خودکارآمدی………………………………………………………………………………………………………….. 12
مفهوم خودکارآمدی………………………………………………………………………………………………….. 12
اثرات خودکارآمدی بر کارکردهای روان شناختی……………………………………………………………… 14
رشد خودکارآمدی……………………………………………………………………………………………………. 16
تأثیرات خانوادگی در خودکارآمدی………………………………………………………………………………. 16
تأثیر هم سالان………………………………………………………………………………………………………… 18
نقش مدرسه…………………………………………………………………………………………………………… 19
تأثیرات گذر به دوره ی دیگر……………………………………………………………………………………… 20
تغییرات رشدی در مهارت های خودارزیابی…………………………………………………………………… 20
هوش……………………………………………………………………………………………………………………. 21
هوش هیجانی…………………………………………………………………………………………………………. 22
نظریه های هوش…………………………………………………………………………………………………….. 23
تاریخچه هوش هیجانی…………………………………………………………………………………………….. 26
دیدگاههای موجود در باب هوش هیجانی………………………………………………………………………. 27
هوش معنوی………………………………………………………………………………………………………….. 34
هوش معنوی و مدیریت……………………………………………………………………………………………. 35
هوش اجتماعی……………………………………………………………………………………………………….. 36
کیفیت های ضروری برای هوش اجتماعی……………………………………………………………………… 37
قسمت دوم: پیشینه پژوهش……………………………………………………………………………………….. 38
الف) پیشینه پژوهش های انجام شده در داخل کشور……………………………………………………….. 38
ب) پیشینه پژوهش های انجام شده در خارج کشور…………………………………………………………. 40
جمع بندی…………………………………………………………………………………………………………….. 42
مدل مفهومی…………………………………………………………………………………………………………… 43
| فصل سوم: روش انجام تحقیق |
مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………….. 45
روش پژوهش………………………………………………………………………………………………………… 45
نمونه و روش نمونه گیری…………………………………………………………………………………………. 46
روش جمع آوری اطلاعات ………………………………………………………………………………………. 46
ابزار گردآوری اطلاعات……………………………………………………………………………………………. 47
روش های تجزیه و تحلیل داده ها………………………………………………………………………………. 49
| فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده ها |
مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………. 51
بخش اول) تحلیل توصیفی داده ها………………………………………………………………………………. 52
بخش دوم: تحلیل استنباطی داده ها……………………………………………………………………………… 61
| فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادها |
جمع بندی…………………………………………………………………………………………………………….. 83
یافته های پژوهش ………………………………………………………………………………………………….. 85
بحث و تفسیر………………………………………………………………………………………………………… 88
محدودیت های پژوهش……………………………………………………………………………………………. 92
الف) در قلمرو پژوهش……………………………………………………………………………………………. 92
ب) محدودیتهای اجرایی………………………………………………………………………………………… 92
پیشنهادهای پژوهش…………………………………………………………………………………………………. 92
الف) پیشنهادهایی مبتنی بر نتایج پژوهش………………………………………………………………………. 92
ب) پیشنهادهایی مبتنی بر تجارب پژوهشگر………………………………………………………………….. 94
منابع…………………………………………………………………………………………………………………….. 96
پیوست ها……………………………………………………………………………………………………………… 102
چکیده انگلیسی………………………………………………………………………………………………………. 121
| فهرست جدولها |
عنوان…………………………………………………………………………………………………………………… صفحه
جدول 3-1: جامعه آماری…………………………………………………………………………………………. 46
جدول 4-1: جدول فراوانی متغیّر جنسیت…………………………………………………………………….. 52
جدول 4-2: جدول فراوانی متغیّر سن………………………………………………………………………….. 53
جدول 4-3: فراوانی و درصد فراوانی متغیّر سطح تحصیلات…………………………………………….. 54
جدول 4-4: جدول فراوانی متغیّر سابقه کار…………………………………………………………………… 55
جدول 4-5: جدول فراوانی متغیّر سابقه مدیریت…………………………………………………………….. 56
جدول 4-6: شاخص های مرکزی و پراکندگی متغیر هوش هیجانی……………………………………… 57
جدول 4-7: شاخص های مرکزی و پراکندگی متغیر هوش معنوی………………………………………. 58
جدول 4-8: شاخص های مرکزی و پراکندگی متغیر هوش اجتماعی……………………………………. 59
جدول 4-9: شاخص های مرکزی و پراکندگی متغیر خودکارآمدی………………………………………. 60
جدول 4–10: جدول ضرایب متغییرهای وارد شده بر معادله رگرسیون گام به گام………………….. 62
جدول 4–11: بررسی همبستگی بین خودکارآمدی با هوش هیجانی مدیران………………………….. 63
جدول 4–12: بررسی همبستگی بین خودکارآمدی با هوش معنوی مدیران……………………………. 64
جدول 4–13: بررسی همبستگی بین خودکارآمدی با هوش اجتماعی مدیران…………………………. 65
جدول 4–14: آزمون t تک متغییری جهت بررسی میزان هوش معنوی مدیران……………………….. 66
جدول 4–15: آزمون t مستقل جهت مقایسه هوش معنوی مدیران مرد و زن…………………………. 67
جدول 4–16: میزان هوش معنوی مدیران بر اساس سن……………………………………………………. 68
جدول 4–17: آزمون (ANOVA) جهت مقایسه هوش معنوی مدیران بر حسب سن………………. 68
جدول 4–18: آزمون t مستقل جهت مقایسه هوش معنوی مدیران بر حسب تحصیلات……………. 69
جدول 4–19: آزمون t تک متغییری جهت بررسی میزان هوش هیجانی مدیران………………………. 70
جدول 4–20: آزمون t مستقل جهت مقایسه هوش هیجانی مدیران مرد و زن………………………… 71
جدول 4–21: میزان هوش هیجانی مدیران بر اساس سن………………………………………………….. 72
جدول 4- 22: آزمون (ANOVA) جهت مقایسه هوش هیجانی مدیران بر اساس سن……………… 72
جدول 4- 23: آزمون t مستقل جهت مقایسه هوش هیجانی مدیران بر حسب تحصیلات…………. 73
جدول 4- 24: آزمون t تک متغییری جهت بررسی میزان هوش اجتماعی مدیران……………………. 74
جدول 4–25: آزمون t مستقل جهت مقایسه هوش اجتماعی مدیران مرد و زن………………………. 75
جدول 4–26: میزان هوش اجتماعی مدیران بر اساس سن………………………………………………… 76
جدول 4- 27: آزمون (ANOVA) جهت مقایسه هوش اجتماعی مدیران بر اساس سن……………. 76
جدول 4- 28: آزمون t مستقل جهت مقایسه هوش اجتماعی مدیران بر حسب تحصیلات………… 77
جدول 4–29: آزمون t تک متغییری جهت بررسی میزان خودکارآمدی مدیران……………………….. 78
جدول 4–30: آزمون t مستقل جهت مقایسه خودکارآمدی مدیران مرد و زن…………………………. 79
جدول 4–31: میزان خودکارآمدی مدیران بر اساس سن…………………………………………………… 80
جدول 4- 32: آزمون (ANOVA) جهت مقایسه خودکارآمدی مدیران بر اساس سن………………. 80
جدول 4–33: آزمون t مستقل جهت مقایسه خودکارآمدی مدیران بر حسب تحصیلات…………… 8=
| فهرست نمودارها |
عنوان…………………………………………………………………………………………………………………… صفحه
نمودار 4-1: نمودار ستونی متغیّر جنسیت بر حسب درصد فراوانی……………………………………… 52
نمودار 4-2: نمودار ستونی متغیّر سن بر حسب درصد فراوانی…………………………………………… 53
نمودار 4-3: نمودار ستونی متغیّر سطح تحصیلات بر حسب درصد فراوانی…………………………… 54
نمودار 4-4: نمودار ستونی متغیّر سابقه کار بر حسب درصد فراوانی……………………………………. 55
نمودار 4-5: نمودار ستونی متغیّر سابقه مدیریت بر حسب درصد فراوانی……………………………… 56
نمودار 4-6: نمودار ستونی میانگین متغیر هوش هیجانی……………………………………………………. 57
نمودار 4-7: نمودار ستونی میانگین متغیر هوش معنوی…………………………………………………….. 58
نمودار 4-8: نمودار ستونی میانگین متغیر هوش اجتماعی………………………………………………….. 59
نمودار 4-9: نمودار ستونی میانگین متغیر خودکارآمدی…………………………………………………….. 60
مقدمه
خودکارآمدی به بنیهی شخصیتی فرد در رویارویی با مسائل در رسیدن به اهداف و موفقیت او اشاره دارد و بیشتر از این که تحت تأثیر هوش و توان یادگیری دانش آموز باشد، تحت تأثیر ویژگیهای شخصیتی از جمله باور داشتن خود (اعتماد به نفس)، تلاش گر بودن و تسلیم شدن(خود تهییجی)، وارسی علل عدم موفقیت به هنگام ناکامی(خودسنجی)، آرایش جدید مقدمات و روشهای اجتماعی رسیدن به هدف (خود تنظیمی) و تحت کنترل درآوردن تکانهها (خود رهبری) قرار دارد. پیاژه معتقد است که طرح واره های خودکارآمدی طی درون سازی و برون سازیهای بیشماری که در محیط های غنی رخ می دهد، شکل میگیرند. خودکارآمدی به واسطه ی انگیزه ی درونی موجب می شود که فرد به طور خودانگیخته در محیط تلاش کند و به باورهای کارآمدی خود دست یابد. طبیعت همچون معلمی نامرئی فرد را به جنب و جوش وا میدارد تا ظرفیتهای مختلف تحول را در مراحل متنوع و متفاوت آشکار سازد (عباسیان فرد و بهرامی، 1389).
هوش هیجانی به عنوان مجموعه ای از توانایی های غیر شناختی، بر دانش و مهارت ها و توانایی رویارویی موفقیت آمیز در شرایط مختلف محیطی تاثیر می گذراد (بار-ان، 1997)، هوش هیجانی در شکل گیری، گسترش و ادامه تعاملات انسانی موثر، نقش مهمی دارد و عموما یکی از عوامل اساسی هوش هیجانی این است که فرد راهبردهای ارتباطی را چگونه و در چه زمانی و به چه شکل مورد استفاده قرار دهد. هوش هیجانی مجموعه ای از قابلیت های غیر شناختی است که توانایی فرد را در سازگاری با مقتضیات محیطی و فشارهای حاصله افزایش می دهد. هوش هیجانی مجموعه ای از توانایی ها مانند خوداگاهی، همدلی، خود نظم بخشی، انگیزش خود و مهارت های اجتماعی می باشد که بر عملکردهای رفتاری افراد تاثیر می گذارد (شریفی درآمدی، 1386).
عملکرد هر سازمان تابع عملکرد کارکنان و مدیران، فرصت ها، منابع و امکانات و نیز متاثر از سیستم های محیطی و سازمان های دیگر است. عملکرد کارکنان نیز تابع متغیرهای فردی، متغیرهای روانشناختی و متغیرهای سازمانی است. از طرفی نیز بزرگترین درماندگی انسان، ناتوانی در دستیابی به همکاری تفاهم با دیگران است. مدیریت در موقعیت ها و جایگاه های مختلف رفتارهای خاصی را می طلبد تا مدیران بتوانند عملکرد مفیدی داشته باشند. تقویت و توجه به ویژگی خودکارآمدی در مدیران، مستلزم شناسایی عوامل پیشایندی یا تعیین کننده آن می باشد. عوامل بسیار زیادی می توانند در افزایش خودکارآمدی دخیل باشند که با توجه به اهمیت موضوع این پژوهش قصد دارد به بررسی رابطه خودکارآمدی مدیران با هوش هیجانی، هوش معنوی و هوش اجتماعی بپردازد.
بیان مساله
خودکار آمدی از نظریه شناخت اجتماعی آلبرت باندورا(1997) روان شناس مشهور، مشتق شده است که به باورها یا قضاوتهای فرد به توانائیهای خود در انجام وظایف و مسئولیتها اشاره دارد. نظریه شناخت اجتماعی مبتنی بر الگوی علّی سه جانبه رفتار، محیط و فرد است. این الگو به ارتباط متقابل بین رفتار، اثرات محیطی و عوامل فردی(عوامل شناختی، عاطفی و بیولوژیک) که به ادراک فرد برای توصیف کارکردهای روان شناختی اشاره دارد، تأکید می کند. بر اساس این نظریه، افراد در یک نظام علّیت سه جانبه بر انگیزش و رفتار خود اثر می گذارند(پاک مهر و دهقانی، 1389).
مفهوم هوش هیجانی(عاطفی) از سال 1990 وارد ادبیات روان شناسی شده است و در نوشته های پیشین تحت عنوان هایی مثل هوش اجتماعی، هوش بین فردی و توانایی اجتماعی آمده است(مایر و سالووی، 2000).
امروزه علم، به قدرت و نفوذ هیجان های ذهنی انسان پی برده است و در حال کشف و تبیین جایگاه هیجان ها و احساس ها در فعالیت ها، رفتارها، حرکت ها و شخصیت
یک مطلب دیگر :
بهترین زمان برای ایمپلنت گذاری
انسانی است. در حوزه مطالعه های هوش نیز سیر مطالعه ها از هوش منطقی(که بر پایه ی شناخت استوار است) به سمت هوش هیجانی حرکت می کند. هوش هیجانی سعی در تشریح و تفسیر جایگاه هیجان ها و احساس ها در توانمندی های انسانی دارد(مختاری پور، 1385، ص 41).
بسیاری از نویسندگان راجع به توانایی های بالقوه ی هوش هیجانی و آثار آن بر زندگی عادی و روزمره انسان قلم فرسایی کرده اند، که به هرحال این بحث ها باعث شده است، این باور قدیمی که ماهیت انسان را در تعارض مداوم بین قلب و مغز می داند، به چالش کشیده شود و در مورد درستی آن ابهام به وجود آید. افزون بر این، سبب شده است تا مردم به این باور برسند که هوش هیجانی می تواند باعث افزایش میزان سلامتی، رفاه و آسایش عمومی، ثروت، موفقیت، عشق و شادی در فرد شود و کلید موفقیت و اثربخشی در بسیاری از امور گروهی و سازمانی همانند مدیریت اثربخش تر، ایجاد روحیه کارآفرینانه و افزایش انگیزهها ی کاری، هوش هیجانی است. اما به دلیل نوظهور بودن مباحث مرتبط با هوش هیجانی در مورد این ادعاها لازم است تا ارزیابی های دقیق و علمی انجام شود تا درستی و نادرستی آن ها مشخص شود(رقیبی، 1387، ص 11).
ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎ ﻧﺸﺎن داده است ﮐﻪ ﻫﻮش ﻫﯿﺠﺎﻧﯽ ﺑﯿﺶ از هوش بهر، ﭘﯿﺸﮕﻮﯾﯽ ﮐﻨﻨﺪۀ ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ ﻓﺮد در زﻧﺪﮔﯽ اﺳﺖ، اﻓﺮادی ﮐﻪ دارای ﮐﻔﺎﯾﺖ ﻫﯿﺠﺎﻧﯽ ﺑﺎﻻ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻣﻬﺎرت ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﻬﺘﺮ، رواﺑﻂ دراز ﻣﺪت ﭘﺎﯾﺎﺗﺮ و ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮی برای ﺣﻞ ﺗﻌﺎرﺿﺎت دارﻧﺪ(سلطانی فر،1386، ص 11).
گلمن(1995)، با مطرح ساختن پژوهش هایی در زمینه مغز و رفتار، نشان می دهد که عوامل دیگری هم هستند که موجب می شوند افرادی که هوش بهر بالایی دارند، در زندگی موفقیت های چندانی بدست نمی آوردند، اما کسانی که هوش متوسطی دارند، در مسیر موفقیت قرار می گیرند. این عوامل، جنبه دیگری از هوشمندی را شامل می شوند که گلمن آن را هوش هیجانی می خواند، که شامل خود آگاهی، کنترل، تکانشگری، پایداری، اشتیاق، انگیزش، همدلی و مهارت های اجتماعی است(حدادی کوهسار،1383،ص7). بنابراین افرادی که توانایی، تشخیص، کنترل و استفاده از توان شان را دارند، از حمایت اجتماعی و احساس رضایتمندی بیشتری برخوردارند.
تاکنون درباره خودکارآمدی، سنجش هوش هیجانی و ابعاد آن و ارتباط آن با دیگر متغیرها تحقیق های زیادی انجام شده است، به عنوان مثال سیوناتان و فکن (2002)، به بررسی رابطه بین رهبری و هوش هیجانی، لنگهورن (2004)، به بررسی رابطه ی بین عملکرد مدیران و هوش هیجانی، اسکات و همکاران (2007)، بررسی هوش هیجانی با سلامت روانی، گاردنر و کوالتر (2009)، بررسی ارتباط بین هوش هیجانی با اختلال شخصیتی مرزی و غیره پرداخته اند. اما همه جنبه های موضوع مورد بررسی قرار نگرفته است. باتوجه به اهمیت موضوع این پژوهش به دنبال پاسخ این سوال است که آیا بین سطح خودکارآمدی مدیران با هوش هیجانی، هوش معنوی و هوش اجتماعی مدیران رابطه وجود دارد؟
اهمیت و ضرورت پژوهش
انسان برخوردار از خودکارآمدی در انجام کارها امیدوارتر و موفق تر است و خودکارآمدی این توانایی را به فرد می دهد تا بر رفتارهایش کنترل و نظارت داشته باشد. جهان امروز نیازمند انسان هایی است که مجهز به نیروی ظرافت و تیزبینی در خلق راه حل های جدید با استفاده از امکانات نوین و نیروی حاصل از اعتماد به خود که ناشی از پندارها و قضاو تهای مثبت در مورد توانایی هایی است، می باشد توسعه ی ایده های نو و خلق چیزهای بکر که به ویژگیهای فطری انسان بر می گردد، یکی از شیو ه های بسیار کارآمد و با اهمیتی است که بشر برای رسیدن به اهداف و خواسته های خود و ادامه زندگی به کاربرده است و در طول تاریخ زندگی خویش هرگز از تفکر و اندیشه غافل نبوده، با نیروی قوی تعقل، ابتدا به اندیشیدن پرداخته، تصمیم گرفته است و با عمل کردن توانسته به حل مسائل و مشکلات بپردازد و به رشد و تعالی نائل گردد (فلاح، 1386).
امروزه شاهد دگرگونی های عمیقی در محتوای تفکر مدیریت و روش های به کار گیری از آن در فعالیت سازمان ها هستیم. در این شرایط، تلاش برای بهبود و توسعه مستمر ظرفیت ها و توانمندی های مدیران و کارکنانی که در خدمت ارتقاء مستمر و بهره وری سازمان ها هستند امری اجتناب ناپذیر است. در حقیقت، کشف استعدادها و نیروهای خارق العاده نهفته در منابع انسانی و همچنین استخراج، به کارگیری، تجدید مکرر، بهبود و توسعه نیروهای انسانی، هنر مدیریت و اصلی ترین مسئولیت هر مدیری است. پرورش توانایی ها و گسترش مهارت های یک مدیر، لازمه موفقیت های او و در نتیجه افزایش کارایی سازمان است. یکی از بهترین روش های افزایش مهارت های انسانی و ادراکی مدیر و تسهیل شیوه رهبری وی، توجه به هوش هیجانی[1] و تقویت آن است .براین اساس، هوش هیجانی یکی از ارکان اساسی بالابردن توانمندی های رهبران و مدیران است. از دیدگاه کلی، در صورت بالارفتن هوش هیجانی با استفاده از یک برنامه ریزی منسجم می توان به قله بالاتری از عملکرد و کسب جایگاهی ممتاز در بین سازمانها دست یافت (شاه طلبی، 1386).
موفقیت نهایی یک سازمان بزرگ به هوش معنوی مدیران و کارکنان آن بستگی دارد هر چند که هوش عقلانی و هوش عاطفی نیز تا حدی این موفقیت را تضمین می کند. آنها معتقدند تشویق معنویت در محیط کار می تواند منجر به افزایش خلاقیت، صداقت و اعتماد، حس تکامل شخصی، تعهد سازمانی، رضایت شغلی، مشارکت شغلی، اخلاق و وجدان کاری، انگیزش، عملکرد و بهره وری بالا شود. یک مدیر معنوی قادر می شود طوری سازمان خود را به موفقیت برساند که همه مشتریان، کارکنان و افراد جامعه از آن منتفع شوند. با توجه به اکتسابی بودن بخش قابل توجهی از انواع هوش، مسئولین می توانند در برنانه های آموزش و توسعه مدیران جایگاه ویژه ای برای تقویت انواع هوش (هیجانی، معنوی و اجتماعی) در نظر گیرند و با بهره گیری از آموزش های رسمی و غیر رسمی در جهت بهبود مهارتهای شناختی و رفتاری مدیرانشان گام بردارند که نهایتا در جهت ارتقاء کارایی و اثر بخشی سازمان موثر خواهد بود.
2-1-2-2- رویکرد صفات : 14
2-1-2-3- رویکرد یادگیری اجتماعی.. 16
2-1-2-4- رویکرد روانکاوی : 18
2-1-3- درون گرایی – برونگرایی.. 19
2-1-4- تعریف مفاهیم و نظریه های مربوط به شیوه های حل مساله. 20
2-1-4-1- مساله : 20
2-1-4-2- تعریف مسأله : 21
2-1-4-3- حل مساله: 21
2-1-4-4- تعریف حل مساله : 21
2-1-5- مفهوم حل مسائله در مکتب های مختلف… 25
2-1-5- 1- حل مساله از دیدگاه روان پویایی.. 25
2-1-5-2- حل مساله از دیدگاه انسان گرایانه. 25
2-1-5-4- از دیدگاه رفتارگرایان. 26
2-1-5-5- نظریه شناخت گرایان. 27
2-1-5-6- حل مساله از دیدگاه گشالت… 27
2-1-5-7- توصیف شناخت از حل مساله. 28
2-1-5-8- اثرات مهارت حل مساله در زمینه های مختلف… 29
الف: افزایش سلامت روانی جسمانی.. 29
ب. پیشگیری از مشکلات روانی و اجتماعی.. 29
2-1-6- تاریخچه «حل مسئله » 29
2-1-7-فرآیند مراحل حل مسأله. 31
2-1-7-1- مسأله به عنوان مقابله ای مسئله دار. 32
2-1-8- تعریف مفاهیم و نظریه های مربوط به سازگاری زناشویی.. 34
2-1-8-1- ازدواج.. 34
2-1-8-2- سازگاری زناشوئی: 35
2-1-8-3- صمیمیت و انس بین زن و مرد و استمرار آن : 36
2-1-8-4- سازش و تفاهم در محیط خانوادگی : 37
2-1-8-5- برخی از یافته ها در این زمینه : 38
2-1-8-6- راهکارهایی برای ایجاد روابط صمیمانه تر با همه. 39
2-2- تحقیقات انجام شده در ارتباط با موضوع. 40
2-2-1- پژوهشهای انجام شده در ایران. 40
2-2-2- پژوهشهای انجام شده در خارج از ایران. 41
فصل سوم روش پژوهش
مقدمه. 44
3-1- روش پژوهش…. 44
3-2- جامعه آماری.. 44
3-3- حجم نمونه و روش نمونه گیری.. 44
3-4- روش گردآوری اطلاعات… 44
3-5- ابزار اندازه گیری داده ها 45
3-5-1- پرسشنامه شخصیت آیزنگ: 45
3-5-2- پرسشنامه شیوه های حل مسئله کسیدی و لانگ… 46
3-5-2-1- روایی و پایایی: 46
3-5-3- مقیاس سازگاری زناشویی دونفره اسپانیر. 47
3-6- روش های تجزیه و تحلیل داده ها 47
فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده ها
مقدمه. 49
4-1- تجزیه و تحلیل توصیفی داده ها 49
4-1- 1- مطالعه توصیفی نمونه آماری با توجه به متغیر سن.. 49
4-1-2- مطالعه توصیفی نمونه آماری با توجه به متغیر وضعیت تحصیلی.. 50
4-2- تجزیه و تحلیل دادهها و اطلاعات جمعآوری شده(آزمون فرضیات) 51
4-2-1- آزمون فرض قابلیت اعتماد یا پایایی ابزار اندازه گیری(پرسشنامه) 51
4-3- آزمون فریدمن(اولویت بندی متغیرها) 51
4-3- 1- اولویتبندی ابعاد تحقیق (شیوه های حل مساله) 52
4-3-1-1- نتیجه آزمون و رتبه اهمیت هر کدام از متغیرها: 52
4-3-2- اولویتبندی ابعاد تحقیق (عامل های شخصیت) 53
4-3-3- نتیجه آزمون و رتبه اهمیت هر کدام از متغیرها: 54
4-4- آزمون کلموگروف- اسمیرنف… 54
4-4-1- فرضهای پژوهشی: 54
نتیجه: 55
4-5- تجزیه و تحلیل استباطی داده ها 56
4-5-1- تحلیل فرض های پژوهشی . 56
فصل پنجم نتیجه گیری و پیشنهادات
مقدمه. 61
5-1- بحث و نتیجه گیری.. 62
5-2- پیشنهادات تحقیق.. 66
5-2-1- پیشنهادهایی مبتنی بر نتایج تحقیق.. 66
5-2-2- پیشنهاد به محققان آینده 67
5-3- محدودیتهای پژوهش…. 68
5-3-1- محدودیت های تحت کنترل پژوهشگر. 68
5-3-2- محدودیت های خارج از کنترل پژوهشگر. 68
منابع فارسی: 69
منابع انگلیسی: 71
پیوست… 75
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 4-1- توزیع فراوانی و درصد افراد نمونه به تفکیک سن.. 49
جدول 4-2- توزیع فراوانی و درصد افراد نمونه به تفکیک وضعیت تحصیلی.. 50
جدول 4-4- میانگین رتبه های داده شده به شاخصها طبق تست فریدمن.. 53
جدول 4-6- میانگین رتبه های داده شده به شاخصها طبق تست فریدمن.. 54
جدول 4-7- آزمون کلموگروف– اسمیرنف جهت نرمال بودن جامعه. 55
جدول4-8 ضریب همبستگی پیرسون بین مولفه های شیوه های حل مساله با سازگاری زناشویی.. 56
جدول4-9- ضریب همبستگی پیرسون بین عامل های شخصیت با سازگاری زناشویی.. 58
فهرست نمودار
عنوان صفحه
نمودار4-1 فراوانی نسبی نمونه آماری بر حسب سن.. 50
نمودار4-3 فراوانی نسبی نمونه آماری بر حسب تحصیلات.. 51
چکیده
پژوهش حاضر به منظور بررسی ارتباط تیپ شخصیتی (درونگرایی – برونگرایی) و شیوه های حل مساله با سازگاری زناشویی زنان شاغل شهرستان ساری صورت گرفت.روش تحقیق از نوع همبستگی بود. جامعه پژوهش شامل کلیه زنان شاغل در شهرداری و بانک های دولتی – خصوصی بود.نمونه پژوهش شامل 120 زن شاغل بود.ابزار پژوهش عبارت بودند از پرسشنامه شخصیت آیزنگ و پرسشنامه سازگاری زناشویی اسپاینر و پرسشنامه حل مساله کسیدی و لانگ. برای تجزیه و تحلیل داده ها علاوه بر استفاده از روش آمار توصیفی از آزمون ضریب همبستگی پیرسون استفاده گردید.تحلیل داده ها نشان می دهد که بین تیپ شخصیت و شیوه های حل مساله با سازگاری زناشویی ارتباط معناداری وجود دارد.
کلمات کلیدی: تیپ شخصیتی (درونگرایی – برونگرایی)،شیوه های حل مساله، سازگاری زناشویی
فصل اول
کلیات پژوهش
مقدمه
شاید به جرات بتوان گفت ازدواج بخش مهمی از زندگی است که بر نتایج تحصیل و شغل تاثیر مستقیم می گذارد.ازدواج نافرجام سوابق تحصیلی و شغلی فرد را تحت الشعاع قرار می دهد،چنان چه ازدواجی با موفقیت به انجام نرسد و زن و شوهر نتوانند به تفاهم کافی برسند،می تواند به آشفتگی روانی و اختلال شخصیت منجر گردد(تایبر[1]،1990،ترجمه تمدن،1377).
ازدواج یکی از حوادث مهمی است که در زندگی هر انسانی رخ می دهد،همانگونه که می دانیم برخی از ازدواج ها مشوق رشد و شکوفایی زوجین است، حال آنکه برخی
یک مطلب دیگر :
دیگر از ازدواج ها می توانند برای همسران مصیبت هایی را فراهم کنند. واقعا چرا بعضی از زوج ها با تفاهم و سازگاری زندگی را می گذرانند، در حالی که گروهی از همسران در حل و فصل ساده ترین مسائل زندگی نیز با دشواری و سردرگمی مواجه هستند؟
شخصیت[2] به صورت مستقیم و به عنوان عاملی تاثیرگذار بر فرآیند ارتباطی زوج ها اثر دارد.شخصیت یک نفر انواع معین و متفاوتی از واکنش ها را از طرف مقابل فرا می خواند و بالطبع رضایت زناشویی و میزان سازگاری آن ها را متاثر می سازد( هاستون[3]،2000).
کنار آمدن و سازگاری موفقیت آمیز مستلزم مجموعه ای مهارت های حل مساله بین فردی است.مهارت های حل مساله[4] به صورت مستقیم به مساله سازگاری مربوط می شود. هر یک از ما به کرات در زندگی خانوادگی خود با مشکلاتی مواجه بوده ایم و تصمیم گرفته ایم که چگونه با آنها مقابله کنیم.بسیاری از اوقات ، فرآیند حل مساله زندگی روزمره به گونه ای خودبه خود صورت می گیرد که دقیقا متوجه چگونگی انجام آن نمی شویم.از طرف دیگر،نقص در مهارت های حل مساله منجر به اختلالهای گوناگونی از جمله افسردگی، نابسامانی،مشکلات مربوط به ازدواج و تربیت فرزند و روابط نادرست بین فردی می گردد(سعید،1384).
1-1- بیان مسئله
سازگاری زناشویی[5] با توجه به اهمیت نهاد خانواده در جوامع امروزی ، ارتباط آن با کیفیت زندگی و تاثیرگذار بر جنبه های مختلف جسمی و روانی از دهه 1990 مورد توجه قرار گرفته است.سازگاری زناشویی عبارت است از وضعیتی است که در آن زن و شوهر در بیشتر مواقع احساس ناشی از خوشبختی و رضایت از همدیگر را دارند و فرآیندی است که در طول زندگی زن و شوهر بوجود می آید که لازمه آن انطباق سلیقه ها، شناخت صفات شخصیتی، ایجاد قواعد رفتاری و شکل گیری الگوهای مراوده ای است(قربان علی پور،1388).سازگاری زناشویی را می توان به عنوان نظام خانواده یا حتی بخشی از نیروهای تامین حیات و احیاء کننده خانواده دانست.براساس نظریه لاک و والاس[6]، سازگاری زناشویی به عنوان برون سازی هر یک از زوجین در موقعیت زمانی معین تعریف شده است(دهکردی،1387).از جمله عوامل موثر بر سازگاری زناشویی ، متغیرهای شخصیتی است.مطالعات انجام شده به طور عمومی نشانگر آن است که ویژگی های شخصیتی با تمام عملکردهای انسان ارتباط دارد.به باور کوپر[7] (2010) تفاوت های بین فردی معناداری در بین افراد وجود دارد و این تفاوت های بین فردی در شخصیت قابل پیش بینی و توجیه است. آلپورت[8] به پیوند ویژگی های مختلف شناختی و عاطفی انسان به شخصیت تاکید می کند و معتقدند شخصیت سازمان پویای درون شخصی است که از نظام روانی جسمانی تشکیل یافته ، و این نظام ها الگوهای شاخص رفتار،افکار و احساسات شخص را ایجاد می کند(پورشریفی ، مهریار،1382). و به درک ما از رفتار خاص کمک می کند که به پیش بینی بهتر اعمال آنی یک فرد خاص می انجامد(لاینون و گوداشتاین[9]،ترجمه نقشبندی1382).
از متداولترین طبقه بندیهایی که روانشناسان برای شخصیت به کار می برند درونگرایی و برونگرایی[10] می باشد ،که برای اولین بار توسط کارل یونگ[11] به کار رفت . درونگرایان درمقایسه برونگرایان خوددارترند و از بروز احساسات خود بیشتر جلوگیری می کنند .همین طور شواهد نشان می دهد که درون گرایان در یادگیری بیشتر تحت تأثیر تنبیه قرار می گیرند در حالی که برونگرایان بیشتر از پاداش تأثیر می پذیرند (پروین ،1384).
در همین رابطه نتایج پژوهش های مختلفی مانند(عبداله زاده،1382؛ احدی ؛1386 برادبوری و فین چام[12]،2000 ؛نمچک و السن[13] نقل از شکرکن و همکاران1385؛ فیشر و مک نولتی[14] 2008) نشان می دهد ابعاد مختلف شخصیت نقش مهمی در تبیین سازگاری زناشویی دارند.چنانچه بررسی مجموع این پژوهش ها حاکی از آن است که بین ابعاد شخصیتی برونگرایی،دلپذیر بودن و باوجدان بودن با رضایت زناشویی رابطه دارد و بعد روان رنجور خویی به صورت منفی با رضایت زناشویی در ارتباط است.
عامل دیگری که احساس می شود می تواند سازگاری زناشویی را تحت تاثیر قرار دهد شیوه های حل مساله زوجین می باشد(آبراهام و براین[15]،2000).مهارت حل مساله فرآیندی شناختی- رفتاری است که افراد بوسیله آن راهبردهای موثر مقابله با موقعت مساله ساز در زندگی را کشف و شناسایی می کنند(کسیدی و لانگ[16]،1996).بطور کلی حل مساله به فرآیند شناختی-رفتاری-ابتکاری فرد اطلاق می شود که بوسیله آن فرد می خواهد راهبردهای موثر سازگارانه مقابله ای برای مشکلات روزمره را تعیین، کشف یا ابداع کند.به عبارت دیگر حل مساله یک راهبرد مقابله ای مهم است که توانایی و پیشرفت شخصی و اجتماعی را افزایش و تنیدگی و مشکلات روانی را کاهش می دهد(دزوریلا و شیدی[17]،1992 به نقل ازبرغندان،1390).از نظر بلاک و هرسن[18] (1995،به نقل از کهرازئی،1380) کنار آمدن و سازگاری موفقیت آمیز با محیط اجتماعی مستلزم مجموعه ای از مهارت های حل مساله بین فردی است.مهارت حل مساله به صورت مستقیم به مساله سازگاری مربوط می شود.
پژوهش های انجام شده موید تاثیر مهارت حل مساله در سازگاری می باشد. پژوهشی به منظور بررسی رابطه بین شیوه های حل مسئله شیوه حل تعارض و سلامت روان شناختی در بین دانشجویان دانشگاه تهران انجام شد .نتیجه این تحقیق نشان داد که بین شیوه حل مساله، شیوه مقابله با تعارض و سلامت روانشناختی رابطه معنی دار وجود دارد( باباپور خیرالدین،1381، به نقل از فرغان فر،1385).در پژوهش دیگری فقیر پور (1381)به بررسی نقش مهارت های اجتماعی در سازگاری زناشویی پرداخت.نتایج پژوهش وی نشان داد که مهارت های ارتباطی و مهارت حل مساله با سازگاری زناشویی رابطه معنادار وجود دارد.بولتر و وامپلر[19](1999، به نقل از دانش،1383)، در یک پژوهش فراتحلیلی ،16 پژوهش مربوط به زوج درمانگری را که از برنامه التقاطی آموزشی مهارت های ارتباطی([20]CC) استفاده کرده بودند بررسی کردند.نتایج نشان داد که آموزش مهارت های ارتباطی به پیشرفت های چشمگیری در ارتباط زوج ها با یکدیگر و نیز به تغییرات متوسط در درک زوج ها از یکدیگر منتهی شد.
پژوهش های متعدد نشان دادند که مهارت های حل مساله و ویژگی های شخصیتی می تواند از عوامل تاثیر گذار سازگاری زناشویی می باشد، اما آنچه نقش آن بخوبی شناخته نشده ترکیب ویژگی های شخصیت و شیوه های حل مسئله در سازگاری زناشویی است.پژوهش حاضر درصدد پاسخ به این سوال می باشد که آیا بین شیوه های حل مسئله با ویژگیهای شخصیتی با سازگاری زناشویی زنان شاغل رابطه وجود دارد؟
2-10- آشنایی کوتاه………………………………………………………………………………………. 47
فصل سوم: روش شناسی پژوهش
3-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………….. 52
3-2- روش پژوهش………………………………………………………………………………………. 52
3-3- روش تجزیه و تحلیل داده ها……………………………………………………………………. 53
3-4- محدودیتها……………………………………………………………………………………………. 53
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها
4-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………….. 55
4-2- علامت عطف یا نشانه ی همپایگی ……………………………………………………………. 56
4-3- واژه بست کسره ی اضافه یا /-e/ ……………………………………………………………… 61
4-4- صورت مخفف فعل ربطی « بودن » و « است »……………………………………………… 64
4-5- صورت مخفف (را )………………………………………………………………………………. 67
4-6- الف ندا (-ā)………………………………………………………………………………………… 69
4-7- صورت مخفف (هم) قیدی………………………………………………………………………. 70
4-8- صورت مخفف من را (مرا)………………………………………………………………………. 71
4-9- شناسه های فعل (واژه بست های فاعلی)…………………………………………………….. 72
4-10- ضمایر پی بستی مفعولی………………………………………………………………………… 75
4-11- حروف اضافه در زبان مازندرانی……………………………………………………………… 77
فصل پنجم: نتایج پژوهش
5-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………….. 81
5-2- خلاصه………………………………………………………………………………………………… 81
5-3- بحث و نتیجه گیری………………………………………………………………………………… 82
5-4- کاربردهای پژوهش………………………………………………………………………………… 83
5-5- پیشنهادات……………………………………………………………………………………………. 83
فهرست واژگان………………………………………………………………………………………………. 84
فهرست منابع و مآخذ………………………………………………………………………………………. 87
منابع فارسی…………………………………………………………………………………………………… 87
منابع انگلیسی………………………………………………………………………………………………… 91
الفبای آوانگاری………………………………………………………………………………………………. 93
چکیده انگلیسی………………………………………………………………………………………………. 94
فهرست جداول
عنوان ……………………………………………………………………………………………………………. صفحه
جدول 2-1…………………………………………………………………………………………………… 26
جدول 4-1…………………………………………………………………………………………………… 72
جدول 4-2…………………………………………………………………………………………………… 73
جدول 4-3…………………………………………………………………………………………………… 74
چکیده :
پژوهش پیش رو واژهبست در زبان مازندرانی را مورد بررسی قرار داده است . واژهبست به واحدی اطلاق میشود که حد واسط تکواژهای آزاد و وابسته است. واژهبستها هم بعضی از خصوصیات واژهها و هم برخی از ویژگیهای تکواژهای وابسته را دارا میباشند. آنها تکیه نمی پذیرند و به تنهایی در ساخت به کار نمیروند ، بلکه از نظر واجی ( آوایی )به یک میزبان وابستهاند . اگر واژهبست به ابتدای میزبان بچسبد ” پیشبست” و اگر به انتهای میزبان بچسبد “پیبست”است. توزیع پی بستها در زبان مازندرانی از پیشبستها بیشتر است. واژهبستها در این زبان پس از فعل، پس از اسم و پس از صفت ظاهر میشوند. کلماتی که در زبان مازندرانی به واژهبست تبدیل میشوند شامل واژههای نقشنما، وجهنما، ضمایر و افعال کمکی هستند که کارکردها و نقشهایی چون نقشنمای اضافه، وصفی، مفعولی و عطفی دارند. بنابراین مطالعهی واژهبستها حوزهی مهمی از زبانشناسی از جمله ساختواژه و نحو را در بر میگیرد.در این پژوهش به بررسی واژهبست در زبان مازندرانی بر اساس الگوهای ردهشناختی آیخن والد (2003) و بیکل و نیکلز (2007) پرداخته شده است .
کلیدواژهها : واژهبست ، وند ، پیبست ، پیشبست ، میزبان.
فصل اول
کلیات پژوهش
1-1- مقدمه:
امروزه مطالعه زبانها و گویشها از دیدگاههای مختلف حائز اهمیت بسیار است. زبان مازندرانی که در بعضی از نوشتهها تحت عنوان زبان تبری و حتی گاهی اوقات با نام زبان گیلکی آورده شده است،از لحاظ جغرافیایی پراکندگی گسترده و پیچیدهای دارد. اگرچه استفادهکنندگان عمده این زبان در استان مازندران سکونت دارند اما شمار زیادی از آنها در استانهای گلستان، تهران و سمنان نیز به چشم میخورند. این گستردگی جغرافیایی مسلماً بروز گونههای مختلفی را در پی خواهد داشت که ممکن است در بعضی موارد « فهمپذیری متقابل » بین افراد این « زبان منطقهای » را با مشکل مواجه سازد. نکته مهم در اینجا کاهش میزان تنوع گونههای این زبان در اثر بروز فرایند شدید همگرایی به زبان معیار میباشد که خود عمدتاً از سوادآموزی منشاء گرفته است. از لحاظ تاریخی، زبان مازندرانی جزو زبانهای شمال غربی ایران و احتمالاً ادامهی مستقیم زبان پارتی است که خانلری آن را ” پهلوانیک” می خواند و دربارهی آن چنین میگوید :
«پهلوانیک یکی از زبانهای ایرانی میانه است که در دورهی فرمانروایی این سلسله ( اشکانیان ) یعنی از اواسط قرن سوم پیش از میلاد تا ربع اول قرن سوم بعد از میلاد مسیح زبان دولتی و اداری ایران بوده است. نکتهی جالب این است که بررسی این زبان حتی میتواند برای مطالعات زبانشناسی تاریخی مفید واقع شود» (عموزاده، 1381).
1-2- بیان مسئله :
زبان نقش مهمی در ایجاد ارتباط بین انسانها دارد. زبان باعث میشود افکار و تجربیات یک ملت و یک قوم را از نسلی به نسل دیگر منتقل کند. در روی کرهی زمین مردم با زبانهای مختلف صحبت میکنند. زبانهای ایرانی، شاخهی غربی گروه زبانهای هند و ایرانی را تشکیل میدهند. زبانهای هند و ایرانی آغازین خود شاخهای از زبانهای « هند و اروپایی آغازین » به شمار میآیند. زبان هند و ایرانی شاخهای است شرقی در خانوادهی زبانهای هند و اروپایی. کهنترین آثار به جا مانده از زبانهای ایرانی کتیبههای فارسی باستان، یعنی سنگنوشتههای خط میخی مربوط به پادشاهان و رویدادهای سیاسی امپراتوری هخامنشی ( قرن ششم تا چهارم پیش از میلاد ) و متون اوستایی، یا زبان اوستایی، زبان مقدس زرتشتی یعنی زبان کتاب اوستا است.
گستردگی جغرافیایی ایران زمین و پراکندگی اقوام مختلف در آن سبب رواج و رشد زبانها و گویشهای متنوع و فراوانی در پهنهی این اقلیم رنگارنگ گردیده است به طوری که می توان ایران را ذخیرهای عظیم از میراث فرهنگی کهن دانست. لهجهها و گویشهای گوناگون و پرشمار ایرانی نمونهای بسیار شگرف از پیشینه و اصالت فرهنگ زبانی این سرزمین است. تمامی این لهجهها بسیار زیبا و دلچسب هستند و برای دیگر تیرههای ایرانی جذاب و دوست داشتنیاند. ولی متاسفانه همواره اهتمام لازم برای حفظ و حراست آنها وجود نداشته است تا جایی که به جرات میتوان گفت که بسیاری از ذخایر فرهنگی ایران هنوز بر ما پوشیده مانده است.
همانطور که بشر برای بقای فیزیکی به تنوعات زیستی وابسته است، برای بقای فرهنگی نیز به تنوعات زبانی نیازمند است. زبان ابزاری برای بیان خواستهها، نیازها و عواطف انسانی در بافت اجتماعی است. با گسترش ارتباطات، رشد و شهرنشینی، درگیری در زندگی ماشینی و مهاجرتهای گسترده، گویشها اکنون بیش از هر زمان دیگر در معرض انحطاط و نابودی قرار دارند ( محمود بختیاری 1389: 85- 103 ).
یک مطلب دیگر :
گویشهای ایرانی با چنان سرعتی به سوی نابودی گام برمی دارند که مرگ آنها بر بسیاری از عقاید و رسوم و باورها تاثیر میگذارد. از بین رفتن تنوعات زبانی به منزلهی کاسته شدن از تنوعات فکری در میان جوامع بشری است، زیرا هر زبان ، ابزاری منحصر به فرد برای اندیشیدن و تجزیه و تحلیل جهان پیرامون محسوب میشود. نابودی یک زبان به منزلهی نابودی یک هویت ریشهدار است. طبعاً حذف زبان به همراه حذف فرهنگ میتواند موجب کاهش اعتماد به نفس، کاهش تواناییهای بالقوه افراد و نیز پیچیدهتر ساختن همکاری ها و روابط بین انسان ها برای حل مشکلات مختلف گردد. اکنون وظیفه ماست که این گرانبهاترین میراث نیاکانمان را پاس بداریم، یا دستکم با ثبت و بررسی آنها نامشان را جاودانه سازیم. پاسداری از گویشهای ایرانی، نگهبانی از فرهنگ درخشان ایرانی و پاسداری از چشمههای زلالی است که میتوانند درخت تنومند و پربار زبان فارسی را سیراب سازند.
در ایران علاوه بر زبان فارسی، زبانهای مختلف مانند ترکی، کردی، لری، گیلکی، تالشی، مازندرانی (تبری) و غیره نیز وجود دارند که مردم به آن تکلم میکنند. زبان مازندرانی ( مازنی یا مازرونی یا تبری ) نام یکی از زبانهای ایرانی است که در زیر شاخهی زبانهای کنارهی دریای خزر، از شاخهی زبانهای شمال غربی قرار دارد. این زیر شاخه شامل زبانهای تالشی، مرزندی، گورانی، گیلکی، مازندرانی، برخی زبانهای تاتی و سمنانی است که از دیدگاه تاریخی به زبان پهلوی اشکانی وابستهاند. این زبان مانند زبانهای غربی کشور و گیلان فرهنگ مشترکی دارند و ساختار و گویشهای آنها برگرفته از شاخههای فارسی و زبان آریایی است.
هر بُعد از زبان مازندرانی را می توان به سه دسته یعنی گویش ( غربی) ، گویش ( مرکزی ) و گویش (شرقی) تقسیم کرد. زبان مازندرانی در تمام سطوح ساختاری سه گانه آوایی، واژگانی و نحوی ویژگیهایی دارد که آن را از زبان فارسی معیار امروزی متمایز میسازد و آن را به عنوان یک « زبان » و نه « گویش » مطرح میسازد. پژوهشهای ارزشمندی در رابطه با این زبان صورت گرفته است که هر یک به کشف ابعاد و ظرفیتهای گوناگون این زبان اشاره داشتهاند. در این حوزه، آن چه تاکنون به صورت تحقیقی جامع مورد بررسی قرار نگرفته است، جایگاه « واژه بست » در زبان مازندرانی میباشد. واژهبستها تک واژهای دستوری هستند که کاربرد مستقل ندارند و همانند وندها به کلمه بعد از خود میچسبند اما برخلاف وندها جزء ساخت این کلمهها محسوب نمیشوند و با پیوستن به واژهی پایهی خود دارای نقش میشوند. واژهبستها و بخصوص واژهبستهای ضمیری از عناصری هستند که در اکثر زبانهای ایرانی و از جمله زبان مازندرانی یافت میشوند و از ویژگیهای واجی، صرفی و نحوی برخوردارند. واژهبستها در زبان مازندرانی اغلب پس از فعل و پس از اسم ظاهر میشوند.
1-3- ضرورت و اهمیت پژوهش :
زبان مازندرانی نیز به عنوان یکی از اصیلترین زبانهای ایرانی توسط بسیاری از افراد شمال کشور به طور گسترده مورد استفاده قرار میگیرد. لذا بررسی دقیق ابعاد مختلف این زبان حائز اهمیت و ضرورت فراوان است. با اینکه پژوهشهای زیادی در زمینهی واژهبستها در زبان فارسی و سایر زبانها انجام شده است، اما تاکنون چنین پژوهشی در زبان مازندرانی صورت نگرفته است از این رو در این تحقیق میتوان با نگاهی تازه به نقش و جایگاه واژهبستها در زبان مازندرانی، شناخت بهتری از آنها در زبان مازندرانی به دست آورد.
1-4- هدف و انگیزه
گویشها به عنوان یکی از ذخایر فرهنگی و ملی ایران در حال زوال و نابودی هستند که میتوان دلایلی چون گسترش آموزش همگانی، گسترش رسانههای گروهی و در نتیجه با سواد شدن و افزایش سطح دانش مردم بر شمرد که زبان رسمی ( فارسی ) به تدریج جایگزین گویشهای محلی میشود. زمانی فرا خواهد رسید که زبانهای محلی و گویشها از بین خواهد رفت و به اصطلاح تخصصی “مرگ زبانی” روی خواهد داد. بنابراین جمعآوری و بررسی گویشهای محلی در ایران از دیدگاههای مختلف حائز اهمیت بسیار است. تنوع زبانی، اکولوژی زبانی، زبانشناسی قومنگاری، تماس زبانی، اقلیت زبانی، حقوق زبانی و ردهشناسی زبانی همگی جزو حوزههایی هستند که با توجه به آنها میتوان گویش را مورد بررسی قرار داد. تهیه اطلسهای زبانشناسی و نمایش وضع زبان و انواع گویشهای آن در یک محیط وسیع جغرافیایی مثل ناحیهی شمال ایران و نشان دادن ارتباطهای مختلف این گویش که به طور کلی بر سخنگویان زبان ملی و صاحبان دیگر گویشها نامعلوم بوده است، میتواند بسیار کارآمد باشد. گویشها بسیاری از واژههایی را که در نوشتههای پیشین یا فرهنگ یاد شده ولی اکنون به کار نمیروند را در بردارند. بسیاری از این واژهها از خود گویش به زبان فارسی راه یافتهاند. بنابراین با جمعآوری واژهها و اصطلاحات گویشها میتوان منبعی مدون و بسیار غنی و آماده بهرهوری را در اختیار پژوهشگران قرار داد تا در هنگام نیاز به کمک آنها بشتابند و در نتیجه از نفوذ زبانهای بیگانه جلوگیری کنند.
1-5- سؤالات پژوهش
از آنجائیکه پژوهش پیش رو بر آن است تا به بررسی واژهبست در زبان مازندرانی بپردازد، پژوهشگر در نظر دارد تا با بررسی این فرایند به پرسشهای زیر پاسخ دهد:
1- توزیع واژهبستها در زبان مازندرانی چگونه است؟
2- کدام یک از پیشبستها و پیبستها از بسامد بیشتری برخوردارند؟
3- واژهبستها در زبان مازندرانی چه کارکردهایی دارند؟
1-6- فرضیههای پژوهش :
برای پرسشهای مطرح شده می توان 3 فرضیهی زیر را در نظر گرفت :
1- واژهبستها در زبان مازندرانی دو سطح عمدهی توزیع دارند که عبارتند از: الف- پس از فعل ب- پس از اسم
2-11- نقش مدیران در پیشگیری از فرسودگی شغلی معلمان…………………………………………………………………………… 22
2-12- فرسودگی شغلی معلمان……………………………………………………………………………………………………………………… 23
2-13- باور…………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 26
2-14- باورهای غیر منطقی…………………………………………………………………………………………………………………………… 28
2-15- انواع باورهای غیرمنطقی……………………………………………………………………………………………………………………. 28
2ـ15ـ1ـ باور غیرمنطقی تایید دیگران ……………………………………………………………………………………………………….. 28
2ـ15ـ2ـ باور غیرمنطقی توقع بیش از حد (انتظارات زیاد از خود)………………………………………………………………….. 29
2ـ15ـ3ـ باور غیرمنطقی سرزنش کردن ………………………………………………………………………………………………………… 29
2ـ15ـ4ـ باور غیرمنطقی واکنش نومیدی………………………………………………………………………………………………………… 30
2ـ15ـ5ـ باور غیرمنطقی عدم کنترل هیجانات……………………………………………………………………………………………….. 30
2ـ15ـ6ـ باور غیرمنطقی دلواپسی اضطرابی……………………………………………………………………………………………………. 31
2ـ15ـ7ـ باور غیرمنطقی اجتناب از مشکلات…………………………………………………………………………………………………. 31
2ـ15ـ8ـ باور غیرمنطقی اتکا به دیگران (وابستگی)………………………………………………………………………………………… 32
2ـ15ـ9ـ باورغیرمنطقی درماندگی نسبت به تغییر خویشتن …………………………………………………………………………….. 32
2ـ15ـ10ـ باور غیرمنطقی عدم کنترل در برابر مشکلات دیگران …………………………………………………………………….. 33
2ـ15ـ11ـ باور غیرمنطقی کمال طلبی ………………………………………………………………………………………………………….. 33
2-16- مروری کلی بر نظرات آلیس درباره باورها…………………………………………………………………………………………… 34
2-16-1- روشهای شناختی باورها ………………………………………………………………………………………………………………. 36
2-16-2- روشهای فراخوان عاطفی………………………………………………………………………………………………………………. 36
2-16-3- درمان عقلانی ـ هیجانی ـ رفتاری………………………………………………………………………………………………….. 37
2-17- ماهیت سلامتی و آشفتگی روان شناختی……………………………………………………………………………………………… 37
2-18- اصول ششگانه نظریه الیس…………………………………………………………………………………………………………………. 42
2-19- سبک زندگی……………………………………………………………………………………………………………………………………… 43
2-20- چیستی و ماهیت سبک زندگی……………………………………………………………………………………………………………. 44
2-21- واژه شناسی………………………………………………………………………………………………………………………………………. 45
2-22- مفهوم شناسی ………………………………………………………………………………………………………………………………….. 45
2-23- تعریف از زندگی در فرهنگ غرب و نظام دینی…………………………………………………………………………………… 48
2-24- زندگی دنیوی، ابزاری برای نیل به زندگی اخروی………………………………………………………………………………. 50
2-25- عامل خوشی و سعادت زندگی، یاد خدا………………………………………………………………………………………………. 51
2-26- بازیچه و بیارزش بودن زندگی مادی دنیوی……………………………………………………………………………………….. 51
2-27- متأثر بودن خوشی و ناخوشی «زندگی» از عوامل غیرمادی……………………………………………………………………… 51
2-28- متأثر بودن خوشی و ناخوشی «زندگی» از عوامل غیرمادی……………………………………………………………………… 52
2-29- پرهیز از دلبستگی و توجه افراطی به زندگی دنیوی………………………………………………………………………………. 53
2-30- بهره گیری بیش از حد کفاف، عامل تباهی زندگی………………………………………………………………………………… 54
2-31- هر زیستنی زندگی نیست……………………………………………………………………………………………………………………. 54
2-32- رفاهزدگی خط قرمز زندگی………………………………………………………………………………………………………………… 55
2-33- مذمت دلبستگی و فریفته شدن به زینتها و جاذبه های مادی زندگی……………………………………………………… 55
2-34- دوری از صاحبان نگاه ناصواب به زندگی…………………………………………………………………………………………… 56
2-35- سبک زندگی اسلامی………………………………………………………………………………………………………………………….. 56
2-36- مروری بر تحقیقات انجام شده در داخل………………………………………………………………………………………………. 57
2-37- مروری بر تحقیقات انجام شده در خارج………………………………………………………………………………………………. 59
þ فصل سوم : روش شناسی تحقیق
3-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 63
3-2- روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………………… 63
3-3- جامعه ی آماری……………………………………………………………………………………………………………………………………. 63
3-4- نمونه و روش نمونه گیری…………………………………………………………………………………………………………………….. 63
3-5- نحوه جمع آوری اطلاعات و ابزار تحقیق……………………………………………………………………………………………….. 64
3-6- پرسشنامه باورهای غیر منطقی جونز………………………………………………………………………………………………………. 64
3-7- پرسشنامه سبک زندگی اسلامی کاویانی………………………………………………………………………………………………….. 65
3-8- پرسشنامه فرسودگی شغلی مسلش…………………………………………………………………………………………………………. 65
3-9- روش تجزیه و تحلیل داده ها…………………………………………………………………………………………………………………. 66
þ فصل چهارم : تجزیه و تحلیل اطلاعات
4-1- توصیف داده های جمعیت شناختی……………………………………………………………………………………………………….. 68
4-1-1- متغیر سن………………………………………………………………………………………………………………………………………… 68
4-1-2- متغیر جنسیت………………………………………………………………………………………………………………………………….. 69
4-1-3- متغیر وضعیت تاهل………………………………………………………………………………………………………………………….. 70
4-1-4- متغیر وضعیت اقتصادی……………………………………………………………………………………………………………………. 71
4-2- توصیف مقیاسها و خرده مقیاسهای پژوهش…………………………………………………………………………………………….. 72
4-3- مقیاس و خرده مقیاسهای سبک زندگی اسلامی……………………………………………………………………………………….. 72
4-4- متغیر فرسودگی شغلی………………………………………………………………………………………………………………………….. 73
4-5- مقیاس و خرده مقیاسهای باورهای غیر منطقی…………………………………………………………………………………………. 74
4-6- آزمون فرضیات…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 75
4-6-1- فرضیه 1…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 75
4-6-2- فرضیه 2…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 76
4-6-3- فرضیه 3…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 77
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
5-1- بحث و خلاصه…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 80
5-2- بحث بر اساس فرضیات تحقیق……………………………………………………………………………………………………………… 80
5-2-1- فرضیه اول………………………………………………………………………………………………………………………………………. 80
5-2-2- فرضیه دوم………………………………………………………………………………………………………………………………………. 81
5-2-3- فرضیه سوم……………………………………………………………………………………………………………………………………… 83
5-3- نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 84
5-4- پیشنهادات بر اساس یافته های تحقیق…………………………………………………………………………………………………….. 85
5-5- پیشنهادات برای پژوهشهای آتی…………………………………………………………………………………………………………….. 85
5-6- محدودیتهای تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………. 85
5-7- محدودیتهای خارج از اختیار محقق……………………………………………………………………………………………………… 86
فهرست منابع…………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 87
پیوستها………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 91
چکیده انگلیسی…………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 100
چکیده
در پژوهش حاضر به بررسی رابطه بین باورهای غیر منطقی و سبک زندگی اسلامی با فرسودگی شغلی معلمان استثنایی استان گلستان پرداخته شده است. روش تحقیق دراین پژوهش، توصیفی و از نوع همبستگی بود. جامعه آماری در این تحقیق، کلیه معلمان استثنایی استان گلستان بودند. تعداد کل معلمان استثنایی 250 نفر و تعداد نمونه آماری بر اساس جدول کرجی و مورگان 152 نفر از معلمان استثنایی استان گلستان در سال تحصیلی 93-92 بودند که با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. پرسشنامه های استفاده شده عبارت بودند از پرسشنامه باورهای غیرمنطقی جونز (2001) مقیاس سبک زندگی اسلامی کاویانی (1388) و مقیاس فرسودگی شغلی مسلش (1993). یافته های پژوهش عبارتنداز بین باورهای غیرمنطقی بافرسودگی شغلی معلمان استثنایی رابطه معنادار وجود دارد. بین سبک زندگی اسلامی با فرسودگی شغلی معلمان استثنایی رابطه معنادار منفی وجود دارد. و همچنین میتوان میزان فرسودگی شغلی را براساس باورهای غیرمنطقی و سبک زندگی اسلامی پیش بینی نمود.
کلید واژه ها: باورهای غیرمنطقی، سبک زندگی اسلامی، فرسودگی شغلی، معلمان استثنایی
فصل اول
کلیات پژوهش
بیگمان زیربنای بخش بزرگی از بیماریهای جسمی و پریشانیهای روانی، میزان تحمل فشار روانی و ناتوانی فرد برای مقابله با آن است. هر چند بسیاری از شغلهای امروزی فشار روانی را نیز همراه خود دارد، اما دست اندرکاران آن میدانند چگونه باچنین فشارهای تنشزایی مقابله کنند و با وجود محرکهای فشار زایی که در کار روزانه با آن روبرو میشوند، میدانند چگونه از آثار زیان آور آن دوری گزینند. اما برخی افراد شاغل بدین اندازه توانایی یا امکان لازم برای مقابله یا فرار از محرکهای تنشزا را ندارند و همواره در معرض این محرکها هستند. چنین افرادی گرفتار فرسودگی شغلی میشوند و مشکل خود را در زمینههای گوناگون شناختی، هیجانی و رفتاری نشان میدهند (بدری، 1374).
فرسودگی شغلی کاهش قدرت سازگاری فرد با عوامل فشارزا و نشانگانی مرکب از خستگی جسمی و عاطفی است که به ایجاد خود پنداره و نگرش منفی و فقدان احساس ارتباط با مراجعان به هنگام انجام وظیفه، منجر میشود مینامند. از جمله عواملی که باعث فرسودگی در کار و شغل میگردد میتوان به استرس و اثرات آن در محیط کسب و کار اشاره نمود. استرسهای شغلی از عمدهترین منابع استرس در زندگی بسیاری ازافرادمیتواند موجب بروز واکنشهایی چون اضطراب، بیقراری، بیزاری از کار و بیماری شوند، که معمولترین عکس العملهای موجود در برابر استرس محسوب میشوند (خاکزادان، 1385).
پژوهشهای مختلف نشان دادهاند که عوامل متعددی در میزان فرسودگی شغلی در معلمان موثرند. این عوامل رامیتوان ازجنبههای مختلف تقسیمبندی کرد. در یک تقسیمبندی، عوامل فوق به دودسته عام وخاص تقسیم شدهاند. عوامل عام شرایطی هستند که کمابیش درهمه مشاغل مربوط به خدمات انسانی وجود دارند (نظیر میزان رضایتمندی از شغل، میزان حقوق و دستمزد، دریافت بازخورد مناسب، وجود نظام کارآمد پاداش، روابط انسانی و محترمانه بین فرد با افراد مسئول و…. ) اما عوامل خاصی مانند باورهای غیرمنطقی و سبک زندگی هم هستند که وجود آنها در حرفه آموزش و معلمی با فشارهای روانی و فرسودگی شغلی همراه است (حسنی، 1381).
در فرهنگ ما سخن از تاثیر باورها و افکار آدمی بر زندگی فردی و اجتماعی بسیار به چشم میخورد. اینکه مکانیسم این تاثیر گذاری به چه شکل می باشد و کدام یک از جنبه های زندگی بیش از هر جنبه ی دیگر می تواند تحت تاثیر باورهای ما باشد و ازسوی دیگر این باورها چگونه شکل گرفته و رشد می کنند، از پیچیده ترین مباحث مطرح در علم روانشناسی و فلسفه از قدیم تابه امروز بوده و هست. بنابراین هدف اصلی این تحقیق، بررسی رابطه بین باورهای غیر منطقی و سبک زندگی اسلامی با فرسودگی شغلی معلمان استثنایی استان گلستان است.
1-2- بیان مساله
انسان عصر حاضردر جریان سازگاری با محیط اجتماعی و شغلی خود ناچار است محدودیتها و فشارهایی را متحمل شود به نحوی که این فشارهای موجود در محل کار منجر
به فرسودگی شغلی کارکنان شود. فرسودگی شغلی به خستگی ناشی از فشارهای موجود در محل کار، نفس کار و همچنین علایم و حالات تحلیلی رفتگی قوا، سرخوردگی و گوشه گیری در کارکنان گفته میشود (حسنی، 1381).
فرسودگی شغلی، عواقب و هزینههای بسیاری بر سازمانها و کارکنان تحمیل میکند مانند تعویض مکرر شغل و محل کار (افزایش نقل و انتقالات)، غیبتها و مرخصیهای فراوان، افت کمیت و کیفیت کار، تحت تاثیر قرار گرفتن سلامت روانی فرد، کاهش کیفیت خدمت ارائه شده به ارباب رجوع، رکورد و تاخیر در سلسله کارهای تخصصی و اداری و… (همان، 1381).
فرسودگی شغلی برای توصیف فردی بکار می رود که در محیط کار تا حدی از استرس رنج میبرد که از حد تحمل او بیرون بوده و دیگر عملکرد مؤثر و باروری ندارد. فردی که دچار فرسودگی شغلی گشته، خسته است، پرخاشگری دارد، بدگمان، منفی باف، بدبین و عصبانی است، حساس، زود رنج و بیحوصله است و با کوچکترین ناراحتی از کوره در میرود. همچنین فرد در مورد خودش احساس ناراحتی و نارضایتی می کند واز عملکرد شغلی خود ناراضی است. همه عوامل ذکرشده باعث کاهش عزت نفس و کاهش سلامت جسمی و روانی فرد میشود. به نظر َمزلچ[1] (2002) فرسودگی شغلی عبارت است از کاهش قدرت سازگاری فرد بر اثر عوامل فشارزا و نشانگان خستگی جسمی و هیجانی. فرودنبرگر[2] (1975) اولین شخصی است که در سال 1975 از واژه فرسودگی شغلی با مضمون امروزی آن استفاده کرده و فرسودگی شغلی را حالتی از خستگی هیجانی و جسمانی دانسته است که از شرایط موجود در محیط کار نشأت می گیرد (بدری، 1374).
از میان رویکردهای مختلف، شناخت فرسودگی شغلی را با این فرض اساسی میتوان آغاز کرد که بیماریها و اختلاف های روانی از شناخت های اشتباه، باورها و عقاید نادرست و نگرشهای غلط ناشی می شود. و این باورها و نگرشهامی تواند کلیه جوانب زندگی و شغلی یک فرد را در برگیرد بنابراین برای بهبود فرد و رهایی او از مشکلات روانی، باید، باورها و نگرشهای مشکل آفرین شناسایی شوند و با ابزارهای بالینی ارزیابی گردند (مومن زاده، 1381).
در این میان، نوعی از باورها، باورهای غیرمنطقی هستند که اجبار و الزام و وظیفه است، خشک و انعطاف ناپذیر هستند باعث بوجود آمدن رفتار و حالتهای آشفته و ناراحت کننده در فرد میشود و در نهایت منجر به اضطراب، افسردگی و احساس گناه میشود (گردی، 1381).
باورهای غیرمنطقی میتواند به چهار صورت باشد:
الف: چقدر وحشتناک است که ___ چقدر خطرناک است که
ب: غیر قابل تحمل است که ___ غیر قابل تصور است که ___ نمیتوانم بفهمم که
پ: زشت است که ___ ننگ آور است که ___ مایه آبروریزی است که
ت: دنیا باید مطابق میل من باشد (فلاین1 1977 به نقل از مومن زاده).
یکی دیگر ازعوامل مرتبط با فرسودگی شغلی سبک زندگی است. مفهوم «سبک زندگی» در روانشناسی، با آنچه ما آن را «رویکرد اسلامی» مینامیم، چند مشابهت دارد بعضی از مشابهتها عبارتند از: 1. توجه به ارزشها 2. کل نگری 3. غایت گرایی 4. جهت یابی فردی 5. خود خلاق 6. جبرگرایی ملایم 7. نظریه میدان اجتماعی 8. تلاش برای برتری 9. اولویت دادن به هشیاری 10. معیارهای آسیب شناسی 11. تأکید بر پیشگیری؛ 12. کارکردهای سبک زندگی (آقایی، 1386).
اما در اسلام و سبک زندگی آن، تفاوتها و برتریهایی نیز وجود دارد. مثل: 1. توجه و عدم توجه به دوره جنینی؛ 2. تعریف کهتری و مهتری واقعی 3. معیارهای احساس کهتری و مهتری؛ 4. تعداد و جایگاه نگرشهای کلی حاکم بر زندگی 5. مبتنی بودن و نبودن بردین 6. جایگاه اراده در شکلگیری سبک زندگی 7. عدم توجه کافی و صحیح به نگرش معنویت 8. کیفیت عمل کردن به سبک زندگی و مهمترین نوآوری در مفهوم سبک زندگی اسلامی این است که به آموزههای اسلامی و کلیت اسلام نگاه شده است. سبک «زندگی اسلامی» عنوانی است شناخته شده در اکثر علوم انسانی در سطح بین الملل، اما از زاویههای متعدد به آن نگاه میشود و مورد مطالعه قرار میگیرد. سبک زندگی اسلامی، با تمام زندگی افراد و ابعاد آن مرتبط است. سبک زندگی اسلامی، از جهتی با دیگر سبکهای زندگی متفاوت است.
در جامعهشناسی، مدیریت، علوم پزشکی و روانشناسی بالینی و… ، نیز بحث از سبک زندگی مطرح است، اما در این قلمروها فقط به رفتاری خاص میپردازند و با شناختها و عواطف ارتباط مستقیم برقرار نمیکنند. اما سبک زندگی اسلامی، از آن جهت که اسلامی است، نمیتواند بیارتباط با عواطف و شناختها باشد. بر این اساس، هر رفتاری که بخواهد مبنای اسلامی داشته باشد، باید حداقلهایی از شناخت و عواطف اسلامی را پشتوانه خود قرار دهد. در سبک زندگی از دیدگاه روانشناختی، جامعهشناختی و علوم پزشکی تنها به رفتار نگریسته میشود، اما در هیچ یک نیت افراد، شناختها و عواطف آنان محسوب نمیشود. سبک زندگی اسلامی، نمیتواتند بیتوجه به نیتها باشد. مانند نماز، که اگر اعتقاد به خداوند و معاد را پشتوانة خود نداشته باشد، رفتار اسلامی محسوب نمیشود (متعارفی، 1383).
برای معرفی سبک زندگی اسلامی، میتوان به «درخت سبک زندگی» اشاره نمود. آدلر و پیروانش سبک زندگی هرفرد را از شکلگیری تا پیامدها و آثارش به یک درخت تشبیه کردهاند (آقایی، 1386).
در بررسیهای انجام شده در کشور ما نیز دیده شده که گسترهای از عوامل بر میزان فرسودگی شغلی معلمان ایرانی تاثیرگذار است که از آن جمله میتوان به متغیرهای شغلی، عوامل جمعیتشناختی و ویژگیهای شخصیتی اشاره کرد. رقیه سعیدی (1388) در یک بررسی در مورد فرسودگی شغلی در معلمان کرمانی، پیبرده است که بین فرسودگی شغلی و رضایت شغلی رابطه معکوس وجود دارد؛ به این معنا که هرچه فرسودگی شغلی بیشتر باشد، رضایت شغلی کمتراست. در بررسی دیگری که توسط مهدی امجدیان (1392) انجام شده است به این نتیجه رسیده است که بین رشته تحصیلی مدیران مدارس با فرسودگی شغلی در آنان رابطه وجود دارد.
در پژوهش دیگری خانم مهناز عبدی (1391) در زمینه میزان فرسودگی شغلی مدارس استثنایی، به سختی کار، مسئولیت سنگین کار با تعداد زیادی دانشآموز و تفهیم
یک مطلب دیگر :
مسائل به آنان، و در عین حال فقدان منزلت اجتماعی معلمان دوره استثنایی در مقایسه با معلمان دیگر اشاره کرده است (بیگیفر، 1387).
در سایر جوامع برای کاهش فرسودگی شغلی، علاوه بر توجه به همه عوامل مربوطه، تلاش میشود تا با برقراری یک نظام حقوقی و پاداش مکفی، بهادادن به حضور و فعالیت درگیرانه معلمان در تصمیمسازیها و تصمیمگیریهای مربوط به حرفه معلمی، کاستن از تعارضات و ابهامات نقش، احترام به منزلت معلمی و… در اینباره عمل شود. اما در کشور ما از پرداختن به نتایج پژوهشهای داخلی و کاربرد آنها در این زمینه که با آینده کشور ارتباط مستقیم دارد پرهیز میشود.
بنابراین مساله اصلی تحقیق عبارت است از اینکه آیا بین باورهای غیرمنطقی و سبک زندگی اسلامی با فرسودگی شغلی معلمان استثنایی استان گلستان رابطه معناداری وجود دارد؟
1-3- اهمیّت و ضرورت تحقیق
در ابتدا صاحب نظران تصور می کردند که نشانه فرسودگی شغلی، منحصر به حرفه های امدادی و یاری رسانی مانند مددکاری اجتماعی، روانشناسی بالینی و مشاوره است اما امروزه مشخص شده است که این موضوع، یک مشکل بالقوه در تمام مشاغل به شمار می رود. امروزه مسئله فرسودگی شغلی یکی از رایج ترین مشکلات در محیط های کاری است، متاسفانه این وضعیت در دنیای شغلی و زندگی نوین بسیار رایج است و فرسودگی شغلی بعنوان یک سازه محصول عوامل متعددی است که شناخت این عوامل می تواند نقش کامل و موثری در کنترل آن ایفا کند. با آگاهی از میزان و چگونگی عوامل موثر و دخیل در فرسودگی شغلی کارمندان و داشتن بینش لازم در این زمینه افراد قادر خواهند بود، تدابیر لازم را برای کاهش عوامل فرسودگی بدست آورند. نتایج برخی از پژوهش ها نشان می دهد، بین فشار های روانی و فرسودگی شغلی ارتباط تنگاتنگی وجود دارد. از آنجا که فرسودگی شغلی نیز موجب کاهش کیفیت خدمات ارایه شده به مشتریان و ارباب رجوع و به دنبال آن نارضایتی از خدمات می شود، شناخت و پیشگیری از فرسودگی شغلی در ارتقاء بهداشت روانی افراد و افزایش سطح کیفیت خدمات ارایه شده؛ نقش بسزای خواهد داشت (امیری، اسدی و دلبری راغب، 1389: 38).
فرسودگی شغلی، عواقب و هزینههای بسیاری بر سازمانها و کارکنان تحمیل میکند مانند تعویض مکرر شغل و محل کار (افزایش نقل و انتقالات)، غیبتها و مرخصیهای فراوان، افت کمیت و کیفیت کار، تحت تاثیر قرار گرفتن سلامت روانی فرد، کاهش کیفیت خدمت ارائه شده به ارباب رجوع، رکورد و تاخیر در سلسله کارهای تخصصی و اداری و… با توجه به رسالت و نقش موثر معلمان در رشد ابعاد وجودی دانش آموزان و تربیت نیروی انسانی و مسوولان آتی جامعه به ویژه در دوره ابتدایی که زمینهساز و اساس رشد در دوره های بعدی محسوب می شود، اهمیت و سلامت بهداشت روانی معلمان آشکار است. حضور معلمان سالم، با نشاط و کارآمد می تواند چهره و محتوای سازمان آموزشی را متحول کند و محیطی سالم برای فراگیران فراهم آورد (خاکزادان، 1385).
در حالی که معلم خسته، کسل و بیانگیزه موجب اتلاف وقت و انرژی و عدم رشد و تکامل فراگیران را در پی دارد. پژوهشها نشان داده اند تجارب نامطلوب با ایجاد فشار روانی به مرور، قدرت تحمل فشار و توانایی مقابله با آن را کاهش داده و در نهایت منجربه اختلال فرسودگی شغلی شده و مشکلاتی در زمینه های شناختی، هیجانی و رفتاری ایجاد می کنند. همچنین فرسودگی شغلی ازجمله اختلالاتی است که طی سالهای اخیر مورد توجه روانشناسان و متخصصان علوم رفتاری قرار گرفته است (احمدی، 1385).
یکى از ابعاد پیشرفت با مفهوم اسلامى عبارت است از سبک زندگى کردن، رفتار اجتماعى، شیوه ى زیستن، اینها عبارةٌ اخراى یکدیگر است، این یک بُعد مهم است؛ که هدف انسان، رستگارى و فلاح و نجاح است، باید به سبک زندگى اهمیت دهیم؛ اگر به معنویت و رستگارى معنوى اعتقادى هم نداشته باشیم، براى زندگى راحت، زندگى برخوردار از امنیت روانى واخلاقى، باز پرداختن به سبک زندگى مهم است. بنابراین مسئله، مسئله ى اساسى و مهمى است.
1-4- اهداف تحقیق
1-4-1- هدف کلی
هدف اصلی این پژوهش شناخت رابطه باورهای غیر منطقی و سبک زندگی اسلامی با فرسودگی شغلی معلمان استثنایی استان گلستان می باشد.
1-4-2- اهداف فرعی
1- شناخت رابطه باورهای غیر منطقی با فرسودگی شغلی معلمان استثنایی استان گلستان
2- شناخت رابطه بین سبک زندگی اسلامی با فرسودگی شغلی معلمان استثنایی استان گلستان
3- پیش بینی فرسود گی شغلی بر اساس باورهای غیرمنطقی و سبک زندگی اسلامی
1-5- پرسش تحقیق
1-5-1- پرسش اصلی
آیا بین باورهای غیرمنطقی و سبک زندگی اسلامی با فرسودگی شغلی معلمان استتثنایی رابطه ای وجود دارد؟
1-5-2- پرسشهای فرعی
1- آیا بین باورهای غیرمنطقی و فرسودگی شغلی رابطه وجود دارد؟
2- آیا بین سبک زندگی اسلامی و فرسودگی شغلی رابطه وجود دارد؟
3- آیا باورهای غیرمنطقی و سبک زندگی اسلامی، فرسودگی شغلی را پیش بینی می کند؟
2-11- پیشینه تحقیق……………………………………………………………………………………….. 35
فصل سوم، روش تحقیق
3-1- مقدمه…………………………………………………………………………………………………… 38
3-2- روش تحقیق………………………………………………………………………………………….. 38
3-3 – روش و ابزار گردآوری دادههای تحقیق……………………………………………………….. 38
3-4 – روش تجزیه و تحلیل دادههای تحقیق…………………………………………………………. 39
3-5- محدوده تحقیق……………………………………………………………………………………….. 39
فصل چهارم، تجزیه و تحلیل دادهها
4-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………….. 41
4-2- اساطیر دینی………………………………………………………………………………………….. 41
4-2-1- آدم………………………………………………………………………………………………….. 41
4-2-2- حوّا………………………………………………………………………………………………….. 45
4-2-3- بهشت………………………………………………………………………………………………. 46
4-2-4- داستان آفرینش…………………………………………………………………………………… 52
4-2-5- هابیل و قابیل……………………………………………………………………………………… 55
4-2-6- زرتشت…………………………………………………………………………………………….. 56
4-2-7- اهورا و اهریمن…………………………………………………………………………………… 59
4-2-8- مسیح……………………………………………………………………………………………….. 62
4-3- اساطیر ملّی…………………………………………………………………………………………… 66
4-3-1- آرش………………………………………………………………………………………………… 67
4-3-2- اسکندر……………………………………………………………………………………………… 68
4-3-3- اشکبوس…………………………………………………………………………………………… 69
4-3-4- افراسیاب…………………………………………………………………………………………… 70
4-3-5- البرز…………………………………………………………………………………………………. 71
4-3-6- ایرج و تور و سَلم……………………………………………………………………………….. 72
4-3-7- بهرام………………………………………………………………………………………………… 73
4-3-8- بیستون……………………………………………………………………………………………… 75
4-3-9- پرویز……………………………………………………………………………………………….. 78
4-3-10- تاج کیانی………………………………………………………………………………………… 79
4-3-11- تخت جمشید…………………………………………………………………………………… 81
4-3-12- جام جم………………………………………………………………………………………….. 82
4-3-13- چنگیز…………………………………………………………………………………………….. 85
4-3-14- درفش……………………………………………………………………………………………. 85
4-3-15- رخش…………………………………………………………………………………………….. 86
4-3-16- رستم و هفتخوان…………………………………………………………………………….. 88
4-3-17- سیاوش…………………………………………………………………………………………… 90
4-3-18- سهراب…………………………………………………………………………………………… 92
4-3-19- سیمرغ……………………………………………………………………………………………. 93
4-3-20- شیرین و فرهاد و خسرو…………………………………………………………………….. 97
4-3-21- ضحاک…………………………………………………………………………………………… 99
4-3-22- کاوه…………………………………………………………………………………………….. 100
4-3-23- نوروز…………………………………………………………………………………………… 102
فصل پنجم، نتیجهگیری و ارایه پیشنهاد
5-1- بیان خلاصهای از مسأله پژوهش……………………………………………………………….. 106
5-2- نتیجهگیری…………………………………………………………………………………………… 107
5-3- پیشنهادها……………………………………………………………………………………………. 108
منابع و مآخذ ……………………………………………………………………………………………….. 109
الف) کتابها………………………………………………………………………………………………… 110
ب) مقالات…………………………………………………………………………………………………… 113
ج) سایت…………………………………………………………………………………………………….. 115
چکیده انگلیسی …………………………………………………………………………………………….. 116
چکیده
مطالعه تاریخ ادبیات هر ملّتی نشان میدهد تا چه اندازه ادبیات آن قوم با فرهنگ و باورهای اساطیریاش آمیختگی دارد. در ادبیات فارسی هیچ دورهای نبوده است که خالی از عناصر، مؤلفهها و یا گفتمانهای اسطورهای باشد. از آنجا که شعر با تخیّل آمیخته است، بیشترین مجال وجود مؤلفههای اساطیری را میتوان در آن مشاهده و مطالعه کرد.
شعر معاصر فارسی، به دلیل دخالت جریانهای مختلف سیاسی و فرهنگی و گرایش شاعران به مکاتب ادبی و هنری، مانند هر دورهی دیگر مملو از نشانههای اسطورهگرایانهی شاعران معاصر است. این گرایش بهخصوص، با رویکرد شاعران به مکاتب ادبی و اجتماعی مثل رمانتیسم و ناسیونالیسم (در مورد اسطورههای ملّی)، همچنین وقوع انقلاب فرهنگی – مذهبی سال 57 (در مورد اسطورههای دینی) مجال بیشتری را برای شاعران به وجود آورده تا از این عناصر، به عنوان یک ویژگی قابل توجّه در اشعار خود استفاده کنند.
فریدون مشیری (1379 – 1305) از جملهی این شاعران است. او با بهرهگیری از عناصر اسطورهای، ویژگیهای قابل اعتنایی با رویکرد ملّی و دینی به اشعارش بخشیده است. آنچه در این پایاننامه مورد بررسی قرار میگیرد، تحلیل اسطورههای ملّی و دینیایاست که در شعر مشیری دیده میشود.
فصل اول
کلیّات تحقیق
1-1- مقدمه
یک مطلب دیگر :
اسطوره یکی از اصطلاحات بسیار مهم در مباحث ادبی امروز است. ادبیات و اسطوره در پیوند تنگاتنگ با هم قرار دارند. شعر و اسطوره نیز میتوانند با زبان نمادین با مخاطب خود ارتباط برقرار کنند. در روزگار ما و در عصری که بشر همه چیز را با نگاه خرد مینگرد، اساطیر مجال تّرکتازی نمییابند، ادبیات معاصر اسطوره خلق نمیکند و بهجای آن بیشتر به بازآفرینی اسطورههای شناخته شده میپردازد. با شناخت اسطوره، میتوان به معنا و کارکرد آن در ادبیات معاصر پی برد. پیوند اسطوره با تاریخ و حماسه مرزهای این سه عنصر اساسی فرهنگی، ادبی را دچار ابهام کرده است به همین دلیل وارد شدن در عرصهی اسطورهسازی و یا حتّی بازآفرینی اساطیر نیازمند جرأت و جسارت شاعرانهای است که بتواند به خوبی از عهدهی آن بر بیاید. در ادبیات معاصر و بهخصوص شعر معاصر، نیما توانست با جسارت مثالزدنی، ضمن آنکه ساختار موسیقیایی شعر را متحوّل کرد، در بُعد مضامین نیز شعر را با مسایل ملموس اجتماعی درآمیخت. در همین راستا، با وارد کردن عناصر اساطیری شعر کهن، به بازآفرینی نمونههای اسطورهای فرهنگ فارسی دست یازید تا پیروان او همچون اخوان و سپهری و مشیری و دیگران نیز هر کدام در بُعدی از ابعاد اسطوره، این عنصر ممزوج در ادبیات را به گونهای بهتر و نزدیک با زبان روز، به مخاطبان شعر عرضه دارند. از این میان فریدون مشیری که موضوع این پژوهش در باب بررسی اسطورهها در اشعار اوست، همپای اخوان و سپهری، به بازآفرینی اساطیر ملّی و دینی پرداخته و آن را با آرایههایی از خلاّقیت و ذوق هنری و شاعرانهی خود رنگ و لعاب داده است که در این پژوهش مورد بررسی قرار میگیرد.
1-2- بیان مسأله
از عمر ادبیات پهناور و گرانبار فارسی، بیش از هزار سال می گذردو در طول این سالها فرازها و فرودها، کام و ناکامی ها و خطر های بسیاری را دیده و روزگار تلخ و شیرین زیادی را پشت سر گذاشته و به امروز رسیده است.ادبیات پر بار فارسی، تجلی گاه راستین انعکاس تلاش های هزار ساله مردم در زمینه های گوناگون هنر و معارف از حماسه و داستان های جذاب و تاریخ و افسانه و علم و عرفان و… است که اندیشه ها، باورها و هنرمندی های این ملت را به نمایش می گذارد. شالوده ادبیات هر ملت اساطیری است که بسیاری از آنها از گزند فراموشی رهایی یافته است.
در طول تاریخ، ملت ها قهرمان خواسته اند و با این قهرمان ها اسطوره سازی کرده اند. اسطوره سازی زمان و شرایط خاص خود را می طلبد تا باعث رشد تمدن و فرهنگ ملی شود، نه موجب رکود و شکست آن. فردوسی از رستم قهرمانی را می سازد که در سالهای بعد به اسطوره تبدیل میشود. اسطوره ها گاهی به صورت منظومه های حماسی و زمانی برای بیان مراسم مذهبی پدید میآید. در ایران نیز اساطیر و افسانه هایی در دست است که به وسیله آنها به شخصیت ملت پی برده می شود.
در تاریخ فرهنگ ملت ها، اسطوره ها از جایگاه ویژه ای برخوردارند و با منابع عظیمی که اکنون با شناخت اساطیر جهان در اختیار ماست می توانیم به شناخت اسطوره های ایرانی بپردازیم و نقش آنان را در حیات اقوام ایرانی بررسی کنیم. شناخت و تعیین محدوده ها و ویژگی های قصه های اساطیری بدون فهم اسطوره دشوار خواهدبود.
واژه اسطوره منشا هند و اروپایی دارد. در سنسکریت sutra به معنی داستان است که بیشتر در نوشته های بودایی به کار رفته است در یونانی historia معنی جستجو و آگاهی، در فرانسه histoire، در انگلیسی به دو صورت story به معنی حکایت، داستان و قصه تاریخی، و history به معنی گزارش و روایت به کار می رود.
معنای اسطوره در لغت نامه دهخدا: سخن پریشان و بیهوده ، سخن باطل و افسانه ودر فرهنگ معین :افسانه ، قصه،سخن بیهوده و پریشان و جمع آن اساطیرآمده است . اسطوره در پارسی گاه با افسانه برابر نهاده شده است ،افسانه داستان ها و حکایت های مردمی است که بر سر زبان ها روان است. با تعمق در آثار ادبی می توان تاثیر و پندپذیری اسطوره را در اندیشه و اعتقاد مردم ریشه یابی کرد و اساطیر را آینه ای از باورهای جامعه دانست که آنها را در رسیدن به اهداف عالی، پیروزی بر ظلم و یافتن راه حقیقت راهبری می کند.
فریدون مشیری شاعری از دیار مهربانی و شعر، همواره پر از لحظه های عشق و عاطفه های مردمی بود. در همه حال حرمت زبان و اهل زبان را حفظ می کند.اندیشه هایش انسان دوستانه است و برای احساسات و عواطف عاشقانه از لطیف ترین و زیبا ترین واژهها و تعبیرها سود میجوید. در حیات شعریش پیوسته انسان و عشق را ستوده و به ویژه در سالهای اخیر این سرودهها پیوسته با رنگ و بوی وطن دوستی و انسان گرایی بومی نیز همراه بود.
نگارنده برآن است تا دراین پایان نامه ابتدا به اسطوره و بازتاب اسطورههای دینی و ملی در اشعار فریدون مشیری بپردازد و در ضمن تمامی واژههایی را که معنای اسطورهای دارد استخراج نموده ، آنها را تقسیم بندی کرده و اسطوره های را از نظر دینی و ملی مورد بررسی قرار دهد و به سئوالات زیر پاسخ داده شود.
1- اسطورههای ملی که فریدون مشیری در اشعار خود استفاده کرده است از نظر تاریخی مربوط به دورهی قبل از اسلام یا مربوط به دورهی بعد از اسلام میباشد؟
2- اسطورههای دینی در اشعار فریدون مشیری مربوط به کدام دین و آئین می باشد و از کدام دین و آیین نشأت گرفته است؟
1-3- اهداف تحقیق
1-3-1- هدف کلی
بررسی و تحلیل انواع اساطیر دینی و ملی در اشعار فریدون مشیری.
1-3-2- اهداف جزئی