دانلود اثربخشی آموزش مهارت­های زندگی برسلامت روان و سبک­های فرزندپروری والدین کودکان مبتلا به ...

انواع مهارت های زندگی. 17

مهارت خود آگاهی. 17

مهارت روابط بین فردی. 18

مهارت حل مسئله 18

مهارت تفکر خلاق. 18

انواع تفکر. 19

مهارت مقابله با هیجانات.. 19

مهارت مقابله با استرس.. 19

مهارت همدلی. 19

مهارت تصمیم گیری. 20

مهارت تفکر انتقادی. 20

مهارت ارتباط. 20

مبانی روانشناختی ارتباط. 21

عناصراصلی ارتباط (کلامی و غیر کلامی ) 23

گوش دادن فعال. 24

خودآگاهی. 24

همدلی. 25

حل  تعارض… 26

مهارت های ارتباطی و سبک های فرزندپروری. 30

قسمت دوم: توصیف مفاهیم و نظریه های مربوط به شیوه های فرزندپروری. 31

شیوه های فرزندپروری. 31

مروری بر تاریخچه ارتباط والدین و فرزندان. 31

ابعاد شیوه های فرزند پروری. 34

بعد گرم بودن والدین. 34

فرزندپروری و نظریه های مربوط به آن. 36

طبقه بندی الگوهای تربیتی از نظر آلپورت.. 37

الگوی بامریند از فرزندپروری. 38

الگوی شیفر. 41

الگوی زیگلمن. 41

پیامدهای هر یک از شیوه های تربیتی. 42

مزایای شیوه فرزند پروری مقتدارنه 44

نگرش های فرزندپروری. 44

نگرش سلطه گری. 45

نگرش تملکی. 45

نگرش بی اعتنایی. 45

خوش بین بودن. 46

خوش بینی افراطی و وابستگی شدید. 46

مراقبت های بیش از حد و افراطی. 47

پذیرفتن و مورد عفو قرار دادن. 47

طرد کردن، توجه ننمودن. 47

تحت فشار قرار دادن کودک.. 48

تبعیض قائل شدن. 49

کدام والدین فرزندانی بیمار یا ناتوان تربیت می کنند؟ 50

رابطه مضاعف.. 50

والدین ناهماهنگ.. 50

جابجایی نقش والدینی. 50

والدین بیمار و عصبی. 51

والدین غایب.. 51

والدین نابالغ. 52

شرایط موفقیت فرزندپروری. 52

ارتباط مهارت های زندگی و سلامت روان. 55

قسمت سوم: توصیف مفاهیم و نظریه های مربوط به سلامت روان. 58

سلامت روان. 58

سلامت روانی. 59

تعریف سلامت روانی. 59

تعریف بهداشت روان در فرهنگ های مختلف.. 61

اصول بهداشت روانی. 63

تاریخچه بهداشت روانی. 64

مختصری درباره تاریخچه بهداشت روانی در ایران. 68

الگوی های اندازه گیری بهداشت روان. 70

اهمیت نیازها و انگیزه ها در تأمین سلامت روان. 71

عوامل موثر در سلامت روان. 72

محرومیت های جسمانی. 72

الگوهای بد خانوادگی. 73

ساختار خانوادگی ناسازگار 74

عوامل اجتماعی ـ فرهنگی. 75

خصوصیات افراد دارای سلامت روانی. 76

نظریات مرتبط با  سلامت روانی. 77

قسمت چهارم: توصیف مفاهیم و نظریه های مربوط ADHD.. 82

اختلال پیش فعالی/ نارسایی توجه 82

تعریف اختلال پیش فعالی/ نارسایی توجه 83

ملاک های تشخیصی اختلال بیش فعالی/ نارسایی توجه 86

اختلال بیش فعالی/ کمبود توجه از نوع عمدتاً بیش فعال ـ تکانشگر. 88

مسائل و مشکلات کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی/ نارسایی توجه 89

مشکلات اجتماعی. 89

سیر تحولی کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی/ نارسایی توجه 90

سیر و پیش آگهی. 92

اختلال های همراه با اختلال بیش فعالی/ نارسایی توجه 94

اختلال نافرمانی مقابله ای. 94

اختلال سلوک.. 95

اختلالات یادگیری. 95

تشخیص افتراقی. 100

سبب شناسی. 101

مروری بر روش های درمانی اختلال بیش فعالی/ نارسایی توجه 107

تکنیک ها و فنون مدیریت رفتاری کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی/ نارسایی توجه 109

تکنیک قرارداد رفتاری یا قرارداد وابستگی. 114

تکنیک شکل دهی رفتار 119

تکنیک کنترل محرک.. 121

تکنیک پاداش دادن به رفتار مطلوب ناهمساز 122

تکنیک خاموش سازی. 123

تکنیک محروم کردن. 124

تکنیک جریمه کردن (RC ) 127

تکنیک های شناختی رفتاری. 128

قسمت پنجم: تحقیقات انجام شده در ارتباط با موضوع تحقیق. 129

پیشینه تحقیق. 129

پژوهش های انجام شده در داخل کشور 129

پژوهش های انجام شده درخارج از  کشور 135

فصل سوم: روش انجام پژوهش… 137

مقدمه 138

روش تحقیق. 138

طرح تحقیق. 138

جامعه آماری. 138

نمونه  آماری و روش نمونه گیری. 138

روش های گردآوری داده ها 139

روش اجرای پژوهش… 139

روش های آماری تحلیل داده ها 141

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها 142

مقدمه 143

الف- تجزیه و تحلیل  توصیفی داده ها 144

ب – تجزیه و تحلیل  استنباطی داده ها 146

ج- بررسی فرضیه دوم پژوهش… 147

فصل پنجم:خلاصه، بحث، نتیجه گیری وپیشنهادها 148

خلاصه 149

بحث و نتیجه گیری. 149

محدودیت های پژوهش… 152

الف- در کنترل محقق. 152

ب- خارج از کنترل محقق. 152

پیشنهادهای پژوهش… 153

الف- مبتنی بر نتایج تحقیق. 153

ب- مبتنی بر تجارب تحقیق. 153

پیوست.. 155

منابع. 162

الف- فارسی. 163

ب – انگلیسی. Error! Bookmark not defined.171

فهرست جداول

عنوان ………..صفحه

جدول 2-1- مشکلاتهمراهبااختلالبیشفعالی/ نارساییتوجه 84

جدول2-2- تاریخچه ی تحول اصطلاح شناسی اختلال بیش فعالی/ نارسایی توجه 88

جدول2-3-نمونه ای از یک قرارداد وابستگی برای کودک مبتلا به اختلال بیش فعالی/ نارسایی
توجه 114

جدول4-1- مشخصه های آماری متغیر سن  والدین دارای کودکان ADHD در دو گروه آزمایش و کنترل  144

جدول 4-2- وضعیت تحصیلات والدین دارای کودکان ADHD.. 144

جدول4-3- شاخص های آمار  توصیفی نمرات پیش آزمون سلامت روان و سبک های فرزندپروری در گروه آزمایش و کنترل. 145

جدول4-4- شاخص های آمار توصیفی نمرات پس آزمون سلامت روان و سبک های فرزندپروی  در گروه آزمایش و کنترل  145

جدول 4-5- نتایج تحلیل کوواریانس برای بررسی اثر عامل مداخله بر  متغیر سلامت روان. 146

جدول 4-6- نتایج تحلیل کوواریانس برای بررسی اثر عامل مداخله بر  متغیر سبک های فرزندپروری  147

یک مطلب دیگر :

پایان نامه تعارضات زناشویی:تعهد زناشویی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف اثربخشی آموزش مهارت­های زندگی برسلامت روانی و سبک­های فرزندپروری والدین کودکان مبتلا به ADHD  انجام شده است. این پژوهش از نوع آزمایشی است. جامعه آماری کلیه مادران دارای کودکان مبتلا ADHD  در شهرستان بهشهر که در سال 1392-1390 به کلینیک های روانپزشکی مراجعه کرده بودند هستند، که به صورت تصادفی در دسترس تعداد 30 مادر دارای کودکان مبتلا به ADHD  که به  کلینیک های روانپزشکی مراجعه نمودند، انتخاب شدند. این مادران پس از مصاحبه اولیه به صورت تصادفی در 2 گروه آزمایش (15نفر) وگروه  کنترل (15نفر) قرار گرفتند.گروه آزمایش تحت آموزش مهارت­های زندگی«مهارت­های ارتباطی و عوامل مرتبط با آن» درطی8 جلسه قرار گرفتند. در پایان بعد از اتمام آموزش از هر دو گروه آزمون سلامت روان (GHQ-28) و پر سشنامه سبکهای فرزندپروری بامریند به عمل آمد. هم چنین برای تجزیه و تحلیل داده های حاصل از پرسشنامه های پژوهشی، از آزمون کوواریانس تک متغیری(ANCOVA) استفاده شده است. نتایج حاصل از تحقیق نشان داد که آموزش مهارت­های زندگی «مهارت­های ارتباطی و عوامل مرتبط با آن» بر سلامت روان و
سبک­های فرزندپروری والدین کودکان مبتلا به ADHD   موثراست.

کلمات کلیدی: مهارت­های زندگی، سلامت روان، سبک­های فرزند پروری، کودکان ADHD.

فصل اول

کلیات (طرح) پژوهش

مقدمه

اختلال نقص توجه /بیش فعالی [1](ADHD) مهم ترین اختلالات روان پزشکی اطفال است که با شیوع 5-3درصد کودکان مدارس ابتدایی در مرحله­ی پیش از بلوغ گزارش شده است (پورافکاری ،1389).این اختلال، علاقه محققین و متخصصین بالینی را به مدت 4دهه به خود معطوف داشته است. کودکان مبتلا به این اختلال، علاوه بر مشکلات اصلی توجه[2]، تکانش گری[3] وبیش فعالی[4]، به مشکلات وابسته­ی قابل توجهی در حوزه­های مختلف اجتماعی[5]، تحصیلی[6]، رفتاری[7]، شناختی [8]و هیجانی[9] دچار می شوند. اگرچه، سابقا تصور بر آن بود که این اختلال، وضعیتی خاص در دوران کودکی است، اما تحقیقات اخیر حاکی از پایداری آن در سراسر زندگی می­باشد (لوییس[10]، 1996).

به دلیل مزمن بودن این اختلال، مبتلایان به آن، نیز در معرض اختلالات روان پزشکی دیگری در بزرگسالی، از جمله اختلال شخصیت ضداجتماعی[11]، الکلیسم، اعتیاد و مشکلات میان فردی و روان شناختی قرار میگیرند (ویس [12]و ویس،2000)، به د لیل تعداد و تنوع مشکلات این کودکان در حوزه­های مختلف، رویکردهای درمانی متفاوتی ارائه شده اند که در میان آن هامی توان آموزش مهارت­های زندگی[13]  اشاره کرد.

مهارت­های زندگی طبق تعریف سازمان  بهداشت جهانی شامل توانایی انجام رفتار سازگارانه ومثبت به گونه­ای که فرد بتواندبا  چالش و ضروریات زندگی روزمره خود کنار بیاید. وینگنباخ، گری و جیمز به نقل از ادیب (1382)  بیان می کنند مهارت­های زندگی مهارت­هایی هستند که به منظور ارتقاء و سطح ارتباط، افزایش قدرت تصمیم گیری، ارتباط بادیگران، یادگیری درک خود و کارکردن در گروه مورداستفاده قرار می­گیرند. یونیسف ( 2003 ) بیان می کند مهارت زندگی به گروه بزرگی از مهارت­های روانی/ اجتماعی و میان فردی گفته می­شود که می تواند به افرادکمک کند تا تصمیمات شان را با آگاهی اتخاذ کنند، به  به  طور مؤثر ارتباط برقرار کنند، مهارت­های مقابله ای و مدیریت شخصی خود را گسترش دهند و زندگی سالم وبارآور داشته باشند.

سازمان­ها و نظریه پردازان، دیدگاه های متفاوتی درباره تقسیم بندی خود از مهارت­های زندگی دارند ومهارت­های گوناگون را برای این مهارتها در نظرگرفته اند. یونیسف (2003) در آخرین تقسیم­بندی خوداز مهارت­های زندگی، سه طبقه کلی که شامل ارتباط وروابط میان فردی، مهارت تصمیم گیری و تفکر انتقادی ،مهارت مقابله و مدیریت شخصی است ارایه کرده است. سازمان بهداشت جهانی [14]( 1377 ) هفت ویژگی اصلی که دربرگیرنده مهارت های زندگی است را بیان می کند که شامل موارد ذیل می باشد:

خود آگاهی: این مهارت شامل توانایی شناخت از نقاط ضعف و قوت خواسته­ها، نیازها، رغبت­ها وتصویر واقع بینانه از خود است. به این منظور که حقوق فردی، اجتماعی و مسئولیت­های خود را بهتر بشناسیم. با کسب این مهارت به سئوال اساسی “من کیستم” پاسخ داده می شود (آقا والی جماعت، 1387).

تفکر خلاق: مهارت تفکر آفریننده و خلاق،خلق آثار جدید، تصویرسازی از موضوعات در ذهن
می باشد. تفکر خلاق ترکیبی است از مهارت درتصمیم گیری و مهارت حل مسأله. با استفاده از این نوع تفکر راه حل­های متفاوت مسأله و پیامدهای هریک ازآن ها بررسی می شوند و بدین ترتیب فرد قادر می شودتا مسایل را از ورای راه حل های تجربه شده خود دریابد (بهداشت جهانی، 1377).

دانلود در مورد رابطه ویژگی های شخصیتی والدین، سبک­های والدگری با خلق و خوی کودکان ...

2-12- جنسیت و فرزندپروری (پیشینه تجربی)………………………………………………… 45

2-13- تفاوت جنسیتی در والدگری‌………………………………………………………………. 45

2-14- سن والدین و کیفیت فرزندپروری‌……………………………………………………….. 47

2-15- فرزندپروری در اسلام………………………………………………………………………. 47

2-16- تعریف خلق و خو‌…………………………………………………………………………… 48

2-16-1- مدل­های خلق و خو……………………………………………………………………… 51

2-16-2- عوامل مؤثر در خلق و خو……………………………………………………………… 54

2-16-3- خلق و خو و فرزند پروری‌……………………………………………………………. 55

2-17- پیشینه پژوهش………………………………………………………………………………… 56

2-17-1- در داخل کشور ………………………………………………………………………….. 56

2-17-2- خارج از کشور……………………………………………………………………………. 61

فصل سوم: روش پژوهش

3-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………… 64

3-2- روش پژوهش…………………………………………………………………………………… 64

3-2-1- جامعه آماری………………………………………………………………………………… 64

3-2-2- حجم نمونه و روش نمونه‌گیری…………………………………………………………. 64

3-2-3- روش گردآوری داده‌ها……………………………………………………………………. 65

الف- پرسشنامه پنج عامل بزرگ شخصیت نئو……………………………………………….. 65

ب- پرسشنامه والدگری الاباما …………………………………………………………………… 67

ج- پرسشنامه خلق وخو و منش کلونینگر……………………………………………………… 67

3-2-4- روش تجزیه و تحلیل داده­ها…………………………………………………………….. 68

فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده­های آماری

4-1- یافته های توصیفی……………………………………………………………………………… 70

4-2- یافته­های استنباطی……………………………………………………………………………… 76

فصل پنجم: نتیجه‌گیری و پیشنهادات

5-1- نتیجه گیری‌………………………………………………………………………………………. 84

5-2- محدودیت های پژوهش‌……………………………………………………………………… 87

5-3- پیشنهادها‌…………………………………………………………………………………………. 88

منابع………………………………………………………………………………………………………… 89

الف) منابع فارسی………………………………………………………………………………………. 89

ب) منابع لاتین…………………………………………………………………………………………… 92

ضمائم………………………………………………………………………………………………………….. 94

چکیده انگلیسی………………………………………………………………………………………………. 102

فهرست جداول

عنوان                                                                                                   صفحه

جدول 2-1- مدل خلق و خوی توماس و چس…………………………………………………………………………………………………. 51

جدول 2-2- مدل خلق و خوی ماری روتبارت…………………………………………………………………………………………………. 53

جدول 4-1- میانگین و انحراف استاندارد واریانس و کم ترین و بیشترین نمره در تیپ های شخصیتی…………………………………. 70

جدول 4-2- میانگین وانحراف استاندارد‌، واریانس‌، کم ترین و بیشترین نمره در سبک های والدگری………………………………….. 71

جدول 4-3- میانگین و انحراف استاندارد‌، واریانس‌، کمترین و بیشترین نمره در خلق و خو……………………………………………… 71

جدول 4-4- میانگین و انحراف استاندارد‌، واریانس‌، کم ترین و بیشترین نمره در متغیر جنسیت…………………………………………. 72

جدول 4-5- میانگین وانحراف استاندارد‌، واریانس‌،کمترین نمره و بیشترین نمره در متغیر تحصیلات…………………………………… 72

جدول 4-6- میانگین و انحراف استاندارد‌، واریانس‌، کمترین نمره و بیشترین نمره در خرده مقیاسهای والدگری‌……………………. 73

جدول 4-7- میانگین و انحراف استاندارد‌، واریانس‌، کم ترین نمره و بیشترین نمره در خرده مقیاسهای تیپ های شخصیتی‌………. 74

جدول 4-8- میانگین و انحراف استاندارد‌، واریانس‌، کمترین نمره و بیشترین نمره خرده مقیاس های خلق و خو‌……………………… 75

جدول 4-9- همبستگی پیرسون در خرده مقیاس والدگری مثبت با خلق و خو…………………………………………………………….. 76

جدول 4-10- همبستگی پیرسون در خرده مقیاس تنبیه بدنی با خلق خو‌…………………………………………………………………… 76

جدول 4-11- همبستگی پیرسون در خرده مقیاس مشارکت پدر با خلق و خو‌……………………………………………………………. 77

جدول 4-12- همبستگی پیرسون در خرده مقیاس اطلاع با خلق و خو‌……………………………………………………………………… 77

جدول 4-13- همبستگی پیرسون در خرده مقیاس اقتدار با خلق و خو‌……………………………………………………………………… 78

جدول 4-14- همبستگی پیرسون در خرده مقیاس نظارت ضعیف با خلق و خو…………………………………………………………… 79

جدول 4-15- همبستگی پیرسون در خرده مقیاس روان آزرده گرایی با خلق خو‌………………………………………………………….. 79

جدول 4-16- همبستگی پیرسون در خرده مقیاس برون گرایی با خلق و خو‌……………………………………………………………….. 80

جدول 4-17- همبستگی پیرسون در خرده مقیاس گشودگی با خلق و خو‌…………………………………………………………………. 81

جدول 4-18- همبستگی پیرسون در خرده مقیاس موافق بودن با خلق و خو‌………………………………………………………………. 81

جدول 4-19- همبستگی پیرسون در خرده مقیاس با وجدان بودن با خلق و خو‌…………………………………………………………… 82

چکیده

در این پژوهش رابطه­ی بین ویژگی­های شخصیتی والدین و سبک­های والدگری با خلق و خوی کودکان پیش دبستانی بررسی شده است. روش این پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بوده است. جامعه­ی آماری این تحقیق شامل تمام کودکان پیش دبستانی شهرستان رامیان بودند که از میان آنها ۲۵۰ نفر به روش نمونه گیری تصادفی خوشه­ای انتخاب شدند. برای جمع آوری داده­ها از پرسشنامه پنج عامل بزرگ شخصیت نئو، والدگری آلاباما و خلق و خو و منش کلونینگر استفاده شده است. سپس داده های بدست آمده با استفاده از روش آماری ضریب همبستگی پیرسون تحلیل شد. یافته های پژوهش حاضر مبین این است که تمامی فرضیه های تحقیق تأیید شده­اند و بین ویژگی­های شخصیتی والدین با خلق و خوی کودکان و همچنین سبک­های والدگری با خلق و خوی کودکان پیش دبستانی رابطه معناداری وجود دارد.

واژه­های کلیدی: ویژگی­های شخصیتی، سبک­های والدگری، خلق و خو

فصل اول

کلیات پژوهش

1-1- مقدمه

برای توصیف کودکان از عباراتی مانند لجباز، خجالتی، آسا نگیر، سخت گیر و… استفاده می شود. این طبقه بندی های تصادفی به ویژگی های خلق و خویی اشاره دارد. صفاتی که در موقعیت­های متفاوت ارتباط کودکان با دیگران بروز می کند. هر کودک مشخصات منحصر به فردی دارد. در صورت آگاهی داشتن از مشخصات و تفاوت های او نسبت  به دیگر کودکان و احتمالا والدینش،   می­توان از آ نها برای ارتباط  ساده تر و راحت تر استفاده کرد. خلق و خو مجموع های از خصلت های ذاتی است که کودک را با دنیا ارتباط می دهد و نقشی اساسی و بنیادی در تکامل شخصیت منحصر به فرد کودک دارد. این خصلت ها همچنین چگونگی تعامل کودک با دنیای اطرافش را تعیین می کند. خلق و خو صفاتی پاینده هستند که هیچ وقت صرفاً خوب یا بد نیستند و با توجه به چگونگی بازخورد آنها از محیط کودک آ نها را به صورت خوب یا بد طبقه بندی می کند. (‌ویلیام و همکاران‌، ۲۰۰۲)‌. شو چن ین و شوفنگ چن (۲۰۰۲‌)  ضمن تحقیقی نشان دادند که خلق و خوی کودک عامل مهمی است که بر مشکلات رفتاری و سازگاری مثبت آن ها در سال های اولیه کودک اثر شدیدی دارد. و اینکه خلق و خوی کودک از عوامل متعددی تاثیر می پذیرد که شخصیت والدین یکی از این عوامل می باشد (‌شهریاری، 1384‌)‌. شخصیت افراد خانواده به ویژه والدین از جمله عناصر مداخله کننده در روابط بین شخصی است. شخصیت، یک سازه ی کلی است که از مجموعه ویژگی­های فردی تشکیل     می­گردد و به سه عامل تفکر، عواطف و رفتارهای بیرونی قابل مشاهده که در تعامل با عناصر محیط ایفای نقش می نماید، اشاره دارد  یکی از مهمترین عوامل محیطی، خانواده است که بعد کارکردی آن در مطالعه های مختلف مورد تامل قرار گرفته است. والدین با رفتارهای خود، آفریننده­ی موقعیت هایی هستند که رفتارهای خاص را در فرزندان برمی انگیزند و یا سرمشق هایی را برای الگوسازی در اختیار آن ها قرار داده و یا به تشویق دسته ی خاصی از رفتارها می پردازند ‌. (جان ویلی و سون، ۲۰۰۵‌)‌. نتایج اغلب تحقیقات حکایت از تاثیر معنادار سبک های والد گری بر عملکرد فرزندان دارد (‌گیکس و سف‌، ۱۹۹۰؛ دارلینگ و استنبرگ‌، ۱۹۹۴؛ جیکوب‌، ۱۹۸۷)‌. به اعتقاد دارلینگ و استنبرگ (۱۹۹۳) سبک های والدگری منظومه ای از نگرش ها در مورد کودک‌، نحوه برقراری ارتباط با کودک‌، روش نگهداری کودک و جو عاطفی حاکم بر فضای رفتاری والدین است‌. مطالعات صورت گرفته در خصوص سبک والدگری متمرکز بر سه محور اساسی می باشند‌. محور اول شامل تحقیقاتی است که به روابط عاطفی فرزند و والدین پرداخته اند‌، محور دوم مطالعاتی هستند که به مبحث رفتار والدین اشاره دارند و نهایتا محور سوم بر نظام نگرشی والدین مبتنی می باشند (‌کلاین و

 وایت‌، ۱۹۹۶)‌.

1-2- بیان مسئله

ﺧﻠﻖ و ﺧﻮ اﺻﻄﻼﺣﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای ﺑﻴﺎن ﺗﻔﺎوت ﻫﺎی ﻓﺮدی در ﻣﻬﺎرتﻫﺎ و ﻋـﺎدات ادراﻛـﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ رود و ﻣﺮاﻛﺰ ﺗﻨﻈﻴﻢ آن، ﻋﻤﺪﺗﺎً در آمیگدال، ﻫﻴﭙﻮﺗﺎﻻﻣﻮس، اﺳـﺘﺮﻳﺎﺗﻮم و ﺑﺨـﺶ ﻫـﺎی دﻳﮕﺮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻟﻴﻤﺒﻴﻚ ﻗﺮار دارد. در ﺗﻌﺮﻳﻔﻲ دﻳﮕﺮ، ﺧﻠﻖ و ﺧﻮ ﺑـﻪ اوﻟـﻴﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات و اﻳﺠﺎد اوﻟﻴﻦ ﺗﻨﻮع در واﻛﻨﺶ­ﻫﺎی ﻫﻴﺠﺎﻧﻲ اﺷﺎره دارد. اﺑﻌـﺎد اﺻـﻠﻲ ﺧﻠـﻖ و ﺧـﻮ و ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﻳﻦ وﺳﻴﻠﻪ ﺑﺮای ﺳﻨﺠﺶ آن ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ اﺳﺖ. ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﺛﺒﺎت ﺑﺴﻴﺎری از وﻳﮋﮔﻲ­ﻫﺎی ﺧﻠﻖ و ﺧﻮﻳﻲ و آﺛﺎر ﻧﻴﺮوﻣﻨﺪ ﻋﻮاﻣﻞ ژﻧﺘﻴﻜﻲ و ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻫﻤﻮاره در ﭘﮋوﻫﺶ ﻫـﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑـﻪ اﺧـﺘﻼﻻت رواﻧﭙﺰﺷـﻜﻲ دوران ﻛـﻮدﻛﻲ ﻣـﻮرد ﺗﺄﻛﻴـﺪ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘـﻪ اﺳـﺖ (‌کلونینگر، ۱۹۹۴؛ رتیو و مک کی، ۲۰۰۵؛ نقل علی اکبری دهکردی و همکاران، ۱۳۹۱).

انسان از بدو تولد و حتی قبل از آن مراحل مختلفی را پشت سر می‌گذارد و در هر مرحله با مشکلات و مصائب و مسلماً لذت‌هائی روبه‌رو می‌گردد. کودکان در بدو تولد مانند کاغذ سفیدی هستند که هنوز چیزی بر روی آن نوشته نشده است هر آنچه که ما بر روی آنها بنویسیم، در آینده همان را خواهیم خواند. مؤثرترین دوره در شکل‌گیری شخصیت انسان، سال‌های اولیه عمر اوست و بزرگ‌ترین معلمان او در این دوره والدین می‌باشند. شخصیتِ اجتماعی و فرهنگیِ فرزندان توسط، خانواده، مدرسه، رسانه ها و محیط های اجتماعی دیگر ساخته می شود. یعنی، قاعدتا شکل، فرم و محتویِ هر کدام از این منابع، نسبتا مشابه شکل، فرم و محتویِ شخصیتِ روانی، اجتماعی و هویت فرهنگی جوانان خواهد بود، اما مشخصا این منابع بطور یکسان عمل نکرده و تاثیر یکسانی بر روی افراد جامعه ندارند (زندی، 1385).

در بعضی از افراد، خانواده و در افراد دیگر، مدرسه و در تعدادی دیگر، ممکن است رسانه ها بیشترین تاثیر را داشته باشند. اما، همانطوری که تحقیقات نشان می دهند، بیشترین تأثیر در روند جامعه پذیری و فرهنگ پذیری انسان، در نتیجه، شخصیت روانی و فرهنگی او تا قبل از 6 سالگی پایه ریزی می شود و این زمان را انسان بیشتر در خانواده می گذراند (تجلی و لطفیان، 1387‌).

شخصیت افراد خانواده به ویژه والدین از جمله عناصر مداخله کننده در روابط بین شخصی است.  شخصیت، یک سازه ی کلی است که از مجموعه ویژگی های فردی تشکیل می گردد و به سه عامل تفکر، عواطف و رفتارهای بیرونی قابل مشاهده که در تعامل با عناصر محیط ایفای نقش می نماید، اشاره دارد. یکی از مهمترین عوامل محیطی، خانواده است که بعد کارکردی آن در مطالعه های مختلف مورد تامل قرار گرفته است. والدین با رفتارهای خود، آفریننده‏ی موقعیت هایی هستند که رفتارهای خاص را در فرزندان برمی انگیزند و یا سرمشق هایی را برای الگوسازی در اختیار آن ها قرار داده و یا به تشویق دسته ی خاصی از رفتارها می پردازند (پروین و سروان، 2005).

در مواقعی که خانواده بتواند با روابط آموزشی صحیح، فرزند را به سمت خود جذب کند، تاثیر نیروهای دیگر حتی در صورتی که مخالف با فرهنگ رایج خانواده باشند، به حداقل خواهد رسید، و در صورت موافقت نیز تشدید خواهد شد. در صورتیکه خانواده با روابط ناصحیح خود نقش دافعه را نسبت به فرزند داشته باشد، طبیعتا، منابعِ دیگر که رابطه ای بهتر و آموزشی تر از خانواده ایجاد کنند، می توانند بر روی چگونگی شخصیتِ روانی، اجتماعی و فرهنگی فرزندان اثر بسزایی داشته باشند (کوروش نیا و لطفیان، 1386). از منظری دیگر، در صورتیکه رابطة خانواده، رابطه ای بر اساس دمکراسی و آزادی باشد، اولا؛ فرزند بیشتر به سمت خانواده تمایل نشان خواهد داد و ثانیا؛ جنبة اجتماعی شدن او بیشتر تقویت شده و وی نقش فعال تری را در جامعه ایفا می کند. در غیر اینصورت غالبا دیده شده که فرد منزوی بوده و با محیط اطراف خود منفعلانه بر خورد خواهد کرد. رابطة والدین اعم از آموزشی یا غیرآموزشی با فرزندان، رابطه ای یکسان و بر طبق یک الگو و مدل خاصی نیست (جلالی مقدم، 1386).

بر اساس تحقیقی در فرانسه، این مدل ها در ارتباط با طبقة اجتماعی خانواده ها می باشند (ژیفو لوواسور، 1995). به گفتة کاستلان یک مدل فرزند پروری در همة خانواده ها وجود ندارد. بلکه به تعداد خانواده ها، تعداد روش های فرزند پروری وجود دارد. با توجه به اینکه والدین تشکیل دهنده اصلی و اولیة هر کانون خانواده هستند، نوع نگاه آنها نسبت به فرزند یا جایگاه فرزند در خانواده، شکل رابطة آنها را با فرزندان مشخص و هدایت می کند. طبیعتا، فرزندان نیز نسبت به کنش­های والدین، واکنش نشان می دهند. این واکنش ها در طی گذر زمان در شکل شخصیت آنان انعکاس می­یابد. یعنی حرکت اصلی و اولیه توسط والدین آغاز و به اجرا گذاشته می شود. حرکت والدین تحت تاثیر جهان بینی یا سرمایه های فرهنگی آنان می باشد.در مورد فعالیت اجتماعی کردن کودکان، مدل های متفاوتی وجود دارد (زارع و سامانی، 1387).

بامریند (‌۱۹۹۱‌) با انجام پژوهشی دربارة 150 کودک 4 ساله، که در دورة آمادگی پیش دبستانی ثبت نام کرده بودند، والدین آنها را به سه گروه مختلف به شرح زیر تقسیم می کند: گروه اول، والدینی هستند که فرزندان خود را مجبور به اطاعت کورکورانه می کنند. این گروه، فرزندان خود را محدود کرده، اختیار و آزادی کمتری به آنها می دهند و معتقدند که رفتار کودکان بایستی زیر نظر آنان باشد. در نتیجه، ضوابط رفتاری آنها انعطاف پذیر نبوده و یک جانبه است، و گاهی اوقات برای اجرای همان ضوابط رفتاری، کودکان را تنبیه می کنند. گروه دوم، والدینی هستند که با فرزندان خود با اقتدار رفتار کرده، ولی بر عکس گروه اول معتقد به انعطاف پذیری در رفتارند. به فرزندان خود فرصت  می­دهند تا در صورت لزوم اعتراض کنند و تربیت خاصی را با دلیل به آنها تفهیم می کنند. گروه سوم، والدینی هستند که نسبت به رفتار فرزندان تحمل پذیرند و در برابر اعمال خلاف، چشم پوشی می کنند. این والدین، معیارهای مشخصی را جهت رفتار کودکان در نظر می گیرند و سایر رفتار آنان را با دیدة اغماض می نگرند، جز رفتارهائی که باعث صدمه و آسیب بدنی به آنها می شود (صادقی و همکاران، 1388).

با توجه به موارد فوق و اهمیت بررسی رابطه متغیرهای گوناگون موثر در شکل گیری خلق و خوی کودکان که ویژگی شخصیتی آنان را در آینده شکل خواهد داد، کودکانی که آینده سازان هر کشوری  بوده و بار مسولیت های فردی و اجتماعی را بر دوش خواهند کشید، نیاز به کشف روابطی که موفقیت و یا عدم آن را در آنها رقم خواهد زد، مهم می نماید. از این رو، پژوهش حاضر در پی پاسخ گویی به این سوال است که آیا بین ویژگی های شخصیتی والدین و سبک های والدگری با خلق و خوی کودکان پیش دبستانی رابطه وجود دارد؟

1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش‌

خانواده یک نظام اجتماعی و از ارکان جامعه را به نوعی کوچکترین سلول اجتماعی می باشد که از مناسبات قانونی و شرعی بین زن و شوهر تشکیل می گردد و وظیفه والدین مراقبت از فرزندان و تربیت آنها، برقراری ارتباطات سالم اعضای خانواده با هم و کمک به استقلال کودکان می باشد. (فرهادی، 1384)خلق و خو اصطلاحی است که برای بیان تفاوت های فردی در مهار تها و عادات ادراکی به کار می رود و مراکز تنظیم آن، عمدتاً در آمیگدال، هیپوتالاموس، استریاتوم و بخش های، دیگر سیستم لیمبیک قرار دارد‌ (کلونینگر، 1994‌). در تعریفی دیگر، خلق و خو به اولین تغییرات و ایجاد اولین تنوع در واکنش های هیجانی اشاره دارد. ابعاد اصلی خلق و خو و مناسب ترین

یک مطلب دیگر :

پایان نامه با موضوع اکسیداسیون، دی اکسید کربن، رطوبت نسبی، دینامیکی

 وسیله برای سنجش آن همچنان مورد بحث است. با این وجود ثبات بسیاری از ویژگی های خلق و خویی و آثار نیرومند عوامل ژنتیکی و محیطی همواره در پژوهش های مربوط به اختلالات روانپزشکی دوران کودکی مورد تأکید قرار گرفته است (رتیو و مک کی‌، 2005‌). درحالیکه برخی پژوهشگران بر محیط (کیریوس و پرایر‌، 1990‌) استرس موجود در محیط زندگی(لوویس و اولسون‌، 2011‌) واکنش و رفتار مادران (‌ایزنبرگ و فیبس‌، 1994‌)  جنسیت، طبقه اجتماعی، عوامل فرهنگی و عوامل‌، اخلاقی (پرایر، 1992)  را در بروز خلق و خو مؤثر می دانند، برخی هم به نقش عواملی همچون وزن در هنگام تولد(شریدر و توبی‌، 1989‌) و عوامل ژنتیکی (‌پلایمن و رووه‌، 1977‌)  تا 60 درصد (ورویج، زیش، مدلند، گوردون، بنیامین، نیهالت و همکاران، 2010)  اشاره می­کنند.

در هر حال خلق و خو، چه ارثی باشد و چه در اثر عوامل محیطی ایجاد شده باشد، می­تواند بر سازگاری اجتماعی (‌مابلی و پالیس، 1991‌)  ایجاد رفتار پرخاشگرانه (‌اشمک و پاستکا‌، 1991‌) و حتی مسائل شناختی(‌ساکیمورا، دانگ، بالارد و هنسن، 2008؛ بوستروم‌، بروبرگ و هوانگ 2010‌) تأثیر بگذارد‌. در پژوهش های مختلف به رابطه و اهمیت رابطه شخصیت والدین و والدگری اشاره شده‌ است. رجبی دماوندی و همکاران (1388)، پژوهشی با عنوان  رابطة ویژگی های شخصیتی و راهبردهای مقابله ای در والدین کودکان با اختلال های گستره اوتیسم انجام دادند. نتایج پژوهش آنان نشان داد بین ویژگی های شخصیتی ثبات هیجانی، مسئولیت پذیری وخستگی ناپذیری با راهبردهای مسئله محور و نیز بین ویژگی شخصیتی جامعه پذیری با راهبردهای هیجان محور در مادران رابطه معنادار وجود دارد. بین راهبردهای رویارویی پدران و مادران کودکان با اختلال های گسترة درخودماندگی تفاوت معنادار وجود ندارد. بین ویژگی های شخصیتی جامعه پذیری، تفکر ابتکاری و خستگی ناپذیری در پدران و مادران کودکان با اختلال های گسترة درخودماندگی تفاوت معنادار وجود دارد. همچنین این پژوهش ضرورت بررسی ویژگی های شخصیتی و راهبردهای رویارویی والدین کودکان با اختلال گسترة اوتیسم و نیز اهمیت آنها را برای شناخت هرچه بیشتر والدین و تدوین برنامه های درمانی مناسب مطرح می کند.

روستا و سامانی(1389)، در مطالعه ای با عنوان رابطه ابعاد والدگری و خودگسستگی به این نتیجه رسیدند که سبک والدگری والدین عامل موثر در تعیین میزان احساس خودگسستگی نوجوانان از ایده آل ها و بایسته ها می باشد. این محققان در مطالعه خود نشان دادند که والدگری مثبت، مشارکت پدر و فهم مشترک میان اعضای خانواده موجب کاهش احساس خودگسستگی در نوجوانان می گردد و از طرف دیگر تنبیه بدنی، نظارت ضعیف و اعمال اقتدار باعث افزایش خودگسستگی نزد نوجوانان  می­شود‌. خصوصیات شخصیتی در حقیقت به عنوان محرکهای خلق وخو برای دستیابی به هدف تلقی می­شوند‌. به این معنی که این خصوصیات انسان را مستعد رفتارهای مختلف در موقعیت های خاص می­نماید (کالگوری، 2000). نتایج این پژوهش می تواند برای والدین‌،مربیان و… که مسئول تعلیم و تربیت کودکان هستند الهام بخش باشد و به احساسات و نیازهای کودکان توجه نمود ودرزمینه کمک به والدین برای اشنا شدن با سبکهای والدگری مناسب برای داشتن فرزندانی با خلق و خوی مناسب گام مفید بردارد‌،علاوه بر این نتایج این تحقیقات میتواند راه گشایی باشد برای پژوهشگران و دانشجویان روانشناسی که در این زمینه به تحقیق خواهند پرداخت‌.

1-4- اهداف پژوهش‌

1-4-1- اهداف کلی

1) بررسی رابطه بین ویژگی های شخصیتی والدین و سبک های والدگری با خلق و خوی کودکان پیش دبستانی

2) ارائه راهکار و رهنمود ها به دست اندرکاران.

1-4-2- اهداف جزیی

۱. بررسی رابطه بین ویژگی روان آزرده خویی والدین با خلق و خوی کودکان پیش دبستانی.

۲. بررسی رابطه بین ویژگی برون گرایی با خلق و خوی کودکان پیش دبستانی.

۳. بررسی رابطه بین ویژگی انعطاف پذیری والدین با خلق و خوی کودکان پیش دبستانی.

۴. بررسی رابطه بین ویژگی توافق پذیری والدین با خلق و خوی کودکان پیش دبستانی.

۵. بررسی رابطه بین ویژگی با وجدان بودن والدین با خلق و خوی کودکان پیش دبستانی.

۶. بررسی رابطه بین سبک های والدگری کارآمد با خلق و خوی کودکان پیش دبستانی.

۷. بررسی رابطه بین سبکهای والدگری ناکارامد با خلق و خوی کودکان پیش دبستانی.

1-5- فرضیه های پژوهش

۱. بین سبک های والدگری کارآمد با خلق و خوی کودکان پیش دبستانی رابطه وجود دارد.

۲. بین تنبیه بدنی  با خلق و خوی کودکان پیش دبستانی رابطه وجود دارد.

۳. بین مشارکت پدر و خلق و خو کودک رابطه وجود دارد.

۴. بین اطلاع والدین و خلق و خو کودک رابطه وجود دارد.

۵. بین اقتدار والدین وخلق و خو کودک رابطه وجود دارد.

۶‌. بین نظارت ضعیف والدین و خلق و خو کودک رابطه وجود دارد‌.

۷. بین ویژگی روان آزرده خویی والدین با خلق و خوی کودکان پیش دبستانی رابطه وجود دارد.

۸. بین ویژگی برون گرایی  با خلق و خوی کودکان پیش دبستانی رابطه وجود دارد.

دانلود ارشد رشته زبان شناسی همگانی بررسی گفتمان پزشک و بیمار فارسی زبان

2-3-3- وداک …………………………………………………………………………………………………………… 23

2-3-4- ون دایک ……………………………………………………………………………………………………… 25

2-3-5- لاکلا و موف ………………………………………………………………………………………………… 27

2-3-6- کرس و ون لیوون …………………………………………………………………………………………. 28

2-3-7- فاولر ……………………………………………………………………………………………………………. 29

2-3-8- پنی کوک ……………………………………………………………………………………………………… 30

2-3-9- چیلتون و هارت ……………………………………………………………………………………………. 31

2-3-10- موتنر …………………………………………………………………………………………………………. 32

2-4-  مروری بر پژوهش­های انجام شده …………………………………………………………………………. 32

2-4-1- پژوهش­های خارجی ……………………………………………………………………………………… 33

2-4-1-1-کتاب­ها ………………………………………………………………………………………………… 33

2-4-1-2- مقالات ……………………………………………………………………………………………… 34

2-4-2- پژوهش­های داخلی ……………………………………………………………………………………….. 36

2-4-2-1- کتاب­ها …………………………………………………………………………………………….. 36

2-4-2-2- مقالات ……………………………………………………………………………………………… 38

2-4-2-3- پایان­نامه­ها و رساله­ها ……………………………………………………………………………40

2-5-  خلاصه ………………………………………………………………………………………………………………..43

فصل سوم: الگوی نظری پژوهش و روش­شناسی

3-1-  مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………… 46

3-2-  الگوی نظری پژوهش …………………………………………………………………………………………… 46

3-2-1- مفاهیم گفتمان، قدرت و ایدئولوژی از دیدگاه فرکلاف ………………………………………. 47

3-2-1-1- گفتمان ……………………………………………………………………………………………… 47

3-2-1-2- قدرت ………………………………………………………………………………………………. 49

3-2-1-3- ایدئولوژی …………………………………………………………………………………………. 50

3-2-2- طبیعی شدگی در گفتمان ………………………………………………………………………………… 51

3-2-3- مراحل تحلیل گفتمان انتقادی در رویکرد فرکلاف …………………………………………….. 52

3-2-3-1- توصیف ……………………………………………………………………………………………. 53

3-2-3-2- تفسیر ……………………………………………………………………………………………….. 55

3-2-3-3- تبیین ………………………………………………………………………………………………… 59

3-3-  روش­شناسی پژوهش …………………………………………………………………………………………… 60

3-3-1- جامعه آماری مورد مطالعه ………………………………………………………………………………. 60

3-3-2- روش گردآوری داده­ها …………………………………………………………………………………… 60

3-3-3- ابزار پژوهش ………………………………………………………………………………………………… 61

3-3-4- روش­ها و مراحل تجزیه و تحلیل ……………………………………………………………………. 61

3-3-4-1- تحلیل کیفی …………………………………………………………………………………………. 62

3-3-4-2- تحلیل کمی …………………………………………………………………………………………. 62

3-4- خلاصه …………………………………………………………………………………………………………………. 62

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده­ها

4-1-  مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………… 64

4-2- توصیف ……………………………………………………………………………………………………………… 64

4-2-1- بررسی مصاحبه­های پزشک و بیمار در ارتباط با پرسش اول ……………………………….. 65

4-2-2- بررسی مصاحبه­های پزشک و بیمار در ارتباط با پرسش دوم ………………………………. 73

4-2-3- بررسی مصاحبه­های پزشک و بیمار در ارتباط با پرسش سوم ………………………………. 74

4-2-4- بررسی مصاحبه­های پزشک و بیمار در ارتباط با پرسش چهارم …………………………… 76

4-2-5- بررسی مصاحبه­های پزشک و بیمار در ارتباط با پرسش پنجم …………………………….. 78

4-3-  تفسیر ………………………………………………………………………………………………………………… 89

4-3-1- ظاهر کلام ……………………………………………………………………………………………………. 89

4-3-1-1-  هویت زبانی ……………………………………………………………………………………….. 89

4-3-1-2- صورت­های خطاب ………………………………………………………………………………. 90

4-3-2- معنای کلام …………………………………………………………………………………………………… 93

4-3-2-1- هویت سازی ……………………………………………………………………………………….. 93

4-3-2-2-  تعریف و تمجید از پزشک ……………………………………………………………………. 95

4-3-2-3- کنش­های گفتاری …………………………………………………………………………………. 96

4-3-3- انسجام معنایی …………………………………………………………………………………………….. 102

4-3-4- ساختار و جان­مایه متن …………………………………………………………………………………. 105

4 -3-5- بافت موقعیتی متن ………………………………………………………………………………………. 108

4-3-5-1- حضور همراه با بیمار ……………………………………………………………………………. 108

4-3-5-2- طول مدت معاینه ……………………………………………………………………………….. 109

4-3-6- بافت بینامتنی ………………………………………………………………………………………………. 112

4-4-  تبیین ……………………………………………………………………………………………………………….. 113

4-4-1- سطح موقعیتی …………………………………………………………………………………………….. 113

4-4-2- سطح نهادی ……………………………………………………………………………………………….. 117

4-4-3- سطح اجتماعی ……………………………………………………………………………………………. 118

4-5-  تفسیر داده­ها …………………………………………………………………………………………………….. 121

4-6-  خلاصه …………………………………………………………………………………………………………….. 126

فصل پنجم: خلاصه و نتیجه گیری

5-1-  مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………. 128

5-2-  مروری بر مراحل پژوهش ………………………………………………………………………………….. 128

5-3-  بحث و نتیجه­گیری ……………………………………………………………………………………………. 129

5-4-  دستاوردهای جانبی پژوهش ……………………………………………………………………………….. 133

5-5-  پیشنهاداتی برای مطالعات آینده …………………………………………………………………………… 134

کتاب‌نامه ……………………………………………………………………………………………………………. 136   

منابع فارسی …………………………………………………………………………………………………………………. 136

منابع انگلیسی ……………………………………………………………………………………………………………….. 139

پیوست ………………………………………………………………………………………………………………………… 141

چکیده انگلیسی …………………………………………………………………………………………………………….. 142

فهرست جداول

جدول 4-1:     فراوانی جملات خبری، پرسشی و امری در گفتمان پزشک و بیمار ………………… 75

جدول 4-2:     فراوانی ضمیرهای ما و شما در گفتمان پزشک و بیمار …………………………………. 77

جدول 4-3:     صورت­های خطاب پزشک به بیمار ……………………………………………………………. 91

جدول 4-4:     صورت­های خطاب بیمار به پزشک ……………………………………………………………. 92

جدول 4-5:     چگونگی انجام مراحل معاینه و گفتگو با بیمار ………………………………………….. 106

جدول 4-6:     طول مدت مصاحبه­ها …………………………………………………………………………….. 109

جدول 4-7:     میانگین مدت زمان مصاحبه­ها بر حسب سن بیماران ………………………………….. 111

جدول 4-8:     میانگین مدت زمان مصاحبه­ها بر حسب تحصیلات بیماران ………………………… 112

جدول 4-9:     فراوانی سوالات پزشک و بیمار ……………………………………………………………….. 114

جدول 4-10:   فراوانی سوالات پزشک بر حسب سن بیمار ……………………………………………… 115

جدول 4-11:   فراوانی سوالات پزشک بر حسب تحصیلات بیمار …………………………………….. 116

جدول 4-12:   آمار توصیفی قطع گفتار پزشک با سن بیمار ……………………………………………… 121

جدول 4-13:   آزمون آنوا برای تعیین رابطه معناداری بین قطع گفتار پزشک با سن بیمار………. 122

جدول 4-14:   آمار توصیفی قطع گفتار پزشک با سن بیمار ……………………………………………… 122

جدول 4-15:   آزمون تی مستقل برای تعیین رابطه معناداری بین قطع گفتار پزشک با

تحصیلات بیمار …………………………………………………………………………………….. 123

جدول 4-16:   آمار توصیفی نوبت­گیری پزشک با سن بیمار …………………………………………….. 124

جدول 4-17:   آزمون آنوا برای تعیین رابطه معناداری بین نوبت­گیری پزشک با سن بیمار…….. 124

جدول 4-18:   آمار توصیفی نوبت­گیری پزشک با تحصیلات بیمار …………………………………… 125

جدول 4-19:   آزمون تی مستقل برای تعیین رابطه معناداری بین نوبت­گیری پزشک

با تحصیلات بیمار ………………………………………………………………………………….. 125

فهرست نمودارها

نمودار 4-1:     فراوانی جملات خبری، پرسشی و امری در گفتمان پزشک و بیمار ………………… 75

نمودار 4-2:     فراوانی ضمیرهای ما و شما در گفتمان پزشک و بیمار …………………………………. 77

نمودار 4-3:     صورت­های خطاب پزشک به بیمار ……………………………………………………………. 91

نمودار 4-4:     صورت­های خطاب بیمار به پزشک ……………………………………………………………. 92

نمودار 4-5:     میانگین مدت زمان مصاحبه­ها بر حسب سن بیماران ………………………………….. 111

نمودار 4-6:     میانگین مدت زمان مصاحبه­ها بر حسب تحصیلات بیماران ………………………… 112

نمودار 4-7:     درصد فراوانی سوالات پزشک و بیمار ……………………………………………………… 114

نمودار 4-8:     فراوانی سوالات پزشک بر حسب سن بیمار ……………………………………………… 115

نمودار 4-9:     فراوانی سوالات پزشک بر حسب تحصیلات بیمار …………………………………….. 116

نمودار 4-10:   رابطه فراوانی قطع گفتار توسط پزشک با سن بیمار ……………………………………. 118

نمودار 4-11:   رابطه فراوانی قطع گفتار توسط پزشک با تحصیلات بیمار ………………………….. 119

نمودار 4-12:   رابطه میانگین نوبت­گیری توسط پزشک با سن بیمار ………………………………….. 120

نمودار 4-13:   رابطه میانگین نوبت­گیری توسط پزشک با تحصیلات بیمار ………………………..  120

فهرست اشکال

شکل 3-1:      مدل سه­بعدی فرکلاف ……………………………………………………………………………… 49

شکل 3-2:      الگوی پیشنهادی فرکلاف جهت تفسیر ………………………………………………………. 56

چکیده

یکی از اهداف تحلیل گفتمان انتقادی شفاف‌سازی ارتباطات از نظر قدرت و به طور کلی تحلیل روابط آشکار یا پنهان قدرت در گفتمان است. این پژوهش با هدف بررسی نشان‌گرهای قدرت در گفتمان پزشک- بیمار و تعیین غالب بودن رابطه قدرت یا همبستگی انجام شده است. برای این منظور 30 مصاحبه پزشک و بیمار ضبط و به شکل مکتوب تبدیل شدند. جامعه مورد مطالعه را 10 پزشک که به طور تصادفی انتخاب شده‌اند و مصاحبه هر کدام با سه بیمار تشکیل می‌دهد. داده‌ها در غالب چارچوب فرکلاف توصیف، تفسیر و تبیین شده‌اند. در انجام این پژوهش علاوه بر تحلیل کیفی از بررسی کمی شامل محاسبه فراوانی و اعمال شیوه‌های آماری با استفاده از آزمون آنووا و تی مستقل بهره گرفته شده است. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌ها و آزمون فرضیه‌ها حاکی از این است که سن بیماران در میزان قطع گفتار و نوبت‌گیری که پزشک انجام می‌دهد، تأثیرگذار است و با افزایش سن بیمار فراوانی آنها نیز در گفتار پزشک افزایش می‌یابد. سطح تحصیلات بیمار نیز در میزان قطع گفتاری که پزشک انجام می‌دهد، مؤثر است و ارتباط معکوسی بین این ‌دو شاخص برقرار است. اما نتایج نشان می‌دهد که نوبت‌گیری پزشک با تحصیلات بیمار رابطه معناداری ندارد. بررسی مصاحبه‌ها در چارچوب مذکور نشان می‌دهد که این پزشکان هستند که بسیاری از بخش‌های مکالمه را کنترل می‌کنند و تصمیم گیرنده اصلی هستند و این خود مبین عدم تقارن درگفتمان پزشکی است. به این ترتیب پژوهش حاضر نشان داده است که در گفتمان پزشک و بیمار عامل قدرت غالب است نه همبستگی.

کلید واژه‌ها: تحلیل گفتمان انتقادی، روابط قدرت، گفتمان پزشکی، قطع گفتار، نوبت‌گیری

فصل اول

کلیات پژوهش

1-1- مقدمه

زبان پدیده‌ای است اجتماعی که ارتباط تنگاتنگی با ساخت اجتماعی یک جامعه دارد. هر فرد هنگام صحبت کردن به نحوی اجتناب‌ناپذیر، قرائنی دال بر خاستگاه، شخصیت، دیدگاه و حتی افکار خود به دست می‌دهد به‌طوری‌که مخاطب به کمک آن‌ها می‌تواند در مورد گوینده اظهار نظر نماید. خصلت اجتماعی زبان آن را با بسیاری از پدیده‌ها، روندها و عوامل اجتماعی-فرهنگی پیوند می‌دهد و این پیوستگی به حدی است که برخی زبان را آیینه‌ای دانسته‌اند که پدیده‌ها و دگرگونی‌های اجتماعی-فرهنگی جامعه را به نوعی در خود منعکس می‌کند. ما روزانه آن‌چنان در زبان غوطه‌وریم که گاهی تأثیرات عمیقی را که ممکن است بر زندگی، روابط و حیات اجتماعی‌مان داشته باشد، دست کم می‌گیریم (سلطانی،1391). زبان گذشته ما را رقم زده، حال ما را می‌سازد و آینده‌ ما نیز تحت تأثیر آن است. استفاده از زبان توسط رسانه‌ها، اربابان قدرت و سیاستمداران، از تجلی‌های زبان در زندگی سیاسی-اجتماعی ماست. در این میان از حوزه‌های مختلف علم زبان‌شناسی، دیدگاه «تحلیل گفتمان انتقادی[1]»-که البته تنها منحصر به زبان‌شناسی نیست و دیدگاهی میان رشته‌ای محسوب می‌شود- به مطالعه زبان به مثابه کردار اجتماعی[2] می‌پردازد و کارکرد آن را در جامعه و سیاست بررسی می‌کند.

یک مطلب دیگر :

پایان نامه ها و مقالات

«دیدگاه فوق رویکردی است که از دل زبان‌شناسی نقش‌گرا[3] و جامعه‌شناسی جوانه زده است. به طور کلی در تحلیل گفتمان[4] سه نگرش عمده مطرح است که عبارتند از: تحلیل گفتمان ساخت‌گرا[5] و صورت‌گرا[6] که گفتمان را سطح فراتر از جمله و تحلیل گفتمان را تحلیل این سطح دانسته‌اند، تحلیل گفتمان نقش‌گرا که اولویت را به کارکرد و بافت موقعیت[7] می‌دهد و گفتمان را به مثابه زبان به هنگام کاربرد تعریف می‌کند و سومین نوع تحلیل گفتمان، تحلیل گفتمان انتقادی است. در واقع این رویکرد صورت نوین و توسعه یافته تحلیل گفتمان نقش‌گراست که از اندیشه‌های فیلسوف و اندیشمند معاصر فرانسوی، میشل فوکو[8] (1984-1926م) و مکتب انتقادی فرانکفورت بسیار تأثیر پذیرفته است» (اسدی، 1391: 4). تحلیل گفتمان انتقادی به این معنا انتقادی است که هدفش آشکار ساختن نقش کردارهای گفتمانی[9] در جهان اجتماعی است. از جمله آن روابط اجتماعی که شامل روابط نابرابر قدرتند و هدفشان سهیم شدن در ایجاد تغییرات اجتماعی در راستای ایجاد روابط متعادل‌تر قدرت در فرآیند ارتباطات و در جامعه به طور عام است (سلطانی، 1384). در این رویکرد مفاهیمی چون ایدئولوژی[10] و قدرت وارد تحلیل می‌شوند و بافت گسترش یافته و روابط تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی را نیز در بر می‌گیرد تا تحلیل از سطح توصیف فراتر رفته و به سطح تفسیر[11] و تبیین[12] برسد. در این حوزه اعتقاد بر این است که متون عاری از بار ایدئولوژیکی نیستند بلکه حوادث، رویدادها و متون، از منظر خاصی گزارش می‌شوند. زبان و گفتمان واجد سطوح و لایه‌هایی هستند. درسطوح زیرین حاوی ایدئولوژی و روابط قدرت و سلطه می‌باشند و در سطوح زبرین حاوی ساختارها و مولفه‌های گفتمان‌مدار هستند. این ساختارها و مؤلفه‌ها رابطه مستقیم و دیالکتیک با ایدئولوژی نهفته در لایه‌های زیرین متن و گفتمان دارد. از این رو هدف تحلیل گفتمان انتقادی آشکار ساختن آن بعدی است که در ورای واژه‌ها، جمله‌ها، متون زبانی، مطبوعاتی و شفاهی به نظر افراد طبیعی جلوه می‌کند و از دید آن‌ها مخفی می‌ماند. بدین ترتیب این رویکرد بستری ایجاد می‌کند برای آگاهی دادن به مردم به هدف رفع این نابرابری‌ها.‌

1-2- بیان مسئله

در تحلیل گفتمان انتقادی بین زبان از یک سو و قدرت، سلطه و ایدئولوژی از سوی دیگر رابطه دو سویه برقرار است. ساخت‌های ایدئولوژیک در خدمت برقراری مناسبات قدرت در جامعه هستند و اعمال قدرت هم، بنا به تعبیر گفتمان‌شناسان انتقادی، یا از طریق قوه قهریه (مثلاً قدرت اسلحه و زور) صورت می‌گیرد و یا از طریق زبان و گفتمان‌های خاص. البته ادعایی در این زمینه وجود دارد که زبان را کارآمدتر از زور می‌داند به شرطی که به صورت مؤثر از زبان استفاده شود (یارمحمدی، 1385: 63؛ به نقل از اسدی، 1391). استفاده مؤثر از زبان یعنی این‌که ساخت‌های ایدئولوژیک از طریق زبان به شکل غیر مستقیم به اهل زبان عرضه گردد. مردم خیال می‌کنند که در انتخاب و فهم مسائل آزادند، اما این منابع قدرت و ایدئولوژی هستند که به شیوه پوشیده و تدریجی تعیین می‌کنند که مردم چگونه بیاندیشند، قضاوت کنند و سپس انتخاب نمایند. تحلیل گفتمان انتقادی به دنبال شفاف‌سازی متون و معانی در جهت ارتقاء سطح آگاهی بخشی انتقادی[13] به جامعه است. در این راستا، در زمینه تحلیل گفتمان انتقادی سیاستمداران و به ویژه بازتاب آن در رسانه‌ها و مطبوعات، مطالعات زیادی صورت گرفته است. اما موضوع تحلیل گفتمان پزشکی چندان مورد توجه زبان‌شناسان نبوده است. مطالعاتی که بیشتر در این زمینه انجام گرفته‌اند بیشتر توسط پژوهش‌گران رشته‌های پزشکی و پیراپزشکی بوده است. بنابراین بررسی تعامل پزشک و بیمار از دیدگاه زبان‌شناختی و از طریق مطالعه میدانی، می‌تواند گام مهمی در تشخیص و آگاهی از چگونگی تجلی نابرابری‌های موجود در حوزه گفتمان پزشکی باشد.

پزشکان نیز جزء گروهی هستند که به واسطه تحصیلات، دانش، موقعیت و پایگاه اجتماعی‌شان از قدرت اجتماعی بالایی برخوردارند و به همین سبب به نظر می‌رسد که در تعاملات خود با بیماران، کنترل کننده و تصمیم‌گیرنده نهایی باشند. مطالعات انجام گرفته در این حوزه نشان می‌دهد که بیماران نیز این کنترل بر فرآیند و محتوای مصاحبه را می‌پذیرند و این را طبیعی می‌انگارند که پزشک باید تصمیم‌گیرنده بوده و آن‌ها اطاعت نمایند (لی[14] و همکاران، 2007). مطالعه حاضر با به کارگیری مفاهیم نظری و تحلیلی موجود در تحلیل گفتمان انتقادی و به ویژه دیدگاه نورمن فرکلاف، به بررسی مصاحبه‌های پزشکی و نمود قدرت می‌پردازد. منظور از مصاحبه‌های پزشکی، گفت‌و‌گوی بین پزشک و بیمار است که به هنگام معاینه یا به عبارتی ویزیت بیمار صورت می‌گیرد. منظور از قدرت در این موقعیت، رابطه نابرابر بین پزشک و بیمار است که به دلیل دانش تخصصی پزشک، موقعیت برتر و معتبر اجتماعی وی ایجاد می‌شود. پژوهش حاضر در صدد این است که به بررسی نشان‌گرهای قدرت در گفتمان پزشک پرداخته و غالب بودن روابط قدرت را در گفتمان پزشک و بیمار نشان دهد.

1-3- پرسش‌ها و فرضیه‌های پژوهش

پژوهش حاضر بر مبنای یکی از الگوهای تحلیل گفتمان انتقادی یعنی الگوی فرکلاف انجام می‌شود. این پژوهش سعی دارد پاسخ مناسبی برای سوالات زیر فراهم آورد:

1. رابطه میان کاربرد نشان‌گرهای قدرت در گفتمان پزشک با سن بیماران چگونه است؟
2. رابطه میان کاربرد نشان‌گرهای قدرت در گفتمان پزشک با تحصیلات بیماران چگونه است؟
3. آیا در گفتمان پزشک و بیمار فارسی زبان عامل قدرت غالب است یا عامل همبستگی[15]؟

نگارنده پژوهش حاضر برای پرسش‌های فوق فرضیه‌های زیر را مطرح کرده است:

1. کاربرد نشان‌گرهای قدرت در گفتمان پزشک با بیماران مسن­ (بالای 50 سال) بیشتر است.
2. کاربرد نشان‌گرهای قدرت در گفتمان پزشک با بیماران دارای تحصیلات پایین (غیردانشگاهی) بیشتر است.

ارشد درباره بررسی رابطه انس با قرآن با سلامت روان بیماران بستری در بیمارستان ­های ...

2-15- مروری بر مطالعات انجام شده در زمینه مذهب و سلامت روان………………………. 56

فصل سوم: روش تحقیق

3-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………….. 70

3-2- روش پژوهش………………………………………………………………………………………. 70

3-3- جامعه آماری………………………………………………………………………………………… 70

3-4- نمونه آماری و روش نمونه­گیری………………………………………………………………… 70

3-5- روش و ابزار گردآوری اطلاعات………………………………………………………………. 71

3-6 روش تجزیه و تحلیل داده­ها………………………………………………………………………. 76

فصل چهارم: نتایج

4-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………….. 78

4-2- مشخصات دموگرافیک شرکت کنندگان در مطالعه………………………………………….. 78

4-3- نتایج توصیفی متغیرهای پژوهش……………………………………………………………….. 84

4-4- آزمون فرضیات پژوهش………………………………………………………………………….. 89

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

5-1- خلاصه………………………………………………………………………………………………… 94

5-2- بحث و نتیجه گیری……………………………………………………………………………….. 94

5-3- محدودیت­های پژوهش…………………………………………………………………………… 100

5-4- پیشنهادات برای تحقیقات آینده…………………………………………………………………. 102

منابع……………………………………………………………………………………………………………. 105

پیوست…………………………………………………………………………………………………………. 116

چکیده انگلیسی………………………………………………………………………………………………. 120

فهرست جداول

عنوان………………………………………………………………………………………………… صفحه

جدول 4-1- توزیع جنسیت شرکت کنندگان در مطالعه…………………………………………………………………….. 79

جدول 4-2- میانگین سنی شرکت کنندگان……………………………………………………………………………………… 80

جدول 4-3- وضعیت تأهل شرکت کنندگان…………………………………………………………………………………….. 81

جدول 4-4- وضعیت تحصیلی شرکت کنندگان بر اساس مقطع تحصیلی و سواد………………………………… 82

جدول 4-5- وضعیت شغلی شرکت کنندگان…………………………………………………………………………………… 83

جدول 4-6- نتایج توصیفی زیر مقیاس نشانه­های بدنی آزمون سلامت روان شرکت کنندگان………………… 84

جدول 4-7- نتایج توصیفی زیر مقیاس اضطراب آزمون سلامت روان شرکت کنندگان…………………………. 84

جدول 4-8- نتایج توصیفی زیر مقیاس کارکرد اجتماعی آزمون سلامت روان شرکت کنندگان……………… 85

جدول 4-9- نتایج توصیفی زیر مقیاس افسردگی آزمون سلامت روان شرکت کنندگان………………………… 85

جدول 4-10- نتایج توصیفی مقیاس سلامت روان شرکت کنندگان……………………………………………………. 86

جدول 4-11- نتایج توصیفی مقیاس اُنس با قرآن شرکت کنندگان…………………………………………………….. 86

جدول 4-12- نتایج توصیفی مقیاس اُنس با قرآن شرکت کنندگان…………………………………………………….. 87

جدول 4-13- وضعیت سلامت روان بیماران بر اساس داده­های بدست آمده از آزمون سلامت روان…….. 87

جدول 4-14- وضعیت اُنس با قران بیماران بر اساس داده­های بدست آمده از آزمون اُنس با قرآن………. 88

جدول 4-15- وضعیت نگرش به قرآن بیماران بر اساس داده­های بدست آمده از آزمون نگرش به قرآن. 88

جدول 4-16- ضریب همبستگی بین سلامت روان و اّنس با قرآن بیماران…………………………………………. 89

جدول 4-17- ضریب همبستگی بین سلامت روان و نگرش به قرآن بیماران……………………………………… 90

جدول 4-18- ضریب همبستگی بین ابعاد چهارگانه سلامت روان و اّنس با قرآن بیماران……………………. 91

جدول 4-19- ضریب همبستگی بین ابعاد چهارگانه سلامت روان و نگرش به قرآن بیماران……………….. 92

فهرست نمودار

عنوان………………………………………………………………………………………………… صفحه

نمودار 4-1- توزیع جنسیت شرکت کنندگان در مطالعه…………………………………………………………………….. 79

نمودار 4-2- میانگین سنی شرکت کنندگان……………………………………………………………………………………… 80

نمودار 4-3- وضعیت تأهل شرکت کنندگان…………………………………………………………………………………….. 81

نمودار 4-4- وضعیت تحصیلی شرکت کنندگان بر اساس مقطع تحصیلی و سواد………………………………… 82

نمودار 4-5- وضعیت شغلی شرکت کنندگان…………………………………………………………………………………… 83

چکیده

دستیابی به آرامش واقعی یکی از خواسته های همیشگی بشر در طول تاریخ بوده و در این راستا، تأثیر و نقش دین در آثار اجتماعی و فردی برای رسیدن به آرامش مؤثر بوده است پژوهش حاضر که تحت عنوان «بررسی رابطه انس با قرآن با سلامت روان بیماران بستری در بیمارستانهای ساری» مورد مطالعه قرار گرفته است.

جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه بیماران بستری در بخشهای مختلف بیمارستانهای شهر ساری       می­باشد. که نمونه مورد مطالعه 156 بیمار بوده است. علاوه بر سوالاتی در زمینه جمعیت شناختی مانند جنس، تأهل، مدرک تحصیلی، رشته تحصیلی و اشتغال به کار، از سه پرسشنامه انس با قرآن ، نگرش به قرآن و پرسشنامه سلامت عمومی GHQ28 استفاده شده است.

از نظر انس با قرآن و نگرش به قرآن به ترتیب 7/39 درصد و 50 درصد در حد بالا، 7/30 درصد و 2/35 درصد در حد متوسط و 6/29درصد و 8/14 درصد در حد پایین بودند .

از نظر سلامت روانی4/56 درصد وضعیت روان سالم و6/43 درصد بیماران مشکوک به اختلال روانی  و دارای مشکل سلامت روان هستند. و در حقیقت از نظر سلامت روان بیمار محسوب می شوند.

نتایج ارزیابی بیانگر همبستگی بین انس با قرآن و ابعاد چهارگانه سلامت روان (کارکرد اجتماعی 002/0=sig-افسردگی 050/0=sig) می باشد و با سطح اطمینان 95 درصد رابطه معنی داری وجود دارد. و بین نگرش به قرآن و بعد افسردگی سلامت روانی همبستگی (001/0=sig) وجود داشته و با اطمینان 95 درصد رابطه معنی داری وجود دارد. اما بین انس با قرآن و نگرش به قرآن با کارکرد جسمانی سلامت روان بیماران همبستگی وجود داشته و رابطه معنی داری نبوده است.

با توجه به نتایج پژوهش و رابطه بین میزان انس به قرآن و نگرش به قرآن لازم است کارهای فرهنگی بیشتری انجام شود و برای بررسی رابطه انس با قرآن و سلامت روان توصیه می شود پژوهش­های   مداخله ای و یا مقایسه ای گروه مورد و شاهد انجام شود.

فصل اول

کلیات (طرح تحقیق)

1-1- مقدمه

اگر چه مطالعه نظریه پردازی در زمینه­های مختلف دینی از قدمت طولانی برخوردار است اما مطالعه دین از زاویه روان شناختی از حدود 100 سال پیش آغاز شده است. نگرش دینی و موضوعات مرتبط به حیطه دین و روانشناسی تحت عنوان روانشناسی دین می­باشد که موجودیت خود را به هم زمانی پیرایش ادیان تطبیقی در قرن 19 با پیدایش دو رشته دیگر یعنی روان    تحلیل­گری و روان­شناسی فیزیولوژیک مدیون است (خرمشاهی، 1375 به نقل از روغنچی، 1384).

مفهوم سلامت روان یا سلامت روان­شناختی، جنبه­ای از مفهوم کلی سلامت جسمی، روانی و اجتماعی است، که علی رغم تلاش­هایی که از سوی پیشگامان سلامت روانی در جهان به منظور تأمین هر چه بیشتر سلامتی انسانها به عمل آمده است هنوز معیار قاطعی در زمینة تعریف و مصداق کامل سلامتی روانی در افراد وجود ندارد. توجه به سلامت فکر و روان پس از جنگ اول جهانی در برخی از دانشکده­های اروپا به تدریج متداول شده است تا آنجا که در سال 1944، نوزده کشور در اروپا و آمریکا دارای جمعیت­های طرفدار بهداشت روانی شدند. ولی پس از جنگ دوم جهانی و برملا شدن وقایع وحشت­انگیز آن، موضوع سلامت فکر و بهداشت روانی با تأکید بر کیفیت روابط افراد بشر، مورد توجه جدی و عمیق حکما و فلاسفه، پزشکان، کارشناسان، مربیان تعلیم و تربیت، دانشمندان، روحانیون و متفکران علوم اجتماعی قرار گرفت. در سال 1948 با شرکت نمایندگان 48 کشور از جمله ایران «انجمن جهانی سلامتی فکر» در لندن تأسیس شد و مقرر شد که 4 سال یکبار، کنگره جهانی سلامت فکر با حضور نمایندگان کشورها و با اهداف بررسی مسائل مربوط به روابط فرد با خانواده،‌ فرد با اجتماع، فرد با مسایل و مشکلات زندگی مدرن ماشینی و… برگزار و مورد بحث قرار گیرد. سلامت روانی علاوه بر بدن سالم، به محیط و شرایط زندگی سالم نیاز دارد. این که محیط و عوامل مختلف آن چگونه بر ساختار روانی فرد و سلامت روانی او تأثیر می­گذارد و فرد با چه شیوه­ای با کشمکش­های محیطی مبارزه می­کند، موضوعی است که رویکردهای مختلف روان­شناسی هر کدام با توجه به دیدگاه اختصاصی خود پیرامون ماهیت انسان و نیروی انگیزشی او سلامت روانی انسان را به شیوة خاصی تبیین کرده­اند. به عنوان مثال برخی از این رویکردها، سلامت روانی را فرآیندی مستمر دانسته­اند و برخی دیگر آن را در قالب هنجارها و پیروی از آداب و سنن اجتماعی جستجو کرده­اند و گروهی دیگر به هر دو جنبه توجه نموده­اند. به عنوان مثال روان­پزشکی و روان­شناسی بالینی در آسیب­شناسی روانی بر اصل انسان بهنجار تأکید داشته­اند و بهنجاری یا سلامت روان را معادل «فقدان علایم بیماری» می­پنداشته­اند اما وضعیت جاری     روان­شناسی جهان حاکی از توجه شایان روان شناسان به مفهوم سلامت روانی در قالبی ورای بهنجاری و فقدان علایم بیماری است (خدا رحیمی، 1374).

تحقیقات مربوط به مذهب، شخصیت و سلامت روان فراخنایی به اندازه یک قرن دارند. در     سال­های اخیر تحقیقات بیشماری در مورد مذهب و سلامت روان انجام شده است. این تحقیقات به طور کلی نشان داده­اند که یک ارتباط مثبت بین مذهب و سلامت روان وجود دارد. به نظر می­رسد اعتقادات مذهبی می­توانند اثرات مثبت و یا منفی برسلامت روان داشته باشند و بسته به دیدگاه­های مذهبی شخص، رویدادهای مشابه در زندگی افراد می­توانند به شیوه­ای کاملا متفاوت مد نظر قرار گیرند (شاملو و نجات، 1378).

1-2- بیان مسئله

سلامت روان به عنوان یکی از مؤلفه‌های «سلامت» در عرض «سلامت بدنی» همواره در کانون توجه دانشمندان علوم گوناگون قرار داشته است. در طول تاریخ، عقاید راجع به سلامت و بیماری، الگوهای تأثیرگذار بر آنها و شیوه‌های پیش‌گیری، تشخیص و درمان بیماری تغییر کرده است. سلامت روان نیز از این قاعده مستثنا نبوده و به دلیل آنکه متأثر از عوامل متعددی است، در تطور تاریخ سلامت دستخوش تغییر و تحول شده است. گاهی برخی عوامل خرافی را در بروز اختلالات روانی مؤثر دانسته و گاه نیز بر برخی عوامل به گونه‌ای افراط‌گرایانه تأکید نموده‌اند. در نهایت، اکنون دیدگاه «زیستی ـ روانی ـ اجتماعی»، دیدگاه نظری برجسته‌ای است که فرض اساسی آن، تأثیر متقابل عوامل زیست‌شناختی، روان‌شناختی، و اجتماعی در تعیین سلامت و بیماری است (تایلور، 1995). به همین دلیل، سلامت روانی در قالب پدیده‌ای زیستی ـ روانی ـ اجتماعی،

 مستلزم درک و تفسیر درست از امور مرتبط با‌ آن است و آن را باید در چارچوب عوامل اساسی زمینه‌ساز و تعدیل‌کننده مورد توجه قرار داد. همچنین اختلالات روانی نیز همانند سلامت روان، منتج مؤلفه‌ها‌ی زیستی، روانی، و اجتماعی هستند و کمتر می‌توان برای آنها، علت و عامل واحدی را برشمرد. چنان‌که ادلین[1] و همکاران (1999) بیان نموده‌اند، در بالا بودن سطح سلامت افراد، لازم است که تمامی سطوح و ابعاد آن با یکدیگر هماهنگ و یکپارچه باشند. برخی ابعاد که ادلین و همکاران (1999) برای ایجاد تعادل در فرد بر آن تأکید نموده‌اند عبارتند از: ابعاد جسمانی، هیجانی، هوشی، معنوی، شغلی و اجتماعی. اگرچه تعریفی که سازمان جهانی بهداشت از سلامت ارائه کرده، در دنیای امروز به عنوان جامع‌ترین و مقبول‌ترین تعریف پذیرفته شده است، اما نمی‌توان نقص بزرگ آن را نایده گرفت. البته اگر نیازهای انسان فقط در حد نیازهای جسمی، روانی، و اجتماعی محدود بود، این تعریف از سلامت، کاملاً کافی به‌ نظر می‌رسید (اصفهانی، 1384). بر این اساس، می‌توان گفت: اگر نگاه به انسان و مطالعه در ابعاد مختلف وجودی او و ـ برای مثال ـ مطالعه دربارة روان آدمی و امور مربوط به آن، از جمله مسئلة سلامت روانی، صرفاً بر اساس مبانی تجربه‌گرایی انجام گیرد و به گونه‌ای باشد که منجر به پالایش علم از اعتقادات ماورای طبیعی و معارف وحیانی گردد، عملاً انسان خود را از معارف بسیاری دربارة خود و جهان هستی محروم ساخته و همچنان در یک شناخت‌شناسی محدود باقی خواهد ماند. پس آنچه در مجموع باید گفت این است ‌که یکی از مهم‌ترین چالش‌ها‌ در این زمینه، نادیده‌انگاری حیات روحانی بشر و بی‌توجهی نسبت به بخشی از معارف است که از طریق وحی به دست انسان رسیده است. اگر در علم جدید برای جهان هستی غایت و هدفی منظور نشود و سازمان وجودی همة موجودات هستی فقط به صورت مکانیکی و تنها بر اساس عناصر و فعل و انفعالات بیوشیمیایی و فیزیکی تعبیر وتفسیر شود، حضور اراده‌ها‌ی ذی‌شعور، به هر نحوی نادیده گرفته می‌شود. بر همین اساس، مؤلفان بسیاری (از جمله: حبّی، 1383؛ اصفهانی، 1384؛ میلر و تورسن، 1999؛ به نقل از تان[2] و همکاران، 2001) پیشنهاد می‌کنند که با وارد کردن معارف الهی در شناخت ماهیت وجودی انسان و بعد روحی ـ روانی او و همچنین در نظر گرفتن عواملی که دین برای آرامش و اطمینان قلبی مطرح می‌سازد، تلاشی برای دست‌یابی به چشم‌اندازی گسترده‌تر از مفهوم روان و سلامت روانی صورت گیرد. میلر و تورسن (1999) بیان می‌کنند که «تصویر درست‌تر از سلامتی این است که آن را یک سازة نهفته مانند شخصیت، خلق یا شادکام بودن تصور نماییم؛ سازه‌ای چند بعدی که زیرساخت مجموعه‌ای وسیع از پدیده‌ها‌ی قابل مشاهده می‌باشد». در مفهوم‌سازی پیشنهاد شدة میلر و تورسن سلامتی، دربردارندة سه دامنة گسترده می‌شود، رنج، توانایی کارکردی، و آرامش یا انسجام درونی ذهنی در زندگی. این دامنه‌ها‌، افزون بر جنبه‌ها‌ی بدنی، جنبه‌ها‌ی شناختی، هیجانی و معنوی را دربرمی‌گیرند (به نقل از تان و همکاران، 2001).

تأثیر عوامل جمعیت‌شناختی و محیطی بر سلامت روان در پژوهش‌ها فراوان مورد تأکید قرار گرفته است، اما یکی از عواملی که به طور روزافزون بر نقش آن در بهداشت روان و ارتقای سلامت روان تأکید می‌شود، عامل جهت‌گیری مذهبی است. گورساچ[3] (1988) در این‌خصوص یادآور می‌شود که آگاهی در مورد مذهب به اندازة سایر ضمایم پایگاه اطلاعات روان‌شناختی ارزشمند است؛ به همین دلیل، می‌توان چنین استنباط نمود که میزان دین‌داری و جهت‌گیری مذهبی به عنوان یک متغیر و منبع مهم برای ایجاد تغییرات روان‌شناختی در افراد قابل توجه است. بنابراین، انتظار می‌رود با پذیرش «مذهب» به عنوان یک متغیر مهم در زندگی افراد، آن را به عنوان یک منبع برای تأثیر در نفوذ باور، نگرش‌، رفتار، و ویژگی‌های شخصیتی افراد مورد بررسی قرار داده و از آن به عنوان جزء جدایی‌ناپذیر تحلیل و بررسی‌های روان‌شناختی یاد کنند. با نگاه به تاریخچة پژوهش‌های صورت گرفته در زمینة مذهب و سلامت روان، به این نتیجه دست می‌یابیم که به رغم توافق بیشتر پژوهش‌های صورت گرفته در وجود یک رابطة مثبت میان جهت‌گیری مذهبی و سلامت روان، چگونگی سازوکار تأثیر دین‌داری و جهت‌گیری مذهبی بر مؤلفه‌های سلامت روان به درستی تبیین نگردیده است. به دلیل آنکه عقاید و ارزش‌ها‌ی مذهبی بخشی از زندگی هر فرد را تشکیل می‌دهد، تأثیر ارزش‌ها‌ و باورهای مذهبی بر سلامت روان و یا بهداشت روان در پژوهش‌های بسیاری بر روی جامعه‌ها‌ی آماری گوناگون مورد بررسی قرار گرفته است. پژوهش‌ها‌ی صورت گرفته حاکی از ارتباط و همبستگی مثبت بین ارزش‌ها‌ی مذهبی با بهداشت روان در افراد است (آلواردو[4] و همکاران، 1995؛ میسن‌هلدر و چاندلر، 2000؛ لارسون، کونیگ، 2000؛ به نقل از ساردوئی،1382).

افزایش تحقیقات در زمینه‌ها‌ی گوناگون، از جمله میزان مذهبی بودن، نیاز به مذهب، تأثیر آن بر سلامت جسمی و روانی، مقابله با تنیدگی در سطوح مختلف سنی، مراقبت‌ها‌ی بهداشتی، و سلامت اجتماعی بسیار معنادار است. چاپ مقالات متعدد، انتشار روزافزون نشریه‌های گوناگون و ایجاد نهادهای رسمی برای بررسی‌های علمی دین و دین‌داری در سراسر دنیا شاهدی بر این مدّعاست. در این بین، برخی دانشمندان معاصر عرصة روان‌شناسی (از جمله: اسپیلکا[5] و همکاران، 2003؛ آرگیل[6]، 2000؛ گورساچ، 1988؛ پارگامنت[7]، 1992؛ کونیگ و لارسون[8]، 2001) تمام تلاش‌های علمی خود را صرف بررسی نهاد دین نموده‌اند؛ برای مثال، مجلة‌ بین‌المللی‌ روان‌شناسی‌ دین‌ و مجلة‌ مطالعه‌ تجربی‌ دین، مجلة مذهب و پزشکی، مذهب و سال‌خوردگی، روان درمانگری در چارچوب مذهب، مذهب و روان‌شناسی، تجربه‌ دینی‌، و خدا در ناهشیار. آنچه به اجمال مورد اشاره قرار گرفت، همگی بیانگر اهمیت روز افزون مذهب در زندگی بشر امروزی و تحقیقات دامنه‌دار روان‌شناسی در این عرصه هستند. شاید مهم‌ترین دلیل برای این مسئله آن باشد که با افزایش جهت‌گیری مذهبی و ایمان مذهبی در افراد، فرایند خود کنترلی در درون فرد نیز ارتقا یافته و مانع از اثربخشی شرایط بیرونی یا جمعیت‌شناختی و موقعیت‌های محیطی می‌شود. در نتیجه، فرد کمتر دستخوش شرایط نامناسب قرار گرفته و سلامت روان خود را حفظ می‌کند. بر این اساس، در توجیه این رابطه برخی نظریات قابل توجه وجود دارد:

مذهب به عنوان یک پدیده روانی-اجتماعی همواره مورد توجه روان‌شناسان و جامعه‌شناسان بوده است. به ویژه در سه دهة اخیر و با گسترش مباحث مربوط به استرس، نقش مذهب در تعدیل تنیدگی، توجه بسیاری از روان‌شناسان را برانگیخته است. در این زمینه، پژوهش‌ها‌ی متعددی وجود دارند که درصدد بررسی چگونگی کنش‌ها‌ی مذهب در سلامت روانی هستند. پژوهش‌ها‌ی برگین[9] و همکاران (1988) و الیس[10] (1980)، باتسون و ونتیس (1982) به نقل از جان‌بزرگی (1378)، سلیمی بجستانی و همکاران (1393)، بهادری خسروشاهی و همکاران (1390)، آقاپور و همکاران (1389) از جملة این کوشش‌ها‌ست. به‌طور خلاصه، ساز و کار تأثیر مذهب در حل مشکلات روان‌شناختی و سازش یافتگی مبتنی بر عوامل متعددی است که می‌توان به برخی از آنها مانند: «تسهیل‌های اجتماعی»، «معنادهی به زندگی»، «ارائة الگوهای دلبستگی و جدایی»، «تشویق وتنبیه»، «آیین‌های مذهبی»، « پرورش عقلانی»، «هویت بخشی» و «نظم اجتماعی و فردی» اشاره کرد. (جان بزرگی، 1378). می‌توان به این فهرست موارد دیگری مانند «وحدت یافتگی روانی» (طهرانی، 1997)، «تخلیة هیجانی در دعا»، «تقویت رفتار از طریق اعتقاد به معاد وقیامت»، «صدور رفتار از طریق احکام و عبادات»، مضاعف نمودن منابع مهار رفتار شامل منبع مهار درونی(عقل) و منبع مهار بیرونی (قرآن و سنت) (جان بزرگی، 1373) و جز آن را افزود (جان بزرگی، 1378).

و اکنون به دلیل تحولات شگرف در تکنولوژی و متأثر ساختن زندگی کنونی، نقش و اهمیت و ارزش قرآن و مسائل دینی به عنوان راهی برای بهبود سلامت جامعه بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. بنابراین در این تحقیق، محقق به دنبال تبیین رابطه بین انس با قرآن و سلامت روانی در بیماران بستری شده در بیمارستان­های ساری می­باشد و اینکه چه نوع رابطه ای بین آنها وجود دارد؟ آیا افرادی که انس با قرآن بیشتری دارند از سلامت روان متعادلی هم برخوردارند یا خیر؟

1-3- ضرورت انجام تحقیق

یک مطلب دیگر :

خرید اینترنتی فایل پایان نامه : ارزش­های اخلاقی شخصی:

امروزه با وجود پیشرفت‌های علمی‌ چشمگیری که در زمینه‌های روان‌پزشکی و روان‌درمانی به‌وجود آمده است، برخی از صاحب‌نظران برجسته نیاز به نقش‌، اهمیت و ضرورت دین در بهداشت روانی و روان‌درمانی را مورد تأکید قرار داده، معتقدند که اعتقادات مذهبی و توکل به خدا، موجب تسکین و بهبودی سریع‌تر آلام و مشکلات روانی می‌شود. در قرآن کریم، می‌خوانیم: «هُوَ الَّذِی أَنزَلَ السَّکِینَةَ فِی قُلُوبِ الْمُؤْمِنِینَ لِیَزْدَادُوا إِیمَانًا مَّعَ إِیمَانِهِمْ وَلِلَّهِ جُنُودُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَکَانَ اللَّهُ عَلِیمًا حَکِیمًا»[11] «اوست آن کس که در دلهاى مؤمنان آرامش را فرو فرستاد تا ایمانى بر ایمان خود بیفزایند و سپاهیان آسمانها و زمین از آن خداست و خدا همواره داناى سنجیده‏کار است». اولین برداشتی که صورت می‌گیرد ‌این است که بدون ‌ایمان، آرامش روحی و روانی وجود ندارد. یا دست‌کم می‌توان گفت: یکی از عوامل ‌ایجاد آرامش، دارا بودن‌ ایمان به خدا می‌باشد. به تعبیر علّامه طباطبائی «ظاهراً مراد از سکینت در‌ این آیه آرامش و سکون نفس و اطمینان آن، به عقایدی است که به آن‌ ایمان آورده و لذا نزول سکینت را‌ این دانسته که «لِیَزْدادُوا إِیماناً مَعَ إِیمانِهِمْ» تا ‌ایمانی بر ‌ایمان سابق آنها بیفزایند. پس معنای‌ آیه ‌این است که: پروردگار عالم‌، ثبات و اطمینان را لازمة مرتبه‌ای از مراتب روح دانسته و در قلب مؤمن جای داد تا ‌ایمانی که قبل از نزول سکینت وجود داشته بیشتر و‌ کامل‌تر شود.» (مجلسی، 1380، ج 13، ص 1086). اعمال مذهبی، ارزش مثبتی در‌ ایجاد معنی در زندگی دارند؛ اعمالی از قبیل توکل به خداوند، زیارت و غیره می‌توانند از طریق‌ ایجاد امید و تشویق به نگرش‌های مثبت، موجب آرامش درونی فرد شوند. باور به ‌اینکه خدایی هست که موقعیت‌ها را کنترل می‌کند و ناظر بر اعمال عبادت‌کننده‌هاست، تا حد زیادی اضطراب مرتبط با موقعیت را کاهش می‌دهد. به‌طوری که اغلب افراد مؤمن ارتباط خود را با خداوند، مانند ارتباط با یک دوست بسیار صمیمی‌ توصیف می‌کنند و معتقدند که می‌توان از طریق اتکا و توسل به خداوند، تأثیر موقعیت‌های غیرقابل کنترل را به‌گونه‌ای کنترل نمود. به همین دلیل، گفته می‌شود مذهب می‌تواند به شیوة فعالی در فرایند مقابله مؤثر باشد. به‌طور کلی مقابله مذهبی، متکی بر باورها و فعالیت‌های مذهبی است و از ‌این طریق، در کنترل استرس‌های هیجانی و ناراحتی‌های جسمی ‌به افراد کمک می‌کند. داشتن معنا و هدف در زندگی، احساس تعلق به منبعی والا، امیدواری به کمک و یاری خداوند در شرایط مشکل‌زای زندگی، برخورداری از حمایت‌های اجتماعی و روحانی همگی از جمله منابعی هستند که افراد مذهبی با برخورداری از آنها می‌توانند در برخورد با حوادث فشارزای زندگی، آسیب کمتری را متحمل شوند. مذهب می‌تواند در تمامی ‌امور، نقش مؤثری در استرس‌زایی داشته باشد و در ارزیابی موقعیت، ارزیابی شناختی فرد، فعالیت‌های مقابله و منابع حمایتی موجب کاهش گرفتاری روانی شود. بر ‌این اساس، امروزه چنین تصور می‌شود که بین مذهب و سلامت روان ارتباط مثبتی وجود دارد و اخیراً نیز روان‌شناسی مذهب، حمایت‌های تجربی زیادی را در راستای ‌این زمینه فراهم آورده است (اسدی، 1391). با توجه به مطالعات متعددی که در زمینه مذهب و سلامت و بهداشت روان انجام شده است، اما به دلیل تناقض در مطالعات انجام شده و نتایج متفاوتی که در این مطالعات حاصل شده است، تا رسیدن به یک رابطه منطقی و مستدل و علمی راه طولانی باقی مانده است، چرا که مذهب دارای ابعاد گوناگونی است و سلامت روان نیز از پیچیدگی­های بسیاری برخوردار است. یکی از مباحثی که تاکنون در ارتباط با سلامت روان مورد توجه قرار نگرفته است، مسأله انس با قرآن و ارتباط آن با سلامت روان است که خلأ چنین مطالعه­ای در پژوهش­های مذهب و سلامت روان به چشم می­خورد، بنابراین پژوهش حاضر برای پر کردن این خلأ اقدام به بررسی رابطه انس با قرآن با سلامت روان بیماران بستری در بیمارستان­های شهر ساری پرداخته شده است.

1-4- اهداف تحقیق

الف- هدف کلی تحقیق

هدف کلی پژوهش حاضر بررسی رابطه انس با قرآن با سلامت روان بیماران بستری در بیمارستان­های شهر ساری بود.

ب- اهداف فرعی

1. بررسی رابطه بین انس با قرآن و سلامت روان بیماران بستری در بیمارستان­های شهر ساری
2. بررسی رابطه بین نگرش به قرآن و سلامت روان بیماران بستری در بیمارستان­های شهر ساری
3. بررسی رابطه بین انس با قرآن و ابعاد چهار گانه سلامت روان (نشانگان جسمانی، اضطراب، کارکرد اجتماعی و افسردگی) بیماران بستری در بیمارستان­های شهر ساری
4. بررسی رابطه بین نگرش به قرآن و ابعاد چهار گانه سلامت روان (نشانگان جسمانی، اضطراب، کارکرد اجتماعی و افسردگی) بیماران بستری در بیمارستان­های شهر ساری

1-5- فرضیات تحقیق

1. بین انس با قرآن و سلامت روان بیماران بستری در بیمارستان­های شهر ساری رابطه معنی­دار وجود دارد.
2. بین نگرش به قرآن و سلامت روان بیماران بستری در بیمارستان­های شهر ساری رابطه معنی­دار وجود دارد.
3. بین انس با قرآن و ابعاد چهار گانه سلامت روان (نشانگان جسمانی، اضطراب، کارکرد اجتماعی و افسردگی) بیماران بستری در بیمارستان­های شهر ساری رابطه معنی­دار وجود دارد.
4. بین نگرش به قرآن و ابعاد چهار گانه سلامت روان (نشانگان جسمانی، اضطراب، کارکرد اجتماعی و افسردگی) بیماران بستری در بیمارستان­های شهر ساری رابطه معنی­دار وجود دارد.

دانلود ارشد بررسی ویژگی­ های زبان شناختی پیامک­ های زبان فارسی

2-2-3- زبان معیار ………………………………………………………………………….. 17

2-2-4-زبان اینترنت…………………………………………………………………………. 23

2-3- پیشینه صرف و نحو…………………………………………………………………… 23

2-3-1-پیشینه مطالعات صرفی …………………………………………………………… 24

2-3-2-پیشینه مطالعات نحوی ……………………………………………………………. 25

2-3-3- پژوهشهای ایرانی و غیر ایرانی…………………………………………………. 29

2-3- 4- پژوهش های غیر ایرانی ……………………………………………………….. 29

2-3-5- پژوهش های ایرانی……………………………………………………………….. 37

2-4- خلاصه…………………………………………………………………………………… 41

فصل سوم: روش پژوهش

3-1- مقدمه…………………………………………………………………………………….. 43

3-2- مبانی نظری پژوهش………………………………………………………………….. 43

3-2-2- ساخت واژه…………………………………………………………………………. 44

3-2-2-1- تکواژ……………………………………………………………………………… 45

3 -2-2-2-واژه ……………………………………………………………………………… 49

3-2-3-تصریف ……………………………………………………………………………… 50

3-2-4-واژه سازی …………………………………………………………………………… 51

3-2-5-نحو …………………………………………………………………………………… 57

3-2-5-1-گروه ……………………………………………………………………………… 57

3-2-5-2-انواع جمله ………………………………………………………………………. 57

3-2-5-3-نشانه گذاری ……………………………………………………………………. 61

3-3- روش شناسی پژوهشی……………………………………………………………….. 63

3-4- خلاصه…………………………………………………………………………………… 66

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده­ها

4-1– مقدمه ……………………………………………………………………………………. 68

4-2 – گردآوری و توصیف داده­ها ………………………………………………………. 68

4-2-1 – صرف………………………………………………………………………………. 70

4-2-1-1 اختصار…………………………………………………………………………….. 70

4-2-1-2- اشتقاق و اشتقاق / ترکیب ………………………………………………….. 73

4-2-1-3- ترکیب……………………………………………………………………………. 75

4-2-1-4- قرض­گیری……………………………………………………………………… 76

4-2-1-5- تبدیل…………………………………………………………………………….. 78

4-2-1-6- تکرار……………………………………………………………………………… 79

4-2-1-7- سرواژه سازی…………………………………………………………………… 80

4-2-2 – کاربرد نحو در پیامکها…………………………………………………………… 84

4-2-2-1- جمله …………………………………………………………………………….. 84

4-3 – تفسیر داده­ها و ارزیابی فرضیه­ها ………………………………………………… 95

3-4 – خلاصه……………………………………………………………………………….. 102

فصل پنجم: نتیجه گیری

5-1- مقدمه…………………………………………………………………………………… 104

5-2- خلاصه پژوهش……………………………………………………………………… 104

5-3- بحث و نتیجه گیری…………………………………………………………………. 106

5-4- کاربردهای پژوهش…………………………………………………………………. 109

5-5-پیشنهاداتی برای مطالعات آتی…………………………………………………….. 110

منابع…………………………………………………………………………………………….. 112

منابع فارسی……………………………………………………………………………………. 112

منابع انگلیسی…………………………………………………………………………………. 114

سایت­ها…………………………………………………………………………………………. 115

چکیده انگلیسی……………………………………………………………………………….. 116

فهرست جداول

عنوان………………………………………………………………………………صفحه

جدول 4-1 فراوانی اختصار…………………………………………………………………. 71

جدول 4ـ2 مثالهای فرآیند اختصار…………………………………………………………. 72

جدول 4ـ3 فراوانی اختصار…………………………………………………………………. 73

جدول 4-4 فراوانی اشتقاق و ترکیب……………………………………………………… 76

جدول 4-5 فراوانی کلمات قرض­گیری شده……………………………………………. 77

جدول 4-6 فراوانی تبدیل…………………………………………………………………… 78

جدول 4-7 فراوانی تکرار در کلمات پیامک­ها………………………………………….. 80

جدول 4-8 فراوانی سرواژه­سازی………………………………………………………….. 81

جدول 4ـ9 نمونه هایی از واژه بست………………………………………………………. 82

جدول 4-10 نمونه­هایی از جمله­های ساده، مشتق و مرکب………………………….. 87

جدول 4-11 فراوانی جمله­های ساده……………………………………………………… 89

جدول 4-12 فراوانی جمله­های مرکب…………………………………………………… 89

جدول 4-13 فراوانی جمله­های مشتق……………………………………………………. 89

جدول 4-14 میزان فراوانی جملات معلوم………………………………………………. 92

جدول 4-15 میزان فراوانی جملات مجهول…………………………………………….. 92

جدول 4-16 مقایسه رعایت آیین نگارش در داده­ها…………………………………… 95

فهرست نمودار

عنوان ………………………………………………………………………………صفحه

نمودار 4-1 مقایسه اجمالی فرایندهای واژه سازی……………………………………… 97

نمودار 4-2 مقایسه درصد فراوانی فرایندهای صرفی………………………………….. 97

نمودار 4-3 مقایسه جملات به کار رفته در پیامک ها………………………………….. 98

نمودار 4-4 مقایسه درصد فراوانی جملات به کار رفته در پیامک ها………………. 98

نمودار4-5 مقلیسه جملات معلوم و مجهول……………………………………………… 99

نمودار 4-6  مقایسه  درصد فراوانی جملات معلوم و مجهول………………………. 99

نمودار 4-7 مقایسه رعایت آیین نگارش در پیامک­ها……………………………….. 100

نمودار 4-8 مقایسه درصد فراوانی رعایت آیین نگارش در پیامک­ها…………….. 101

چکیده

در این پژوهش ویژگی های زبانشناسی پیامک های زبان فارسی از جنبه صرفی و نحوی بررسی شده است. جامعه آماری این پژوهش تعداد 50 نفر بدون در نظر گرفتن متغیر خاصی و به روش تصادفی از میان کارکنان شهرداری آمل بوده است. از آنها خواسته شده تعداد 10-15 پیامک را به شکل تصادفی در بازه زمانی 2 ماهه جمع آوری نمایند. به این ترتیب تعداد550 پیامک نمونه آماری این پژوهش را تشکیل می­دهد. پیامک های جمع آوری شده از نظر صرفی و نحوی بررسی گردیدند و نتایج حاصله به این شکل بوده است که از مجموع 4012 کلمه به دست آمده، تعداد 162 مورد اختصار، 49 مورد اشتقاق و ترکیب، 26 مورد قرض گیری،2 مورد تبدیل، 3 مورد تکرار، 2 مورد سرواژه سازی به کار رفته است و ازمجموع 1083 جمله به کار رفته در پیامک ها، 1078 جمله معلوم و 5 جمله مجهول، 903 جمله ساده و 172 جمله مرکب به کار رفته است. در مورد نشانه گذاری نیز از 550 پیامک جمع آوری شده در 360 مورد عدم رعایت آیین نگارش، 103 مورد رعایت ناقص و 81 مورد رعایت کامل آیین نگارش به چشم می خورد. استفاده از واژه بست نیز درپیامک ها به وفور دیده می شود. با توجه به آمارهای به دست آمده می توان فرضیه های پژوهش مبنی بر وجود تفاوت صرفی و نحوی پیامک ها با زبان معیار را مورد تایید قرار داد.

کلمات کلیدی: صرف، نحو، زبان معیار، پیامک

فصل اول

کلیات پژوهش

1-1- مقدمه

در دهه 1990 میلادی در صنعت تلفن همراه پیشرفت مهمی رخ داد. پیامک [1]به دنیا معرفی شد. امروزه این پدیده بخش مهمی از زندگی مردم را در بر گرفته است. به طوری که بر طبق آمار سایت پورتیو ریسرچ[2]، در سال 2013 قریب به 78/5 میلیارد کادر پیامکی در سراسر دنیا وجود داشت. همین آمار بیانگر حجم گسترده استفاده از تلفن همراه و به دنبال پیامک در زندگی روزمره است. یکی از اهداف پیامک برقراری ارتباط و تعامل است. افرادی که از پیامک استفاده می­کنند در واقع به  گونه­ای ارتباط دو جانبه را خواهان هستند.

این سیستم (پیامک) به استفاده کنندگان تلفن همراه این امکان را می­دهد که با ارسال متن نوشتاری یا تصویری با مخاطب مورد نظر ارتباط برقرار کنند و در مقابل به راحتی پاسخ دریافت کنند.

1-2 – بیان مسأله

در ایران در دهة 80 هجری شمسی سیستم پیام کوتاه راه اندازی شد. از آنجا که پیامهای متنی که از طریق اپراتورها ارسال می­گردد برای تماسهای تلفنی طراحی شده است و برای ارسال داده­ای نمی­باشد. بنابراین با محدودیت حجم در پیامکها مواجه هستیم که حجمی معادل 140 بایت داراست که معادل 160 حرف می­باشد. همین محدودیت کاربر را به سوی زبان جدیدی برای تعامل از طریق پیامک سوق می­دهد زبانی که با استفاده از حداقل حروف حداکثر کارایی را داشته باشد. این مورد می­تواند تا حدودی با زبان اینترنت مشابه باشد. بنابراین بر اساس اصل اقتصادی همین امر موجب محدودیت استفاده از پیامک می­شود و کاربر را به سمت استراتژی­های جدیدی سوق می­دهد تا در حجم و هزینه صرفه جویی کند.  تورلو[3] در این مورد معتقد است: «sms موجب افزایش «عملکرد نیاز به سرعت » شده است که با عصر حاضر که سرعت لازمه زندگی است، کاملاً همخوانی دارد.» (تورلو، 2004: 123).

این راهکارها در جهت استفاده بهینه از فضای محدود پیامک انجام می­شود که شامل ابداع کلمات جدید، اختصارات، استفاده از شکلکها و سیستم علامت گذاری در

یک مطلب دیگر :

راهنمای پایان نامه درباره : پایان نامه در مورد مزاحمتهای جنسی در محیط کار :

 پیامک می­باشد. به طوری که ما را با نسل اس ام اسی مواجه می­کند. نسلی که از زبان اس ام اس (پیامک) به راحتی استفاده می­کند و موجب ایجاد گونه جدیدی از ارتباطات شده است.

ناگفته نماند که این نوع کاربرد از پیامک در واقع منشأ اینترنتی دارد که در چت رومهای اینترنت نظیر این نوع ارتباط را می­توان یافت.

زبانی که کریستال[4] آن را زبان اینترنت[5] می­نامد بر اساس ویژگیهای زبان گفتاری و نوشتاری است. زبان اینترنت ویژگیهای مشترکی با نوشتار دارد به طوری که همانند یک سیستم پایه عمل می­کند (کریستال، 2001).

انواع مختلفی از متون نوشتاری را می­توان در اینترنت یافت. اعم از ادبیات، علمی، مذهبی و… . نویسنده­هایی که افکار خود را با خواننده در میان می­گذارند بدون آنکه با خوانندگان در ارتباط باشند و یا خوانندگان خود را بشناسند، ارتباطهای یک طرفه ایجاد می­کنند. این نوع از ارتباط همانند کتابهای موجود در بازار است که نویسنده بدون آنکه با خواننده ارتباط برقرار کند، می­نویسد.

زبان اینترنت همچنین ویژگیهای زبان گفتار را نیز داراست. به طوری که تشابه زیادی با چت رومها دارد. نمادهای دیداری و تنوعی که در آن مشاهده می­کنیم از آن جمله است. همچنین همانند زبان گفتار انتظار جواب سریع از طرف مقابل را داراست و همانند زبان گفتاری این عکس العمل­ها پایدار نیستند، می­توانند جایگزین یا حذف شوند و همانند ویژگیهای زبان محاوره غیر رسمی باشد. بنابراین زبان اینترنت می­تواند به عنوان گونه­ای از نوشتار که شبیه به گفتار است در نظر گرفته شود (کولات[6] و بلمور[7]، 1996).

به بیان دیگر کاربران از زبان به گونه­ای استفاده می­کنند که در مکالمات روزمره استفاده  می­شود، با این تفاوت که این مکالمات به شکل محاوره­ای و غیر رسمی نوشته می­شود (کولات و بلمور، 1996).

اگرچه زبان اینترنت تا حدود زیادی به زبان گفتاری و محاوره­ای شباهت دارد ولی از برخی جهات با آن متفاوت است. عدم حضور فاکتورهای زبان شناختی یکی از این فاکتورهاست که در محاوره استفاده می­شود (کریستال، 2001).

تاکنون دریافتیم که زبان اینترنت و پیامک تشابه زیادی دارند و هر دوی آنها با زبان گفتار و نوشتار از برخی جهات مشابه هستند. اگرچه در پیامکها و زبان اینترنت فاکتورهای زبان محاوره از قبیل حرکات دست[8]، تغییر تن صدا[9] و … را نداریم ولی اینگونه حرکات با ابداعات خلاقانه­ای نظیر فاصله­گذاری بین حروف، نقطه گذاری و حروف بزرگ نویسی جایگزین شده است (وری، 1996) و در این پروسه بسیاری از قوانین سنتی گرامر و سبک[10] نادیده گرفته می­شود (تورلو، 2004).

استفاده خلاقانه از سمبلها و فضاهای خالی در پیامکها بیانگر معنا و یا تأکید می­باشد که نمونه آن را در جاهایی که از حروف تکراری به صورت متوالی استفاده می­شود شاهد هستیم نظیر (آخخخخ!) یا (هوراااا) و در انگلیسی (Oooops) و یا تکرار علامتهای نقطه گذاری مثلاًَ: هنوز بیداری ؟؟؟؟!!!! که در این مثال بیانگر تعجب است و یا استفاده از بزرگ نوشتن حروف در کلمات برای بیان تأکید مثلاً: NO!

از دیگر ویژگیهای زبان پیامک می­توان به این موارد اشاره کرد:

1. تلفیق و اختلاط کلمات مثلاً WebEnglishWeblish یا فینگلیش فارسی و انگلیسی
2. استفاده از اختصارات و سرواژه­ها Rolling on the floor laughing ROFL
3. حداقل استفاده از سیستم نقطه گذاری و استفاد ه از حروف بزرگ در کلمات
4. ایجاد خطاهای تلفظی[11]
5. استفاده کمتر از سلام و احوالپرسی در شروع مکالمات: Dear X , Hello
6. استفاده از شکلکها[12] J     L
7. استفاده از خط ریباس today 2day                   مر30  مرسی
8. استفاده نکردن از ضمایر

(هری، 1996، وری، 1996، تورلو، 2004)

این ویژگیها موجب می­شود تا ما با گونه جدیدی از زبان تحت عنوان زبان پیامکی مواجه باشیم که با زبان معیار تفاوتهایی دارد و ما را بر آن می­دارد تا این زبان پیامک را به عنوان زبان جدیدی در نظر بگیریم و به مطالعه و بررسی ویژگیهای زبان شناختی آن بپردازیم.

در این تحقیق سعی کردم زبان پیامک را از جنبه صرف و نحوی مورد بررسی قرار دهم.

1-3- سؤالات تحقیق

1. آیا ویژگیهای صرفی زبان پیامک با زبان معیار متفاوت است؟
2. آیا ویژگیهای نحوی زبان پیامک با زبان معیار متفاوت است؟