ………………………………………………………………	79
5-2-3-  نسبت هویتی واژگان آذربایجانی و ترکی  ………………………………………………………………………………	83
5-3- تحلیل نظری ………………………………………………………………………………………………………….………………………….	84

6-هویت آذربایجانی و فاکتورهای فرهنگی
6-1- بیان موضوع ……………………………………………………………………………………………………………………………………….	86
6-2- روایت اعضای انجمن ها
6-2-2- شوونیسم و هویت فرهنگی آذربایجانی……………………………………………………………………………………	88
6-2-3-  قهرمان سازی از شخصیت های بنام آذربایجان  ……………………………………………………………………..	90
6-2-4-  نماد پردازی از جدایی دو آذربایجان ………………………………………………………………………………………	91
6-2-5-  هویت آذربایجانی و اسطوره شناسی فرهنگی آذربایجان ……………………………………………………………	92
6-3- تحلیل نظری ……………………………………………………………………………………………………………………………………..	100

7-  هویت آذربایجانی و فاکتورهای سیاسی
7-1- بیان موضوع ……………………………………………………………………………………………………………………….………………	104
7-2- روایت اعضای انجمن ها
7-2-1-  نگاهی به تاریخچه سیاسی شدن مسأله هویت در آذربایجان…………………………………………………….	107
7-2-2- مطالبات اقتصادی و سیاسی شدن امر قومی در آذربایجان ……………………………………………………….	121
7-2-3-  نقش و موضع نخبگان و روشنفکران در سیاسی شدن هویت آذربایجانی ………………………………….	124
7-2-4-  هویت آذربایجانی و منازعات سیاسی میان قومی…………………………………………………………………….	139
7-2-5-  نقش نیروهای فراملی در قبال سیاسی شدن هویت آذربایجانی ……………………………………………….	143
7-3- تحلیل نظری ……………………………………………………………………………………………………………………………………..	146

یک مطلب دیگر :

پایان نامه روانشناسی با موضوع : علایم و نشانه های اختلال در مهارت هماهنگی دیداری – حرکتی

8- هویت آذربایجانی و فاکتورهای تاریخی
8-1-  بیان موضوع………………………………………………………………………………………………………………………………………	152
8-2- روایت اعضای انجمن ها
8-2-1-  شرق شناسی و تاریخنگاری شرق شناسانه  ……………………………………………………………………………	153
8-2-2-  نقد تاریخ نگاری ایران باستان ……………………………………………………………………………………………….	156
8-2-3- نقد تاریخ نگاری مربوط به آذربایجان …………………………………………………………………………………….	162
8-2-4- روایتی از تاریخ ترکان ایران ( هویت تاریخی آذربایجان ) ………………………………………………………..	164
8-2-5-  آذربایجان ، تاریخ ماد و ریشه قومی آن  ……………………………………………………………………………….	167
8-2-6-  روایت های تاریخی درباره زرتشت و خاستگاه زرتشی گری……………………………………………………..	170
8-3- تحلیل نظری ……………………………………………………………………………………………………………………..……………..	174

9- هویت آذربایجانی و فاکتورهای ملی / قومی
9-1- بیان موضوع ………………………………………………………………………………………………………………………………………	176
9-2- روایت اعضای انجمن ها
9-2-1- مفهوم ملت و هویت ملی ………………………………………………………………………………………………………..	177
9-2-2- مفهوم قومیت و هویت قومی ………………………………………………………………………………………………….	178
9-2-3- هویت آذربایجانی ؛ ملیت یا قومیت ………………………………………………………………………………………..	182
9-2-4-  ناسیونالیسم آذری و گفتمانهای مربوط به آن ………………………………………………………………………….	185
9-3- تحلیل نظری …………………………………………………………………………………………………………………………………….	194

بخش چهارم : جمع بندی و نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………………

197

منابع و مآخذ
منابع فارسی ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..	209
منابع لاتین ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….	217

بررسی انسان شناختی بازنمود هویت آذربایجانی

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

یک مطلب دیگر :

فایل های علمی - پژوهشی از دانشگاه های ایرانی

علوم اجتماعی گرایش پژوهش علوم اجتماعی بررسی عوامل مؤثر بر میزان اعتماد اجتماعی

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید متن کامل این پایان نامه اقدام نمائید.

 

دانشگاه تهران

دانشکده علوم اجتماعی

 

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشدعلوم اجتماعی

{ گرایش پژوهش علوم اجتماعی }

موضوع :

بررسی اعتماد اجتماعی و عوامل مؤثر برآن

آزمون تجربی در شهر اراک

یک مطلب دیگر :

مقاله رایگان درمورد پیشگیری اجتماعی

 

استاد راهنما :

دکترهوشنگ نایبی

 

استادمشاور :

دکتر علیرضا محسنی تبریزی

 
نگارش :
* 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود
تکه هایی از متن به عنوان نمونه :
فصل اول   
کلیات تحقیق

گرایش جمعیت شناسی مقطع علوم اجتماعی با موضوع مذهب و باروری

ردیف	مشخصات هیأت داوران	نام و نام خانوادگی	مرتبه دانشگاهی	دانشگاه	امضاء
1	اساتید راهنما	دکتر حسین محمودیان	استادیار	تهران
2	استاد مشاور	دکتر محمود قاضی طباطبایی	دانشیار	تهران
3	استاد داور	دکتر شهلا کاظمی پور	استادیار	تهران
4	مدیر گروه آموزشی	دکتر محمدجلال عباسی شوازی	دانشیار	تهران
5	معاون تحصیلات تکمیلی	دکتراعظم راودراد	دانشیار	تهران

 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود
تکه هایی از متن به عنوان نمونه :
چکیده:
مذهب و تعلقات مذهبی یکی از عوامل تاثیر گذار در مباحث و مسایل جمعیتی، بخصوص باروری، است که کمتر مورد توجه جمعیت شناسان قرار گرفته است. دیدگاهها و نظریات ادیان الهی منجمله اسلام در مورد مسایل جمعیتی، افزایش موالید و باروری زیاد را توصیه می کنند.
در پژوهش حاضر باروری دو گروه مذهبی شیعه و سنی  شهر گله دار از توابع شهرستان مهر، مورد بررسی قرار گرفته است. مساله اولیه و اصلی این پژوهش این بود که چرا در نواحی مرزی ایران باروری زنان اهل سنت از زنان شیعه بالاتر است. پژوهش عباسی و دیگران (1383) نشان می دهد که زنان اهل سنت با وجود دریافت کمک مالی دولت، باروری بالاتری را نسبت به زنان شیعه خواستارند که خود، نشان دهنده این مساله است که عوامل اقتصادی تنها عامل تعیین کننده در باروری به شمار نمی‏رود.فرهنگ و عوامل فرهنگی از جمله عواملی است که باروری دو گروه قومی یا مذهبی را دستخوش تغییر می کند.
هدف از بررسی شناخت میزان تاثیر مذهب و تعلقات مذهبی در میان دو گروه مذهبی بوده است، که بدین منظور تمامی متغیرهای اقتصادی، اجتماعی، جمعیتی کنترل شد تا تاثیر خالص مذهب بر باروری باقی بماند.
فرضیه الهیات ویژه شده، خصایص و ویژگیها، پایگاه گروه اقلیت اساس تئوریکی پژوهش حاضر را تشکیل می دهند. . نتایج بدست آمده از مطالعه حاضر چنین بیان می‌شود که مذهب بر باروری تاثیر معنادار دارد و با کنترل کردن متغیرهای اجتماعی و اقتصادی و جمعیتی این رابطه معنادار خواهد ماند گرچه رابطه دو متغیرضعیف تر می شود. در پژوهش حاضر تفاوت باروری دو گروه مذهبی را بر اساس بخش دوم فرضیه گروه اقلیت تبیین کردیم که تفاوت باروری دو گروه بعد از کنترل تمامی عوامل باقی ماند و این بدین دلیل است که در جامعه مورد بررسی همانندی اقتصادی و اجتماعی قبل از فرهنگ پذیری حادث می‌شود.
مقدمه:
تعلق دینی پدیده ای است که تا حدود زیادی هستی وموجودیت فرد را تشکیل می دهد و به شهادت تاریخ تاثیر زیادی در هنر، ادبیات، فلسفه و نظام های اجتماعی وسیاسی داشته است. مذهب، کتاب قانون زندگی را معرفی می کند. این کتاب قانون، مجموعه ای از ارزشها و آداب و رسوم است که افراد و گروههای مختلف در آن سهیمند و بدین ترتیب راهنمایی برای مرگ و زندگی افراد بشمار می آید.
تعلقات مذهبی، بعنوان یکی از عوامل موثر در مسایل جمعیتی، بخصوص باروری، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. دیدگاهها و نظریات ادیان الهی منجمله اسلام در مورد مسایل جمعیتی، افزایش موالید و باروری زیاد را توصیه می کنند. مطالعات انجام شده نشان دهنده این واقعیت است  که کشورهای با اکثریت مسلمان، پایین ترین کاهش باروری را تجربه کرده اند و تصویری نمایان از کشورهایی اند که نرخ باروری بالایی دارند.
دین اسلام به دو شاخه بزرگ و مهم تقسیم می شود: شیعه وسنی. بعد از وفات پیامبر این تقسیمات بوجود آمد و در دوران خلفای راشدین ثبات بیشتری یافت که اختلافاتی را در زمینه دیدگاههای نظری و عملی مسلمانان بوجود آورد.
در حال حاضر 99.5 درصد از جمعیت ایران را مسلمانان تشکیل می دهند که 92 درصد از این جمعیت را شیعیان و 8 درصد باقی مانده را مسلمانان اهل تسنن تشکیل می دهند. اقلیت مذهبی اهل تسنن بیشتر در نواحی مرزی ایران سکونت دارند و از لحاظ باروری سطح نسبتا بالاتری نسبت به کل کشور دارند هر چند به طور عمومی  در سه دهه اخیر جریانات باروری در تمامی استانها، مشابه باروری سطح ملی بوده است( دراین سه دهه باروری در تمامی نقاط کشور تنزل پیدا کرده است ).
در تبیین عوامل موثر بر باروری عوامل متعدد اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی نقش دارند و در تحقیقاتی که در این زمینه انجام شده به هر کدام از این ابعاد، از جهات مختلف پرداخته شده است. پژوهش حاضر تاثیر و نقش مذهب بر باروری را مورد بررسی و ارزیابی قرارمی دهد.

طرح مساله:
جمعیت ایران از آغاز قرن بیستم تاکنون فراز و نشیب های گوناگونی را سپری کرده است. این جمعیت در آغاز قرن بیستم در حدود 10 میلیون (آقاجانیان،1991: 703) و در میانه سال 2004 میلادی به67.14 (PRB,2004) رسیده است.
مطالعات انجام شده در زمینه باروری در ایران (آقاجانیان،1991؛ عباسی شوازی ودیگران،2001)  به این مسأله اشاره دارد که شناخت عوامل مؤثر بر تحولات باروری مورد توجه محققان علوم اجتماعی بوده است. کالدول (1982) در تئوری خود، موضوع باروری را به سیر جریان ثروت مرتبط می داند (عباسی شوازی: 1383). مک نیکول (1994: 202- 201) در تبیین باروری، به مجموعه ای از عوامل که در یک ساختار، دارای کنش متقابل اند؛ اشاره می کند. استرلین درتئوری خود، (عرضه – تقاضا) سطح باروری یک جامعه را متأثر از انتخاب های زوجین می داند؛ که بر اساس  زمینه فرهنگی و خانوادگی آنها شکل می گیرد (حسینی،1381: 53).
علاوه بر عوامل اقتصادی و اجتماعی موثر بر باروری، دین و مذهب نیز به عنوان یک مقوله فرهنگی می توانند بخشی از تحولات و تغییرات باروری را تبیین نمایند و این مساله را روشن کنند که چرا افرادی با اوضاع اقتصادی و اجتماعی مشابه و برابر در مورد رفتار باروری به صورت متفاوت عمل می کنند.
در زمینه ارتباط دین و مذهب و باروری  مطالعات چندی صورت گرفته است (موشر و هندرشات، 1948؛وان هیک، 1956؛ چمی،1961 و 1997؛ گلد شایدر،1969و 1971؛ پترسن، 1969؛ بین و وود،1974؛ پولمن و والش؛1975؛ بین و مارکوم،1978؛ هالی،1978؛ وستاف و جونز، 1979؛ موشر،هندرشات و هورن،1986؛ اوبرمایر،1992؛ می ستری،1999؛ مک کویلان،2004؛ آدسرا،2005) که به تفاوت باروری درگروههای دینی اشاره دارند. علی رغم پژوهش های انجام شده در زمینه باروری در ایران ( کیرک،1978؛ عالی نژاد ومحمودی،1378؛ عباسی شوازی و دیگران،1380….) می توان چنین اظهار کرد که مساله مذهب در مرکز ثقل پژوهشهای انجام شده قرار نداشته و بر همین اساس این پژوهشها رابطه مذهب و باروری را بدرستی مورد ارزیابی قرار نداده اند و این در حالی است که اقلیتهای دینی و مذهبی گوناگونی در ایران ساکن می باشند. اکثریت قریب به اتفاق ساکنان نواحی مرزی ایران را مسلمانان اهل سنت تشکیل می دهند.  آمارهای  موجود حاکی از تفاوت نرخ باروری مسلمانان شیعه و سنی در  ایران است ( عباسی شوازی، 1382).
مساله اصلی این است که چرا زنان شیعه نسبت به زنان اهل تسنن باروری کمتری دارند؟ آیا تعالیم مذهبی می تواند این تفاوت ها را تبیین نماید؟  یا اینکه پایگاه اقتصادی و اجتماعی  و موقعیت سیاسی و فرهنگی عامل این تفاوت ها است؟
بررسی های انجام شده نشان می دهد که 40 درصد از زنان استان سیستان و بلوچستان در صورت کمک مالی دولت خواهان فرزند بیشترند که از این میان 29.2 درصد را زنان اهل تسنن و 19.8 درصد را  زنان شیعه تشکیل می دهند. در مورد اجرای برنامه های تنبیهی دولت در قبال کاهش باروری، زنان شیعه دیدگاه مثبت تری به مساله مورد بررسی داشته اند (عباسی شوازی ودیگران،1381). پس می توان گفت که علت انتخاب این موضوع را در دو عامل اصلی می توان جستجو کرد:

• عدم وجود یک بررسی دقیق و کامل در زمینه مذهب و باروری و مقایسه رفتارهای باروری دو گروه مذهبی شیعه وسنی.
• مذهب به عنوان یک پارامتر فرهنگی چه میزان از تفاوتهای باروری دو گروه را تبیین می کند.

در این تحقیق ما به بررسی باروری افتراقی این دو گروه مذهبی در شهرستان مهر، بخش گله دار؛ در استان فارس می پردازیم. علت انتخاب نمونه در این منطقه را می توان به عوامل چندی نسبت داد:

• تحدید و تدقیق نمونه مورد مطالعه.
• بررسی های انجام شده در سطح کشور حاکی از این امر است که مسلمانان شیعه باروری پایین‌تری نسبت به اهل تسنن دارند و نسبت زنان اهل سنتی که از وسایل جلوگیری استفاده می کنند کمتر از زنان شیعه است.
• ارتباط مداوم مردم این منطقه با کشورهای حوزه خلیج فارس و تاثیر پذیری از فرهنگ آنها که عمدتا به مذهب اهل سنت تعلق دارند.

امروزه تنها سه درصد از کشورهای جهان خواهان افزایش جمعیت می باشند. هفده درصد، جمعیت خود را مطلوب ومتناسب می دانند در حالی که هشتاد درصد از کشورهای جهان طالب کاهش باروری هستند (طلعتی، 1383: 63-62).  روند باروری در ایران به این صورت بوده که، از سال 64 به بعد شروع به کاهش کرده و از اواخر دهه 60 سرعت چشمگیری به خود گرفته است ( عباسی شوازی:1379،1381). مطالعه عباسی و دیگران (1381) در مورد روند تحولات باروری در ایران نشان می دهد که باروری کل زنان اهل تسنن (4.8 فرزند) نسبت به زنان شیعه (3.4 فرزند ) در سطح بالاتری قرار دارد. تفاوت باروری اهل سنت وشیعه و متفاوت بودن باروری استانهای سنی نشین با بقیه استانها از عوامل متعددی ناشی می شود. عوامل مختلفی می تواند نظر محقق را در زمینه تفاوت نرخ باروری گروه های مذهبی به خود جلب کند. متفاوت بودن ارزشها، هنجارها، تعالیم مذهبی مرتبط به تولید مثل، مجاز بودن یا نبودن استفاده از وسایل جلوگیری از حاملگی و سن ازدواج از این جمله اند . پژوهش حاضر به منظور تبیین تفاوت باروری دو گروه مذهبی شیعه و سنی، بررسی نقش و تاثیر آموزه های دینی و تعلقات مذهبی افراد در این تفاوتها، صورت می گیرد.
پژوهش حاضر می کوشد تا در بستر تغییرات باروری این دو گروه و تعلقات مذهبی متفاوت به پرسش های زیر پاسخ دهد:

• سطح باروری دو گروه مذهبی مورد مطالعه چگونه است؟
• آیا بین باروری مسلمانان اهل سنت و تشیع تفاوت معنی داری وجود دارد؟
• در صورت تفاوت، باروری اهل سنت وتشیع تحت تاثیر چه عواملی تغییر می کند؟
• مهمترین عامل تاثیر گذار در این بین کدام است؟
• تفاوت در برخی از آموزه های دینی و تعلقات مذهبی چه میزان از تفاوت های باروری این دو گروه را تبیین می کند؟

 
 
اهمیت موضوع:
از مهم ترین مقوله های علم جمعیت، مطالعه باروری است. باروری یکی از رویدادهای طبیعی جمعیت و از عناصر مهم رشد جمعیت است. در زمینه باروری  مطالعات و بررسی های متعددی چه در ایران و چه در خارج از ایران صورت پذیرفته و جنبه های مختلف این مفهوم و عوامل مؤثر بر آن مورد تدقیق و بررسی قرار گرفته است.
انجام بررسی های متعدد در ارتباط با این موضوع میزان اهمیت پژوهش حاضر را روشن و آشکار می نماید. با تمام این وجود پژوهش حاضر به چند دلیل حائز اهمیت است:

1. علی رغم انجام تحقیقات متعدد در زمینه باروری و عوامل موثر برآن تحقیق منسجمی در زمینه باروری افتراقی دو گروه مذهبی مهم شیعه وسنی در استان فارس انجام نشده است.
2. تحلیل حاضر سعی برآن دارد که تاثیر هر کدام از عوامل موثر بر باروری را در دو گروه مذهبی مورد بررسی قرار دهد.
3. در این پژوهش نقش آموزه های مذهبی و تعلقات مذهبی به طور جداگانه مورد بررسی قرار خواهند گرفت.
4. اهل تسنن یکی از اقلیتهای مذهبی دین اسلام به حساب می آیند که بررسی نگرش و رفتار باروری آنها به منظور درک رفتارهای اجتماعی و جمعیتی آنها مفید ومؤثر خواهد بود.

اهداف تحقیق:
دراین تحقیق بدنبال بررسی و بسط این موضوع هستیم که آیا مذهب بعنوان یک متغیر مستقل، می‌تواند تاثیر معناداری بر باروری داشته باشد و تفاوتهای باروری دو گروه مذهبی را تبیین کند؟ برای دستیابی به این هدف، دو گروه مذهبی (شیعه و سنی) که در هر گروه افراد از لحاظ متغیرهای اقتصادی و اجتماعی همچون (تحصیلات، درآمد، محل زندگی و…) شرایط نسبتاَ یکسانی داشته باشند را انتخاب کرده، و با کنترل این متغیرها، تاثیر مذهب را بعنوان متغیر مستقل می سنجیم[1]. ما به دنبال آزمون کردن این  موضوع هستیم که آیا همبستگی مذهب و باروری، بعد از مشخص شدن شرایط اقتصادی و اجتماعی گروهها، باقی می ماند.
هدف کلی:
مقایسه باروری مسلمانان اهل تشیع و تسنن (شهرستان مهر، بخش گله دار) هدف اصلی و اولیه این پژوهش است،که خود مقدمه ای برای شناخت همه جانبه تأثیر مذهب و آموزهای مذهبی بر باروری بشمار می رود.
اهداف جزیی:
الف) شناخت و اندازه گیری میزان باروری مسلمانان اهل تسنن وتشیع.
ب)شناخت عوامل مؤثر بر باروری گروههای مورد پژوهش و تعیین میزان تأثیر آنها.
ج) بررسی و شناخت مکانیزم تأثیرگذاری مذهب و تعلقات مذهبی بر باروری دو گروه.

1) در این پژوهش سعی بر آن شده که افراد دو گروه مذهبی به صورت جداگانه (شیعیان در محله های شیعه نشین و اهل تسنن در محله های سنی نشین) از محله های هم جوار انتخاب شوند با این پیش فرض که از لحاظ متغیرهای اجتماعی و اقتصادی وضعیتی مشابه دارند.
***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد
یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه :

قیمت : 14700 تومان

***

—-

پشتیبانی سایت :               [e-mail]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***

 

به عدد         به حروف

25/19

نوزده و بیست و پنج صدم

با نمره نهایی: ارزیابی نمود.

ردیف	مشخصات هیأت داوران	نام و نام خانوادگی	مرتبه دانشگاهی	دانشگاه	امضاء
1	اساتید راهنما	دکتر حسین محمودیان	استادیار	تهران
2	استاد مشاور	دکتر محمود قاضی طباطبایی	دانشیار	تهران
3	استاد داور	دکتر شهلا کاظمی پور	استادیار	تهران
4	مدیر گروه آموزشی	دکتر محمدجلال عباسی شوازی	دانشیار	تهران
5	معاون تحصیلات تکمیلی	دکتراعظم راودراد	دانشیار	تهران

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود
تکه هایی از متن به عنوان نمونه :
چکیده:
مذهب و تعلقات مذهبی یکی از عوامل تاثیر گذار در مباحث و مسایل جمعیتی، بخصوص باروری، است که کمتر مورد توجه جمعیت شناسان قرار گرفته است. دیدگاهها و نظریات ادیان الهی منجمله اسلام در مورد مسایل جمعیتی، افزایش موالید و باروری زیاد را توصیه می کنند.
در پژوهش حاضر باروری دو گروه مذهبی شیعه و سنی  شهر گله دار از توابع شهرستان مهر، مورد بررسی قرار گرفته است. مساله اولیه و اصلی این پژوهش این بود که چرا در نواحی مرزی ایران باروری زنان اهل سنت از زنان شیعه بالاتر است. پژوهش عباسی و دیگران (1383) نشان می دهد که زنان اهل سنت با وجود دریافت کمک مالی دولت، باروری بالاتری را نسبت به زنان شیعه خواستارند که خود، نشان دهنده این مساله است که عوامل اقتصادی تنها عامل تعیین کننده در باروری به شمار نمی‏رود.فرهنگ و عوامل فرهنگی از جمله عواملی است که باروری دو گروه قومی یا مذهبی را دستخوش تغییر می کند.

یک مطلب دیگر :

رای وحدت روش چیه؟

هدف از بررسی شناخت میزان تاثیر مذهب و تعلقات مذهبی در میان دو گروه مذهبی بوده است، که بدین منظور تمامی متغیرهای اقتصادی، اجتماعی، جمعیتی کنترل شد تا تاثیر خالص مذهب بر باروری باقی بماند.
فرضیه الهیات ویژه شده، خصایص و ویژگیها، پایگاه گروه اقلیت اساس تئوریکی پژوهش حاضر را تشکیل می دهند. . نتایج بدست آمده از مطالعه حاضر چنین بیان می‌شود که مذهب بر باروری تاثیر معنادار دارد و با کنترل کردن متغیرهای اجتماعی و اقتصادی و جمعیتی این رابطه معنادار خواهد ماند گرچه رابطه دو متغیرضعیف تر می شود. در پژوهش حاضر تفاوت باروری دو گروه مذهبی را بر اساس بخش دوم فرضیه گروه اقلیت تبیین کردیم که تفاوت باروری دو گروه بعد از کنترل تمامی عوامل باقی ماند و این بدین دلیل است که در جامعه مورد بررسی همانندی اقتصادی و اجتماعی قبل از فرهنگ پذیری حادث می‌شود.
مقدمه:
تعلق دینی پدیده ای است که تا حدود زیادی هستی وموجودیت فرد را تشکیل می دهد و به شهادت تاریخ تاثیر زیادی در هنر، ادبیات، فلسفه و نظام های اجتماعی وسیاسی داشته است. مذهب، کتاب قانون زندگی را معرفی می کند. این کتاب قانون، مجموعه ای از ارزشها و آداب و رسوم است که افراد و گروههای مختلف در آن سهیمند و بدین ترتیب راهنمایی برای مرگ و زندگی افراد بشمار می آید.
تعلقات مذهبی، بعنوان یکی از عوامل موثر در مسایل جمعیتی، بخصوص باروری، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. دیدگاهها و نظریات ادیان الهی منجمله اسلام در مورد مسایل جمعیتی، افزایش موالید و باروری زیاد را توصیه می کنند. مطالعات انجام شده نشان دهنده این واقعیت است  که کشورهای با اکثریت مسلمان، پایین ترین کاهش باروری را تجربه کرده اند و تصویری نمایان از کشورهایی اند که نرخ باروری بالایی دارند.
دین اسلام به دو شاخه بزرگ و مهم تقسیم می شود: شیعه وسنی. بعد از وفات پیامبر این تقسیمات بوجود آمد و در دوران خلفای راشدین ثبات بیشتری یافت که اختلافاتی را در زمینه دیدگاههای نظری و عملی مسلمانان بوجود آورد.
در حال حاضر 99.5 درصد از جمعیت ایران را مسلمانان تشکیل می دهند که 92 درصد از این جمعیت را شیعیان و 8 درصد باقی مانده را مسلمانان اهل تسنن تشکیل می دهند. اقلیت مذهبی اهل تسنن بیشتر در نواحی مرزی ایران سکونت دارند و از لحاظ باروری سطح نسبتا بالاتری نسبت به کل کشور دارند هر چند به طور عمومی  در سه دهه اخیر جریانات باروری در تمامی استانها، مشابه باروری سطح ملی بوده است( دراین سه دهه باروری در تمامی نقاط کشور تنزل پیدا کرده است ).
در تبیین عوامل موثر بر باروری عوامل متعدد اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی نقش دارند و در تحقیقاتی که در این زمینه انجام شده به هر کدام از این ابعاد، از جهات مختلف پرداخته شده است. پژوهش حاضر تاثیر و نقش مذهب بر باروری را مورد بررسی و ارزیابی قرارمی دهد.

طرح مساله:
جمعیت ایران از آغاز قرن بیستم تاکنون فراز و نشیب های گوناگونی را سپری کرده است. این جمعیت در آغاز قرن بیستم در حدود 10 میلیون (آقاجانیان،1991: 703) و در میانه سال 2004 میلادی به67.14 (PRB,2004) رسیده است.
مطالعات انجام شده در زمینه باروری در ایران (آقاجانیان،1991؛ عباسی شوازی ودیگران،2001)  به این مسأله اشاره دارد که شناخت عوامل مؤثر بر تحولات باروری مورد توجه محققان علوم اجتماعی بوده است. کالدول (1982) در تئوری خود، موضوع باروری را به سیر جریان ثروت مرتبط می داند (عباسی شوازی: 1383). مک نیکول (1994: 202- 201) در تبیین باروری، به مجموعه ای از عوامل که در یک ساختار، دارای کنش متقابل اند؛ اشاره می کند. استرلین درتئوری خود، (عرضه – تقاضا) سطح باروری یک جامعه را متأثر از انتخاب های زوجین می داند؛ که بر اساس  زمینه فرهنگی و خانوادگی آنها شکل می گیرد (حسینی،1381: 53).
علاوه بر عوامل اقتصادی و اجتماعی موثر بر باروری، دین و مذهب نیز به عنوان یک مقوله فرهنگی می توانند بخشی از تحولات و تغییرات باروری را تبیین نمایند و این مساله را روشن کنند که چرا افرادی با اوضاع اقتصادی و اجتماعی مشابه و برابر در مورد رفتار باروری به صورت متفاوت عمل می کنند.
در زمینه ارتباط دین و مذهب و باروری  مطالعات چندی صورت گرفته است (موشر و هندرشات، 1948؛وان هیک، 1956؛ چمی،1961 و 1997؛ گلد شایدر،1969و 1971؛ پترسن، 1969؛ بین و وود،1974؛ پولمن و والش؛1975؛ بین و مارکوم،1978؛ هالی،1978؛ وستاف و جونز، 1979؛ موشر،هندرشات و هورن،1986؛ اوبرمایر،1992؛ می ستری،1999؛ مک کویلان،2004؛ آدسرا،2005) که به تفاوت باروری درگروههای دینی اشاره دارند. علی رغم پژوهش های انجام شده در زمینه باروری در ایران ( کیرک،1978؛ عالی نژاد ومحمودی،1378؛ عباسی شوازی و دیگران،1380….) می توان چنین اظهار کرد که مساله مذهب در مرکز ثقل پژوهشهای انجام شده قرار نداشته و بر همین اساس این پژوهشها رابطه مذهب و باروری را بدرستی مورد ارزیابی قرار نداده اند و این در حالی است که اقلیتهای دینی و مذهبی گوناگونی در ایران ساکن می باشند. اکثریت قریب به اتفاق ساکنان نواحی مرزی ایران را مسلمانان اهل سنت تشکیل می دهند.  آمارهای  موجود حاکی از تفاوت نرخ باروری مسلمانان شیعه و سنی در  ایران است ( عباسی شوازی، 1382).
مساله اصلی این است که چرا زنان شیعه نسبت به زنان اهل تسنن باروری کمتری دارند؟ آیا تعالیم مذهبی می تواند این تفاوت ها را تبیین نماید؟  یا اینکه پایگاه اقتصادی و اجتماعی  و موقعیت سیاسی و فرهنگی عامل این تفاوت ها است؟
بررسی های انجام شده نشان می دهد که 40 درصد از زنان استان سیستان و بلوچستان در صورت کمک مالی دولت خواهان فرزند بیشترند که از این میان 29.2 درصد را زنان اهل تسنن و 19.8 درصد را  زنان شیعه تشکیل می دهند. در مورد اجرای برنامه های تنبیهی دولت در قبال کاهش باروری، زنان شیعه دیدگاه مثبت تری به مساله مورد بررسی داشته اند (عباسی شوازی ودیگران،1381). پس می توان گفت که علت انتخاب این موضوع را در دو عامل اصلی می توان جستجو کرد:

• عدم وجود یک بررسی دقیق و کامل در زمینه مذهب و باروری و مقایسه رفتارهای باروری دو گروه مذهبی شیعه وسنی.
• مذهب به عنوان یک پارامتر فرهنگی چه میزان از تفاوتهای باروری دو گروه را تبیین می کند.

در این تحقیق ما به بررسی باروری افتراقی این دو گروه مذهبی در شهرستان مهر، بخش گله دار؛ در استان فارس می پردازیم. علت انتخاب نمونه در این منطقه را می توان به عوامل چندی نسبت داد:

• تحدید و تدقیق نمونه مورد مطالعه.
• بررسی های انجام شده در سطح کشور حاکی از این امر است که مسلمانان شیعه باروری پایین‌تری نسبت به اهل تسنن دارند و نسبت زنان اهل سنتی که از وسایل جلوگیری استفاده می کنند کمتر از زنان شیعه است.
• ارتباط مداوم مردم این منطقه با کشورهای حوزه خلیج فارس و تاثیر پذیری از فرهنگ آنها که عمدتا به مذهب اهل سنت تعلق دارند.

امروزه تنها سه درصد از کشورهای جهان خواهان افزایش جمعیت می باشند. هفده درصد، جمعیت خود را مطلوب ومتناسب می دانند در حالی که هشتاد درصد از کشورهای جهان طالب کاهش باروری هستند (طلعتی، 1383: 63-62).  روند باروری در ایران به این صورت بوده که، از سال 64 به بعد شروع به کاهش کرده و از اواخر دهه 60 سرعت چشمگیری به خود گرفته است ( عباسی شوازی:1379،1381). مطالعه عباسی و دیگران (1381) در مورد روند تحولات باروری در ایران نشان می دهد که باروری کل زنان اهل تسنن (4.8 فرزند) نسبت به زنان شیعه (3.4 فرزند ) در سطح بالاتری قرار دارد. تفاوت باروری اهل سنت وشیعه و متفاوت بودن باروری استانهای سنی نشین با بقیه استانها از عوامل متعددی ناشی می شود. عوامل مختلفی می تواند نظر محقق را در زمینه تفاوت نرخ باروری گروه های مذهبی به خود جلب کند. متفاوت بودن ارزشها، هنجارها، تعالیم مذهبی مرتبط به تولید مثل، مجاز بودن یا نبودن استفاده از وسایل جلوگیری از حاملگی و سن ازدواج از این جمله اند . پژوهش حاضر به منظور تبیین تفاوت باروری دو گروه مذهبی شیعه و سنی، بررسی نقش و تاثیر آموزه های دینی و تعلقات مذهبی افراد در این تفاوتها، صورت می گیرد.
پژوهش حاضر می کوشد تا در بستر تغییرات باروری این دو گروه و تعلقات مذهبی متفاوت به پرسش های زیر پاسخ دهد:

گرایش مدیریت توسعه علوم اجتماعی درباره عملکرد دهیاری ها

دانشگاه تهران
دانشکده علوم اجتماعی
 ارزیابی اثربخشی عملکرد دهیاریهای شهرستان بروجرد
    نگارش :  استاد راهنما : دکتر مهدی طالباستاد مشاور : دکتر مصطفی ازکیا
 پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشددررشته تحصیلی مدیریت توسعه 
 
برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود
تکه هایی از متن به عنوان نمونه :
مقدمه
توسعه فرایندی است چند بعدی که بصورت همه‌جانبه و هماهنگ جامعه را به سمت شکوفایی و ترقی هدایت می‌کند. بی‌شک جامعه‌ای می‌تواند ادعای توسعه یافتگی داشته باشد که همه ابعاد و اجزاء آن بصورت هماهنگ حرکت کند. در این زمینه می‌توان به جوامع توسعه یافته در مقایسه با جوامع جهان سوم و توسعه نیافته اشاره کرد. بطوریکه در جوامع نوع اول توسعه‌ای همه جانبه بوقوع پیوسته است و همه ابعاد این جوامع بطور موزون و هماهنگ با هم در حال حرکتند. هرچند که در مواقعی نیز دچار ناهمگونی و ناموزونی شده‌اند اما این ناهمگونی و ناموزونی کارکردی در مقابل دیگر نتایج مثبت توسعه کمتر به چشم می‌آید. برخلاف آن در جوامع در حال توسعه شاهد توسعه‌ای ناموزون، ناهماهنگ و تک‌بعدی هستیم که نه تنها مشکلات را کم نکرده بلکه بر مسایل و مشکلات این جوامع افزوده است.
یکی از عرصه‌های ناهماهنگی و ناموزونی رشد و توسعه در کشورهای جهان سوم، نابرابری و شکاف میان شهر و روستاست که این دو را از نظر دستیابی به امکانات، خدمات، تسهیلات و شاخص‌های توسعه یافتگی در مقابل یکدیگر قرار داده است، بطوریکه شهرها دارای امکانات و خدمات فراوان و روستاها دارای امکانات و خدمات بسیار کمی هستند که البته این به معنی توسعه‌یافتگی شهرها نیست ولی در شهرها سطح زندگی و رفاه بسیار بالاتری از روستاها دارند. با توجه به چنین وضعیتی اهمیت و ضرورت توسعه روستایی برای نجات روستاها و کاهش مشکلات شهرها بیش از پیش نمایان می‌شود.
و اما توسعه روستایی خود دارای ابعاد مختلفی است که توجه همه جانبه به این ابعاد می‌تواند روستاها را از وضعیت فعلی خود نجات دهد. یکی از مهمترین ابعاد توسعه روستایی و شاید بتوان گفت مهمترین بعد آن مساله مدیریت روستایی است که نقش بسیار مهم در هماهنگی فعالیتهای توسعه روستایی برعهده دارد. مدیریت روستایی با مدیریت شهری تفاوتهای زیادی دارد چرا که شهر و روستا دو محیط مختلف هستند. به همین دلیل نمی‌توان اصول و قوانین مدیریت کلاسیک شهری یا سازمانی را برای روستا به اجرا درآورد.
مدیریت را می‌توان چنین تعریف کرد: «مدیریت، فرایند به کارگیری مؤثر و کارآمد منابع مادی و انسانی در برنامه‌ریزی، سازماندهی، بسیج منابع و امکانات، هدایت و کنترل است که برای دستیابی به اهداف سازمانی و براساس نظام ارزشی مورد قبول، صورت می‌گیرد. (رضائیان، 1380، ص6)
«تعریف مذکور، پنج قضیه اساسی ذیل را که زیربنای مفاهیم کلی نظری و عملی (فنی) مدیریت است دربر دارد: 1ـ مدیریت یک فرایند است.2ـ مفهوم نهفته مدیریت،هدایت تشکیلات انسانی است. 3ـ مدیریت مؤثر، تصمیم‌های مناسبی می‌گیرد و به نتایج مطلوبی دست می‌یابد. 4ـ مدیریت کارا، به تخصیص و مصرف مدبرانه منابع می‌گویند. 5ـ مدیریت بر فعالیتهای هدفدار، تمرکز دارد.» (همان ، ص 7)

«بخشی از دانش مدیریت را می‌توان از طریق آموزش فراگرفت و بخش دیگر را ضمن کار باید آموخت و در واقع بخشی را که با آموزش فراگرفته می‌شود، علم مدیریت و بخشی را که موجب به کار بستن اندوخته‌ها در شرایط گوناگون می‌شود، هنر مدیریت می‌نامند. اساساً دو روش برای یادگیری دانش مدیریت وجود دارد: اول، از طریق آموزش و دوم، ضمن انجام کار. البته می‌توان ترکیبی از دو روش فوق را نیز به کار برد.» (همان ، ص 8)
اهمیت مساله مدیریت در جوامع مختلف بر هیچ کس پوشیده نیست، چرا که امکانات و منابع موجود محدود است و برای استفاده درست و بهینه از این امکانات محدود داشتن مدیریتی دانا و توانا از ضروریات است.
متأسفانه در کشورهای جهان سوم از جمله ایران، به مدیریت علمی اهمیت کمی داده می‌شود و به علت تمرکز تصمیم‌گیریها در مرکز، مدیریتهای منطقه‌ای و محلی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند. هرچند که بعد از انقلاب اسلامی بیشتر به مناطق محروم و دورافتاده توجه شده است ولی شدت، وسعت و تنوع محرومیت‌ها به حدی زیاد است که نیازمند مدیریتی بسیار کارآمدتر و آشناتر با مسایل و مشکلات خاص هر منطقه است و این امر تنها از عهده مدیریتهای محلی و منطقه‌ای برمی‌آید.
نتیجه چنین روندی عدم رشد و توسعه مناطق مختلف است. این روند که در مورد استانها، شهرستانها و شهرهای مختلف اعمال می‌شود در مورد روستاها با قوت و شدت بیشتری اعمال می‌گردد، چرا که روستائیان، مظلوم‌ترین قشر این جوامع هستند و چون همیشه از بیرون و بدون آگاهی و شناخت لازم برای آنها تصمیم‌گیری شده است، اکثر این تصمیات یا نادرست بوده و یا در اجرا با مشکل مواجه شده، دچار شکست شده‌اند.دلایل اصلی این شکستها نیز عدم جلب مشارکت واقعی مردم، عدم شناخت نیازهای روستاییان و همچنین عدم درک امکانات و تواناییهای روستا و روستائیان است.
ولی هیچ عاملی در عدم موفقیت برنامه‌های توسعه روستایی مهمتر از عدم درک صحیح از مدیریت روستایی و ویژگیهای آن و همچنین تفاوت میان شهر و روستا و در نتیجه تفاوت در نحوه اداره آنها نیست. «روستا واحدی طبیعی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حقوقی می‌باشد که به لحاظ اداری نیز به عنوان کوچکترین واحد در تقسیمات اداری و سیاسی به حساب می‌آید. محدودیت جمعیت و امکانات اقتصادی و… روستاها از گذشته‌های دور، مدیریت آنرا به صورت یکپارچه مطرح کرده است.» (طالب، 1376، ص 75)
ارائه تعریف دقیقی از مدیریت روستایی کار بسیار مشکلی است چرا که بر سر تعریف آن توافق کلی وجود ندارد. این دشواری ناشی از عوامل مختلفی است. دکتر طالب در این زمینه چنین می‌گوید: «دشواری مفهوم مدیریت روستایی ناشی از تفاوت نظرگاههای سازمانهای اداری و اجرایی از یک طرف و درهم تنیدگی ابعاد مختلف حیات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جامعه روستایی از طرف دیگر است. مدیریت روستایی از لحاظ کالبدی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی مفاهیم متفاوتی را از دیدگاه متولیان مربوط مطرح می‌کند.» (همان ، ص 101)
مسئله مدیریت روستایی از مقولاتی است که کمتر مورد توجه محققان قرار می‌گیرد ولی نقشی بسیار مهم و حیاتی در هدایت و توسعه روستاها برعهده دارد. این شاخصه از مدیریت به دلایل مختلفی کمتر مورد علاقه محققان دانشگاهی است. رابرت چمبرز در این زمینه چنین می‌گوید: «تعداد معدودی از دانشگاهیان، مدیریت روستایی را از نظر مسئولیت‌ ذهنی و فکری مهیج می‌بینند و یا آن را واجد حوزه‌هایی که در آن به تحقیق کاربردی بتوان دست زد می‌دانند، کارگزاران روستایی هنوز راه طولانی در پیش دارند تا بتوانند تشخیص دهند که چگونه مدیریت می‌تواند در خدمت توسعه روستایی باشد.» (چمبرز، 1376، ص 230)
مدیریت روستایی در ایران دارای سابقه‌ای طولانی می‌باشد. این مدیریت با توجه به کوچک بودن دهات و همچنین وابستگی فعالیتهای مختلف روستایی به یکدیگر دارای ویژگیهایی است که بی‌توجهی به این ویژگیها و همسان دانستن آن با مدیریت شهری مشکلات فراوانی را برای روستاهای کشور ایجاد کرده است و به علت عدم تطبیق این مدیریت با روستاهای کشور جلوی پیشرفت و آبادانی آنها گرفته شده  و در مواردی حتی موجب نابودی روستاهای آباد شده است.
با توجه به نکات ذکر شده و همچنین فعالیت چند سالة دهیاریها، ارزیابی اثربخشی عملکرد دهیاریها و شناخت موانع و مشکلات آنها امری بسیار حیاتی است که می‌تواند در رشد و بالندگی دهیاریها و به تبع آن روستاهای ما نقشی مهم بازی کند. به همین دلیل در این تحقیق تلاش می‌شود مطالعه‌ای در زمینه اثربخشی عملکرد دهیاریها 

یک مطلب دیگر :

چرا سال ۹۶ بهترین سال برای راه اندازی کسب و کار اینترنتی موفق است؟

در بُعد مدیریت امور عمومی روستاها و بر مبنای وظایف محوله به آنان صورت گیرد و علاوه بر ارزیابی اثربخشی عملکرد دهیاریها، مشکلات آنان نیز از نظر مردم ، اعضای شورا و دهیاران بررسی شود.

1-1- بیان مسئله
مدیریت روستایی در ایران سابقه‌ای طولانی دارد چرا که روستا و روستایی در این سرزمین از قدیم‌الایام وجود داشته است. «در دوره‌هایی که روستاها به صورت اقطاع و تیول مورد بهره‌برداری بوده‌اند تا زمانهایی که به صورت خالصه یا بزرگ مالکی و خرده مالکی اداره می‌شده‌اند، امور مختلف روستا به صورت ادغام شده و یک پارچه مطرح بوده و فرد یا افرادی (مالک، مباشر، نماینده) که نقش مدیر را داشته‌اند، در رابطه با مقامات حکومتی بوده‌اند. روستاها همواره، خراج‌گذار دولت بوده و به صورت یک مجموعه محسوب می‌شده‌اند. مالک ده نیز اداره امور اجتماعی اقتصادی و سیاسی ده را در دست داشته است. اداره کل زراعت، دامداری، باغداری در سطوح مختلف و بر مبنای نسق، تأمین آب و نگهداری آن، مسائل حفاظتی و حمایت در مقابل عوامل نامساعد طبیعی و امنیتی، مسائل اجتماعی درون روستا و ارتباط روستا با دنیای خارج از روستا و… جملگی تحت مدیریت مالک (به طور اعم) بود و جهت تنظیم و تنسیق امور مختلف افرادی در سطح روستا و عمدتاً از خود روستائیان توسط مالک منصوب می‌گردید. (طالب، 1376، ص 75)
«کدخدا فردی روستایی بود، منتصب مالک و مورد حمایت وی و مجری نظرات مالک که رابط مالک و روستایی بود، مدیریت عملی ده را کدخدا با بهره‌گیری از همکاری دشتبان، داروغه، سرجفت‌ها، سربنه‌ها، سالارها و… برعهده داشت. بعد از مشروطیت با عنایت به اوضاع اقتصادی، اجتماعی و سیاسی روستاها، در دوره اول مجلس در قانون تشکیل ایالات و ولایات و دستورالعمل حکام، اداره امور ده را به کدخدا واگذار کرده و ده را به صورت یک دایره حکومتی و در پائین‌ترین رده تشکیلات حکومتی ملاحظه نمودند. هرچه از صدر مشروطیت دور می‌شویم و به سالهای دهه 1340 و دوره انجام اصلاحات ارضی نزدیک می‌شویم، ملاحظه می‌گردد نقش مالک در تعیین و نصب کدخدا یا دهبان (اصطلاحی که پس از اصلاحات ارضی متداول گردید) کاهش یافته و دولت نقش بارزتری پیدا می‌کند. اصولاً یکی از اهداف انجام اصلاحات ارضی را «دولتی کردن» روستا ذکر کرده‌اند.» (همان ، ص 76)
«انجام اصلاحات ارضی که قبل از هرچیز درصدد حذف قدرت سیاسی مالکین بود موجب گردید که ساخت مدیریت روستا آسیب جدی ببیند. در این دوره ظاهراً مردم منشأ قدرت و تعیین کدخدا و مباشر امور روستا شدند. ولی نفوذ مالکین که جز در مرحله اول اصلاحات ا رضی مورد حمله جدی قرار نگرفت از یک طرف و ورود دولت به روستا از طرف دیگر هیچگاه عملاً این باور را به روستائیان نداد که اداره امور خود را خود در دست دارند.در این دوره منشأ قدرت در روستا دولت است و مالکین با نفوذ خود در دولت و استفاده از ایادی خود در روستاها، از طریق مقامات دولتی اعمال نفوذ می‌کنند. کدخداها معمولاً همانهایی هستند که قبلاً بوده‌اند زیرا علاوه بر وجود حالت کم و بیش موروثی، ارتباط کدخدا با مقامات اداری، قابلیت‌ها و شایستگی‌های لازم را از نظر مقامات اداری برای تداوم فعالیت خود داشتند و در کمتر موردی تعویض شدند.» (طالب ، 1376 ، ص 85) به این ترتیب با فروپاشی قدرت سیاسی مالکین، دولت جایگزین آنها در روستا شد چرا که مردم روستا آمادگی و توانایی لازم برای اداره روستا را نداشته و نهادهای مناسبی نیز برای اعمال قدرت سیاسی مردم در روستا وجود نداشت.
«با فروپاشی حکومت پهلوی در سال 1357، سیستم مدیریت روستایی از جمله انجمنهای ده، سپاهیان بهداشت، دانش و ترویج و آبادانی، هریک به نحوی منحل گردید و شیرازه ارتباط دولت با روستاها از هم گسیخت.برای پر کردن این خلا و عمران و آبادانی روستاها در تابستان 1358 جهاد سازندگی وارد روستا شد و شورای اسلامی روستایی را تشکیل داد. قانون تشکیلات شورای اسلامی کشور در سال 1361 به تصویب رسید و قانون مزبور به این شوراها رسمیت بخشید و تشکیل آنها را برعهده جهاد سازندگی گذاشت. اعضاء شورای اسلامی ده برحسب جمعیت روستا از 5 تا 7 نفر متغیر بود و اعضای آن به طور مستقیم و با رأی مردم برای دوسال انتخاب می‌شدند. این قانون در سال 1365 اصلاح گردید و طول دوره شورا به چهار سال افزایش یافت. شوراهای اسلامی روستایی برخلاف سایر شوراهای مذکور در قانون فوق تشکیل شدند و تا انتخابات جدید شوراها در سال 1377 ادامه یافتند. در سال 1375، قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور به تصویب مجلس رسید یکی از ابتکارات این قانون تعریف یک مقام اجرایی به نام دهیار در هر روستا است که وظیفه اجرای مصوبات شورای اسلامی روستا را برعهده دارد. براساس این قانون دهیار با انتخاب شورای اسلامی روستا و حکم بخشدار تعیین می‌شود. بر طبق این قانون تعداد اعضای شورای اسلامی روستاهای تا 1500 نفر جمعیت 3 نفر و روستاهای بیش از 1500 نفر جمعیت و بخش 5 نفر خواهد بود.» (ماهنامه جهاد، 1383، ص 90 و 89)
جایگاه شورا در مدیریت روستایی جایگاهی اجرایی نیست بلکه وظیفه آن تصمیم‌گیری، برنامه‌ریزی، سازماندهی و هماهنگی امور است. شورا برای دستیابی به چنین اهدافی تشکیل شده است و هدف اصلی ان پیشبرد سریع و کارآمد برنامه‌های اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی، پرورشی و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم و نظارت بر امور روستا است. درکنار این وظایف تعیین دهیار و نظارت بر کار دهیار را نیز برعهده دارد.
هرچند در قانون مذکور و آئین‌نامه اجرایی آن انتخاب فردی به عنوان دهیار توسط شورای اسلامی به عنوان یکی از وظایف شورا آمده بود و براساس آن در بسیاری از روستاهای کشور دهیاران انتخاب و منصوب گردیدند، ولی به دلایل مختلف از جمله عدم پیش‌بینی قوانین استخدامی، مالی، تشکیلات و سازمان مناسب دهیاری، و نبود منابع درآمدی پایدار در روستاها، عملاً از نظر اجرایی، ایجاد دهیاری در اغلب روستاها، مسکوت باقی ماند. همین امر باعث شد در سال 1377 مجلس به پیشنهاد وزارت کشور «قانون تأسیس دهیاریهای خودکفا در روستاهای کشور» را به تصویب برساند. براساس این قانون دهیاریها به عنوان نهادهای عمومی غیردولتی و با شخصیت حقوقی مستقل و با درخواست روستائیان و مجوز وزارت کشور در هر روستا تشکیل می‌شوند. دهیاریها بطور کلی وظایفی مشابه شهرداری‌ها را در سطح روستا دارا هستند. با این تفاوت که تأسیس دهیاری در روستا به هیچ وجه مانعی برای اقدامات و کمک‌های دولت در جهت رسیدگی به عمران و آبادانی روستاهای مذکور نخواهد شد و با تأسیس دهیاری در هر روستا مدیریت امور عمومی روستا به دهیار سپرده می‌شود. (ماهنامه جهاد، 1383، ص 90 و 89)
دهیار مقامی اجرایی است که موظف به اجرای تصمیمات شوراست و نمی‌تواند مستقلاً در زمینه مسائل مختلف روستا تصمیم‌گیری کند. دهیار باید همکاری نزدیکی با شورا داشته باشد و در اصل بازوی اجرایی شورا باشد، به همین دلیل مطالعه چگونگی رابطه دهیار و شورا می‌تواند دارای اهمیت زیادی باشد.
با نگاهی اجمالی به مدیریت روستایی قبل از انقلاب اسلامی روند رشد و گسترش نفوذ دولت در روستاها و جایگزینی آن به جای مالکان قابل مشاهده است. مالکان همه امور روستا را تحت کنترل خود داشته و بنا به منافع خود تا حدود زیادی در امر مدیریت روستا موفق عمل می‌کردند. پس از جایگزینی دولت به جای مالکان در روستاها در اثر اصلاحات ارضی، نیروهای دولتی نتوانستند خلاء مدیریتی ناشی از عدم حضورمالک را پر کنند و از همین زمان مدیریت روستایی دچار کاستی و ضعف گردید در زمان مالکان و ایادی آنها مراد از مدیریت روستایی اداره کلی امور اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، مالی و اداری روستاست که کلیه ابعاد روستا را شامل می‌شد. بعد از اصلاحات ارضی نیز مدیریت روستایی تا حدود زیادی همان ابعاد چندگانه مدیریتی را دربرمی‌گیرد که البته با ضعف و ناتوانی در اداره امور همراه است.
در زمان حاضر چون سازمانها و ادارات دخیل در مدیریت روستاها زیاد شده‌اند نمی‌توان به راحتی مدیریت روستایی و ابعاد آن را مشخص کرد چرا که هر نهاد یا سازمانی خود را متولی بخشی از مدیریت روستا می‌داند اما در حوزه عملکرد دهیاری مراد از مدیریت روستایی اداره امور عمومی روستا باابعاد فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، بهداشتی، اداری و… است.
«دهیارها به عنوان سازمانهای عمومی غیردولتی که اداره امور محلی را با نظارت روستائیان از طریق شوراهای اسلامی روستا به انجام می‌رسانند، در حوزه و عرصه «امور عمومی» و «خدمات عمومی» وظیفه‌مند هستند. در تعاریفی که از امور عمومی صورت می‌گیرد، فعالیت‌هایی چون بهبود و نظافت محیط، حفظ و نگهداری و بهره‌برداری از زیرساختها (آب، برق، گاز، تلفن)، فضای سبز محلی، آتش نشانی، امور بهداشتی و آموزشی و فرهنگی و… را شامل می‌شود.» (دهیاریها ، 1382 ،  شماره 1، ص 1)
ذکر یک نکته در اینجا ضروری به نظر می‌رسد و آن نکته این است که اداره امور عمومی روستا با توسعه یکپارچه روستایی متفاوت است چرا که توسعه یکپارچه ابعادی به مراتب بیشتر و وسیعتر را نسبت به اداره امور عمومی روستا دربرمی‌گیرد و اداره امور عمومی خود جزئی از توسعه یکپارچه به شمار می‌رود. توسعه یکپارچه روستایی دارای ابعاد مختلفی همچون توسعه اقتصادی، توسعه کشاورزی، حل مشکل اشتغال روستایی و غیره است که مفهومی به مراتب وسیعتر و همه‌جانبه‌تر از اداره امور عمومی روستاست.